Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
10226
rok szkolny
2012/2013

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Propozycje kierunków działań w placówce oświatowej (szkoła, przedszkole) zapewniających warunki do pracy z dziećmi niewidomymi i słabo widzącymi

Przygotowując się do przyjęcia dzieci niewidomych i słabo widzących należy zadbać o właściwe przystosowanie placówki, jako bazy. Należy rozpocząć poszukiwanie środków, niezbędnych do zrealizowania zamierzeń przedstawionych w opracowanym projekcie przyjęcia ww. dzieci.

Oprócz zmian technicznych ważną kwestią jest zapewnienie dzieciom poczucia bezpieczeństwa, życzliwości, akceptacji w nowym dla nich środowisku. Zmniejszenie ilości dzieci w grupie, klasie.


REKLAMA

Aby warunki pracy z dziećmi były jak najlepsze, należy zwrócić uwagę na:

  • Prowadzenie zajęć w jednej, stałej sali, aby dzieci mogły ją dobrze poznać, poczuć się w niej pewnie i bezpiecznie.
  • Dzieci zajmują miejsca przy stolikach - "wymieszane". Usadzenie uczniów wg zasad ogólnych, biorąc pod uwagę potrzeby edukacyjne dziecka i uwzględniając jego preferencje indywidualne - miejsce dobrze oświetlone, blisko tablicy do prezentacji pomocy dydaktycznych i blisko ulubionej koleżanki.
  • Zorganizowanie przestrzeni w sali tak, aby dzieci mogły swobodnie i samodzielnie poruszać się po niej, dotrzeć do swojej szafki z przyborami.
  • Nie pozostawianie sprzętów w rejonach przeznaczonych do poruszania się oraz informowanie o wszelkich zmianach w urządzeniu klasy.
  • Wydłużenie czasu wykonywanych ćwiczeń i zadań. Unikanie pośpiechu w pracy, wolniejsze tempo, częstsze stosowanie przerw np. relaksacji, zabaw ruchowych, które są lubiane przez wszystkie dzieci.
  • Umożliwienie polisensorycznego poznania rzeczywistości (w przypadku dzieci w wieku przedszkolnym, należy zadbać o to, aby każde z dzieci miało taką możliwość).
  • W miarę możliwości, pozostawienie dzieciom dużo swobody w poruszaniu się, badaniu i równoczesnym patrzeniu i dotykaniu - umożliwić samodzielne działanie, nie przesadzać z opieką, nie stosować taryfy ulgowej.
  • Stwarzanie jak najwięcej sytuacji, w których dzieci osiągają sukces - pozytywne wzmacnianie, motywowanie do działania.
  • Usuwanie bodźców, które mogą wpływać na zdezorientowanie dzieci. Starać się unikać gestykulowania bez słów, dotykania dzieci bez uprzedzenia słownego.
  • Spowodowanie, aby patrzenie i odkrywanie było dla dzieci wesołą zabawą.
  • Zachęcanie do różnych form eksploracji w terenie otwartym-na podwórzu, w parku (pod uważnym okiem czterech dorosłych osób w tym dwóch nauczycieli).
  • Unikanie nadmiernej opiekuńczości (pozwolenie na potknięcia) - w ten sposób rozwijanie samodzielności, aktywności eksploracyjnej i ruchowej.
  • Zwracanie uwagi dzieci na "ciekawe rzeczy", aby nie umknęło im coś, tylko dlatego, że są dalej i nie mogły tego spostrzec czy dotknąć.
  • Zwracanie uwagi na czasami nie kontrolowane przez nas informacje, jakie przekazujemy dzieciom (intonacja i modulacja głosu, sposób mówienia), a dotyczących naszego nastroju oraz postawy wobec dzieci.
  • Zwracanie uwagi na zrozumiałość języka i przekazywanych treści.
  • Stosowanie słownego opisu czynności wykonywanych przez dzieci jak również przedstawienie osób znajdujących się w ich towarzystwie.
  • Organizowanie, zajęć, spotkań, zabaw z rówieśnikami, bliższe ich poznanie, rozpoznawanie po głosie, dotyku, współdziałanie w zabawie realizowane w ramach np. uroczystości przedszkolnych, zabaw, wycieczek, wyjazdów integracyjnych.
  • Nawiązanie ścisłej współpracy z innymi nauczycielami pracującymi z dziećmi niewidomymi, wymiana uwag, spostrzeżeń, doświadczeń.
  • Powołanie zespołu samokształceniowego i przedstawianie podstawowych informacji na temat pracy, kontaktów z dzieckiem niewidomym i słabo widzącym wszystkim osobom zatrudnionym w przedszkolu.
  • Uważna obserwacja zachowań dzieci, ich reakcji, ruchów ciała, poszukiwanie sposobów nawiązania najlepszego kontaktu.
  • Współpraca z rodzicami dzieci, częsty i systematyczny kontakt, wymiana informacji, wskazówek, doświadczeń.

    ZMIANY DOTYCZĄCE WARUNKÓW LOKALOWO-TECHNICZNYCH

    1. Sposób urządzenia sali zabaw, klasy:

  • Ustawienie stolików blisko okien z możliwością ich rotacji - zmiana w zależności od wymogów zajęć.
  • Plakietki oznaczające szafkę dziecka, wykonane rysunkiem wypukłym - dla dzieci niewidomych, bądź o intensywnym kolorze, żywo kontrastującym z tłem szafki - dla dzieci słabo widzących.
  • Wyszukanie dla dziecka słabo widzącego miejsca, z którego nie będzie musiało patrzeć pod światło.
  • Wyeliminowanie, w miarę możliwości, ostrych kantów mebli, a także zaznaczenie jaskrawym kolorem ich konturów.
  • W pomieszczeniu wyodrębnienie stref (kącików), wydzielonych meblami z indywidualnymi szafkami, co daje dzieciom poczucie prywatności i związania emocjonalnego z tym miejscem (na szafkach znaczki wykonane rysunkiem wypukłym - dla dzieci niewidomych, bądź o intensywnym kolorze, żywo kontrastującym z tłem szafki - dla dzieci słabo widzących). W łazience, zachowanie stałości miejsca wszystkich przedmiotów, przybory toaletowe - kontrastujące z tłem kremowych płytek łazienki, w razie potrzeby, nad lustrem zainstalowanie dodatkowego oświetlenia.
  • Wyposażenie miejsca do pracy dziecka słabo widzącego w pomoce optyczne i nieoptyczne.
  • Zapewnienie kontrastu, na zasadzie "ciemne - jasne", między obiektem a tłem, np., by ułatwić jedzenie jasnych potraw, używać ciemnych talerzy i odwrotnie.
  • Mając świadomość, iż potrzeby związane z oświetleniem u słabo widzących są bardzo zindywidualizowane, przed ostatecznym dokonaniem wyboru światła i jego rozmieszczenia.
  • Zamontowanie w oknach pionowych żaluzji w pastelowym kolorze, które są wręcz niezbędne w słoneczny dzień (zwłaszcza zimą), gdy promienie potrafią każdemu dotkliwie przeszkadzać i bywają wyjątkowo rażące.
  • Zainstalowanie dodatkowych źródeł światła - oświetlenie punktowe przy stolikach, w kąciku czytelniczym, nad matową tablicą. Lampka przy stoliku powinna być przymocowana do podłoża, z regulowanym ramieniem, żarówką osłoniętą oprawką i z możliwością regulowania natężenia światła i wyposażona w abażur kierujący światło na miejsce wykonywanej czynności.

    2. Adaptacja sali gimnastycznej:

  • Wyznaczenie stałego miejsca z przeznaczeniem na sprzęt sportowy.
  • Właściwe oświetlenie sali - zainstalowanie mocnego oświetlenia jarzeniowego o natężeniu 400 luksów (plastikowa obudowa lamp dająca światło rozproszone).
  • Aby zapobiec odbiciom okien w parkiecie, wykonanie podłogi z wykładziny antypoślizgowej, matowej w szarym kolorze, z wtopionym pasem o szerokości ok. 8 cm, o kontrastującej barwie np. żółtej, wyznaczającym teren boiska.
  • W oknach zamontowanie pionowych żaluzji w pastelowym kolorze, które w słoneczny dzień dadzą przyjemnie rozproszone światło.
  • Zainstalowanie na ścianach dookoła sali, na poziomie dłoni dzieci, drewnianych listew, natomiast na wysokości oczu dzieci namalowanie jaskrawego pasa.

    3. Adaptacja ciągów komunikacyjnych:

  • Obłożenie schodów matową, antypoślizgową wykładziną koloru żółtego. Brzeg każdego stopnia wykończony nakładką w czarnym kolorze, wtopioną w wykładzinę, obejmującą próg w pionie i poziomie (ok.5cm).
  • Pokrycie poręczy dla dzieci jaskrawo-żółtą gumą. Bezpieczne zakończenie poręczy - zaokrąglone i kończące się nieco dalej niż ostatni stopień (nie jednocześnie ze schodem). Dziecko wchodząc, czy schodząc, musi mieć poczucie, że poręcz nie urywa się nagle, lecz "wyprowadzi" je na półpiętro. (Poręcz dla dorosłych umiejscowiona powyżej i wykonana z drewna.)
  • Na półpiętrze, na żółtej podłodze wykonanie obramowania z szarej wykładziny, zachodzącego na ścianę (ok.15cm).
  • Na schodach w tych miejscach, gdzie nie ma okien, zainstalowanie rozproszonego oświetlenia jarzeniowego.
  • Zastosowanie czytelnego systemu komunikacyjnego wskazującego kierunki poruszania się. Na każdych drzwiach umieszczenie schematycznego, wypukłego, kolorowego znaczka, informującego o rodzaju Sali. Poniżej znaczka powinna zostać umieszczona strzałka wskazująca prawidłowy kierunek - wypukła. Rysunek wypukły umieszczony na znaczku, powinien zawierać następujące cechy: wielkość nieprzekraczająca dłoni, powierzchnia przedstawionego przedmiotu powinna różnić się fakturą od powierzchni tła, wypukłość rysunku powinna wynosić wysokość ok.1mm, kształt przestawiony na rysunku powinien posiadać prosty, jasny, dobrze rozpoznawalny obrys, bez nieistotnych szczegółów. Aby z tej pomocy mogło również skorzystać dziecko słabo widzące, należy również zadbać o kontrast rysunku z tłem, dobrać odpowiednie kolory oraz podpisać, np.:

    ILUSTRAVCJA

    Z dziećmi i rodzicami powinny być prowadzone zajęcia metodą W. Scherborn. Podczas organizacji ćwiczeń i grup zajęciowych, w pracy z dziećmi niewidomymi i słabo widzącymi, należy zwrócić uwagę na następujące elementy:

  • Zarówno z rodzicami, jak i dziećmi, należy przeprowadzić rozmowy wstępne, wyjaśniające cel i zasady uczestnictwa w grupie prowadzonej metodą W. Sherborne.
  • Podczas pierwszych spotkań stawianie prostych zadań i minimalnych wymagań, a także całkowita akceptacja wszystkiego, co robią dzieci. Chwalenie nie tyle za efekt, co za starania i wysiłek, a także za każde nowe osiągnięcie (pokonanie lęku przed wykonaniem nowego ćwiczenia). W ten sposób zachęcamy dzieci do udziału w zajęciach i dajemy pełne poczucie bezpieczeństwa, jednocześnie wzbudzając ich aktywność.
  • Stwarzanie jak najwięcej sytuacji, w których dzieci osiągają sukces, pozytywne wzmacnianie, motywowanie do działania - nagradzanie, chwalenie za dobrze wykonaną czynność. Zauważanie, docenienie i stymulowanie aktywności dzieci, co w efekcie da szansę na ich twórcze działania.
  • Zaczynamy od ćwiczeń prostych, stopniowo je utrudniając. Zawsze dajemy odpowiednią ilość czasu na doświadczenie (wyczuwamy, kiedy dzieci się zniechęcają i przechodzimy do kolejnego etapu).
  • Rozszerzanie kręgu doświadczeń społecznych - najpierw ćwiczenia indywidualne, potem w parach, a następnie w trójkach aż do ćwiczeń z całą grupą.
  • Podczas zajęć prowadzonych z dziećmi indywidualnie na tle grupy (pozostałe dzieci mogą otrzymywać w tym czasie odmienne propozycje ćwiczeń grupowych, celowe jest, aby dzieci "obserwowały zajęcia" - nasłuchiwały "radosnych odgłosów" i miały szansę włączenia się w nie, gdy będą miały na to ochotę.
  • Zachęcanie dzieci do udziału w ćwiczeniach, pokazywanie, omawianie, jak inne dzieci bawią się, bywa wystarczającą motywacją do włączenia się dzieci w zajęcia, nawet, gdy trzeba na ten skutek cierpliwie czekać przez kilka sesji.
  • Zgodnie z zasadą: uczestniczenie w zajęciach jest dobrowolne, możemy zachęcać dzieci, dodawać im odwagi, ale nie zmuszać. Zajęcia powinny być dla każdego dziecka przyjemne i dawać możliwość przeżywania radości z aktywności ruchowej, kontaktu z innymi ludźmi, satysfakcji z pokonania własnych lęków.
  • Prowadzący zajęcia musi być niezwykle uważnym na to, co w danej sytuacji dzieje się z dziećmi (sposób radzenia sobie w sytuacji konfliktu, kontrolowanie emocji). Należy zawsze mieć na uwadze samopoczucie dzieci, pytać je o przyzwolenie na intensyfikowanie ich doznań.
  • Nawiązanie i utrzymywanie kontaktu wzrokowego z dzieckiem słabo widzącym (odpowiedni ubiór terapeuty, właściwe oświetlenie, prowadzący zawsze w zasięgu wzroku widzenia dziecka).
  • Zapewnienie kontaktu dotykowego (poznanie postawy ciała) i słownego dzieciom niewidomym. Stosujemy jednoznaczne określenia, precyzyjne sformułowania. Rozmawiamy z dziećmi zwykłym językiem - nie używamy metafor (nazywamy części ciała, kierunki). Ćwiczenia wykonywane najlepiej z rodzicem, bądź z osobą wybraną przez dzieci. W czasie aktywności ruchowej - rozmowa i nazywanie doświadczeń.
  • Korzystanie z technik związanych z określoną dominacją zmysłową w poznawaniu świata i wchodzeniu w środowisko (wg T.Majewskiego): techniki wzrokowo-słuchowo-dotykowe (stosowane przez dziecko słabo widzące) i techniki dotykowo-słuchowe - bezwzrokowe (stosowane przez dzieci niewidome).
  • Podczas ćwiczeń mających na celu naukę nawiązywania kontaktu emocjonalnego i koncentracji wzroku, dzieciom niewidomym należy umożliwić dokładne poznanie np. twarzy przez dotyk i opis słowny.
  • Przy wykonywaniu zadań, pamiętajmy o zmniejszaniu udziału współćwiczącego na rzecz coraz aktywniejszego udziału dzieci w wykonywaniu ćwiczeń (pod kontrolą prowadzącego). Jeśli dziecko źle wykonuje ćwiczenie, wina zawsze leży po stronie prowadzącego.
  • We wspólnych ćwiczeniach pamiętajmy, aby dzieci znalazły się także w pozycji dominującej (poprzez zamianę ról).
  • Uczymy dzieci używania siły jak również delikatności i opiekuńczości w stosunku do drugiej osoby.
  • Czasem efekty działań mogą być niezauważalne jednak nie oznacza to, że nie są one dziecku potrzebne.
  • Zabawa, miła atmosfera, poczucie humoru u prowadzącego, nie krytykowanie dziecka, unikanie sytuacji rywalizacji oraz osiąga-nie sukcesu w każdym ćwiczeniu i wspólna radość z pokonywania trudności, są warunkiem powodzenia Metody Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne.
  • Prowadzeniem grupy powinny zajmować się dwie osoby - przeszkoleni terapeuci. Wartość i powodzenie metody W. Sherborne w ramach programu edukacyjnego zależy w dużym stopniu od wrażliwości, wiary i motywacji terapeuty prowadzącego grupę.

    Bożena Wajda-Kasprzyk
    Przedszkole nr 5
    w Ostrzeszowie
    "Słoneczny Zakątek"


  • Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



    numer online: 155 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: