Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
10056
rok szkolny
2012/2013

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Nauka czytania i pisania uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim

Upośledzenie umysłowe charakteryzuje się istotnie niższym niż przeciętnie funkcjonowaniem intelektualnym z jednocześnie współwystępującymi ograniczeniami w zakresie dwóch lub więcej spośród następujących umiejętności przystosowawczych: porozumiewania się, samoobsługi, trybu życia, uspołecznienia, korzystania z dóbr społeczno – kulturowych, samodzielności, troski o zdrowie i bezpieczeństwo, umiejętności szkolnych, organizowania czasu wolnego. Zgodnie z obowiązującą klasyfikacją wyróżnia się cztery stopnie upośledzenia umysłowego; lekki, umiarkowany, znaczny i głęboki.

Najbardziej typowymi objawami upośledzenia umysłowego stopnia lekkiego są trudności w uczeniu się, które wynikają z ogólnie niskiego poziomu inteligencji. Niezależnie jednak od trudności w przyswajaniu wiedzy i umiejętności, uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim są wstanie opanować techniki czytania i pisania.

Nabywanie przez dzieci umiejętności czytania i pisania jest podstawowym celem edukacji w kształceniu specjalnym. Umiejętności te maja znaczenie podczas komunikowania się z otoczeniem, zdobywania informacji, a także wpływają na dalszą edukację szkolną.

Elementy procesu czytania:
1. Znajomość znaków języka pisanego,
2. Umiejętność rozszyfrowania lub tłumaczenia tych znaków,
3. Zdolność ujmowania coraz większej liczby znaków graficznych.

Pisanie, to:
1. Przekazywanie informacji przy pomocy symboli.

Czytanie i pisania to czynność złożona, w której biorą udział procesy:
1. Orientacyjno – poznawcze,
2. Intelektualne,
3. Wykonawcze,
4. Emocjonalno – motywacyjne.


REKLAMA

Rodzaje trudności w czytaniu i pisaniu:
1. Wynikające zaburzeń funkcji poznawczych:
a) Analizatora wzrokowego – w obrębie jego części korowej występuje spostrzeganie powodujące trudności w poprawnym przeprowadzaniu analizy i syntezy w przestrzeni, tj. w polu widzenia, obejmowanego wzrokiem w toku czytania tekstu.
Dzieci z burzeniami tego analizatora mylą kierunki: strona prawa – lewa, góra – dół, w związku z tym mylą znaki graficzne o podobnych kształtach d – b, p – g, n – u, b – g. dzieci z wadliwą percepcją wzrokową podczas czytania i pisania przestawiają litery w wyrazie, opuszczają litery i sylaby, a nawet całe słowa.
b) Analizatora słuchowego – dzieci mają trudności w przeprowadzeniu analizy i syntezy głosek w czasie, a zwłaszcza:
- w odróżnieniu dźwięków pokrewnych, akustycznie bliskich, np. głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych b – g, d – t, k – g, w – f.
2. Wynikające z zburzenia funkcjonowania analizatora kinetyczno – ruchowego – wynika z niego zaburzona sprawność manualna. Wpływa ona przede wszystkim na słaby poziom graficzny pisma. Pismo u dzieci z upośledzeniem umysłowym jest często zniekształcone. Zniekształcenia mają różną postać:
- pismo lustrzane,
- wybiegające poza linie,
- pismo o literach nierównej wielkości,
- niejednakowe nachylenie liter w tym samym tekście,
- za duże lub za małe odstępy miedzy literami,
- litery niedokończone.

U uczniów problemy z czytaniem i pisaniem związane są głównie z:
1. Poziomem ich orientacji w otoczeniu,
2. Osłabieniem ciekawości poznawczej,
3. Zmniejszonym poczuciem bezpieczeństwa,
4. Zaburzeniami zdolności percepcyjno – motywacyjnych.

Proces pisania wymaga od ucznia z upośledzeniem umysłowym podejmowania skomplikowanych czynności.
Uczeń musi:
- prawidłowo spostrzegać i zapamiętywać graficzny obraz poszczególnych liter (percepcja wzrokowa, pamięć),
- prawidłowo rozpoznawać dźwięki wchodzące w skład wyrazu (percepcja słuchowa), następnie przyporządkować odpowiednie znaki graficzne (myślenie),
- zapisać w należytej kolejności znaki graficzne (sprawność motoryczna, koordynacja wzrokowo – słuchowo – ruchowa)

Podczas nauki czytania uczeń musi:
- dokonać analizy i syntezy wyrazów, musi rozpoznać litery, należycie je zróżnicować, zapamiętać wzajemne położenie tych liter obok siebie w wyrazie (orientacja przestrzenna, percepcja wzrokowa),
- usłyszeć i zapamiętać poszczególne słowa, uświadomić sobie, że można rozłożyć je na poszczególne dźwięki, którym odpowiadają litery, a litery i odpowiadające im dźwięki tworzą słowa (percepcja słuchowa).

Pożądane wyniki w czytaniu i pisaniu można osiągnąć poprzez przezwyciężenie trudności i systematyczne ćwiczenia prowadzące do osiągnięcia przez ucznia sprawności i poprawności w zakresie obu technik.
Mając na uwadze fakt, iż uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim różnią się rodzajem, zakresem i głębokością deficytów rozwojowych oraz trudnościami w uczeniu się musimy dokonać analizy ich potrzeb i możliwości, które pozwolą na indywidualny dobór środków oddziaływania. Należy pamiętać również o zasadzie stopniowania trudności, a zatem warunkiem przechodzenia do zadań o większym stopniu trudności jest wykorzystanie ćwiczeń na niższym poziomie. Zbyt szybkie przejście do zadań trudniejszych może zniechęcić ucznia do pracy. Pamiętać należy również o dostosowaniu ćwiczeń do rodzaju i stopnia zaburzeń percepcyjno – motorycznych. Łączymy ćwiczenia funkcji zaburzonych z ćwiczeniami funkcji niezaburzonej albo mniej zaburzonej, w celu tworzenia właściwych mechanizmów kompensacyjnych. Pozwala to uczniowi szybciej przezwyciężyć trudności w nauce. Stosujemy więc zasadę koreakcji i kompensacji zaburzeń. Kolejną ważną zasadą jest zasada systematyczności, która dotyczy systematyczności i częstotliwości zajęć. Częstotliwość i systematyczność zajęć wpływa pozytywnie na opanowanie i utrwalanie zdobytych umiejętności.

ĆWICZENIA:

1. Usprawnianie percepcji wzrokowej: układanie puzzli, wyszukiwanie podobieństw i różnic między obrazkami, odczytywanie sylab, wyszukiwanie identycznych liter i sylab, lepienie z plasteliny lub układanie liter z drutu, tworzenie wyrazów rozpoczynających się na daną literę, uzupełnianie liter w wyrazie, dobieranie wyrazów tak, aby każdy różnił się tylko jedną literą, np. moc – koc, sos – sok, tworzenie tekstów z rozsypani wyrazowej.

2. Usprawnianie percepcji słuchowej: budowanie wyrazów z sylab i zdań z wyrazów, podział zdań na wyrazy, sylaby, litery, dobieranie liter do słyszanych głosek, różnicowanie wyrazów podobnie brzmiących, wymyślanie wyrazów rymujących się.

3. Ćwiczenia doskonalące orientację przestrzenną: tworzenie rysunków obrazujących rozmieszczenie przedmiotów w przestrzeni zgodnie z instrukcją, posługiwanie się mapą, dochodzenie do celu zgodnie z instrukcją.

4. Doskonalenie sprawności manualnej: dokańczanie rysunków, orgiami, malowanie i rysowanie na malej i dużej przestrzeni, łączenie wyznaczonych punktów, kopiowanie rysunków, obrysowywanie liter, rysowanie po śladzie.

Literatura:
- Sawa B.(1994), Jeżeli dziecko źle czyta i pisze, WSiP, Warszawa.
- Górniewcz E.(2000), trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn.
- Bogdanowicz M.(1985), Trudności w pisaniu dzieci, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.

Anna Chyżewska
Zespół Szkół Specjalnych
w Karnowie


Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



numer online: 105 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: