Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
10266
rok szkolny
2012/2013

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola dyrektora szkoły w kształtowaniu postaw nauczycieli

Przed dyrektorem współczesnej szkoły stają nie lada wyzwania. Obejmując funkcję, przyjmuje na siebie obowiązek zarządzania placówką zgodnie z zaleceniami ministerstwa, kuratorium i organu prowadzącego. Otrzymuje szeroki zakres kompetencji ekonomicznych, prawnych oraz psychologiczno-pedagogicznych. Staje się odpowiedzialny za swych podopiecznych, za atmosferę pracy i pracowników, za relacje z rodzicami i lokalnym środowiskiem, a przede wszystkim za efektywność i nowoczesność procesu nauczania. Pracownicy chcą, aby dyrektorzy byli ich mistrzami, doradcami, przewodnikami, sprzymierzeńcami, przyjaciółmi, stale wyczulonymi na potrzeby szkoły i ochronę ich osobistych interesów. Potrzebują indywidualnego kontaktu, szczerej i otwartej rozmowy. Dlatego więc współczesny dyrektor musi pamiętać o tym, że jest człowiekiem, który zarządza placówką, ale jednocześnie wpływa na zachowanie i postawy swych pracowników.

Każda szkoła ma swój styl, mocne i słabe strony oraz specyficzne problemy. Nauczyciele na co dzień stają przed faktem poszukiwania sposobów rozwiązywania różnorodnych sytuacji tak, aby w szkole stworzyć miejsce, w którym wszyscy będą czuli się dobrze i bezpiecznie. Jedni pedagodzy posiadają predyspozycje do stwarzania pożądanych sytuacji wychowawczych i dydaktycznych, potrafią umiejętnie rozwiązywać problemy swoich wychowanków, wzbudzając w nich zaufanie, zachowując takt, dyskrecję i wysoką kulturę w kontaktach z rodzicami. Inni potrzebują wsparcia w rozwiązywaniu sytuacji trudnych. Ich cechy osobowości pedagogicznej nie są na tyle wykształcone i elastyczne, żeby samodzielnie i sprawnie oddziaływać na swych podopiecznych. Jedni i drudzy podejmują swoje działania dydaktyczno-wychowawcze w szkole pod nadzorem dyrektora, który bezpośrednio wpływa na ich aktywność. Ukierunkowuje postępowanie nauczycieli poprzez niezwłoczną reakcję na wszelkie zaistniałe sytuacje, poprzez dokonanie sprawiedliwej i obiektywnej oceny zdarzeń oraz poprzez wskazanie i wyznaczenie kierunku dalszych poczynań.


REKLAMA

Aby ten "mechanizm dydaktyczno-wychowawczy" funkcjonował w szkole prawidłowo muszą istnieć wzajemnie pozytywne relacje emocjonalne, dobry kontakt wewnętrzny, a co najważniejsze - musi kierować tym procesem aktywny i uczestniczący w nim "dobry dyrektor". Swoim zaangażowaniem winien umiejętnie wpływać na aktywność nauczycieli, by wspólnie z nimi tworzyć profesjonalny zespół gotowy do działania z pasją, zdolny do kreowania atmosfery posłannictwa i realizowania misji, a w efekcie zespół dojrzały do tworzenia szkoły swoich oczekiwań.

Jakie więc predyspozycje i cechy osobowościowe powinien posiadać "dobry dyrektor" szkoły?

Jaki styl kierowania placówką powinien preferować, by kształtować odpowiednie postawy nauczycieli?

"Dyrektor musi w swoim postępowaniu z pracownikami być klarowny, szczery, elastyczny i bezpośredni. Powinien mieć silną osobowość, mocny charakter, ale powinien być przyjazny i okazywać poczucie humoru. To wszystko buduje jego charyzmę."

Warunkiem bycia "dobrym dyrektorem" jest "orientacja na ludzi i dostarczanie im informacji oraz orientacja na zadania wraz efektywną oceną ich realizacji".

Korzystając z własnych wieloletnich doświadczeń i obserwacji, a także opierając się na literaturze przedmiotu twierdzę, że dobry dyrektor szkoły powinien wyróżniać się:

  • gruntowną wiedzą zawodową z zakresu edukacji powiązaną z dobrym przygotowaniem z zakresu zarządzania i organizacji,
  • twórczą postawą oraz gotowością do ciągłego uczenia się, poszerzania swej wiedzy i podnoszenia kwalifikacji,
  • zdolnością tworzenia i realizacji autorskiej koncepcji działalności szkoły i perspektywicznej wizji jej rozwoju,
  • wewnętrzną siłą na wprowadzanie zmian i efektywnością działań,
  • umiejętnością porozumiewania się z ludźmi i precyzyjnego przekazywania właściwych informacji w odpowiednim czasie,
  • konsekwencją w działaniu i dbałością o swój autorytet,
  • umiejętnością kształtowania swojego wizerunku i medialnością,
  • samodzielnością i niezależnością z uwzględnieniem dialogu, taktu, szacunku, życzliwości i partnerstwa,
  • dogłębną znajomością siebie i swoich pracowników.

    Efektywne kierowanie zespołem, kształtowanie i motywowanie pracowników do działań, a także trafne przewidywanie zachowań jednostek będzie skuteczne wtedy, kiedy osoba kierująca będzie wyposażona w odpowiednie cechy osobowościowe. Zatem dobry dyrektor powinien posiadać cechy przywódcze, sprawności organizacyjne oraz odpowiedni temperament. Powinno cechować go zdecydowanie i odpowiedzialność, komunikatywność, fachowość, innowacyjność i otwartość na zmiany. Pożądane jest, by była to osoba dynamiczna, czasem spontaniczna, ale zarazem zrównoważona, taktowna, kulturalna i pozytywnie nastawiona do ludzi, posiadająca intuicję psychologiczno-pedagogiczną oraz zdolność szybkiego reagowania.

    W obecnym czasie najważniejszym atrybutem dyrektora jest indywidualny i niepowtarzalny styl kierowania szkołą, charakterystyczny tylko dla niego. Gwarantuje to atrakcyjność i niepowtarzalność szkoły oraz buduje jej wewnętrzny wyjątkowy klimat. Styl kierowania jest długotrwałym procesem tworzenia, na który składa się wiele czynników ludzkich. Nie ma idealnego przepisu na skuteczny styl kierowania, ale należałoby zwrócić uwagę na wybrane efektywne style kierowania proponowane przez J.W. Reddina i R. Likerta, które warto być może wdrożyć w praktyce, łącząc ich założenia, budując własny profil kierowania i wytyczając dla siebie własną drogę działania:

  • styl otwarty
    dyrektor stara się zdobyć zaufanie pracowników, deleguje uprawnienia na nich, dba o ich o ich rozwój;

  • styl dyrektorski
    dyrektor stawia wysokie wymagania sobie i pracownikom, zwraca uwagę na pracę zespołową, potrafi skutecznie dobierać ludzi, co zapewnia mu skuteczność działania;

  • styl biurokratyczny
    dyrektor przywiązuje dużą wagę do formalnych procedur i kontroli podlegających mu pracowników, ceniony jest za sumienność i skrupulatność;

  • życzliwy autokrata
    dyrektor stara się realizować zadania bez zrażania do siebie pracowników, traktuje ich instrumentalnie, ale w miarę im ufa i pozostawia samodzielność działania;

  • styl konsultacyjny
    dyrektor wydaje polecenia pracownikom po omówieniu z nimi tematu zadania i zasięgnięciu ich opinii, styl ten aktywizuje pracowników;

  • styl partycypacyjny
    charakteryzuje się tym, że grupa pracowników sama ustala cele i podejmuje określone decyzje, a dyrektor najczęściej tylko je akceptuje. W tak zarządzanym zespole panują wówczas stosunki przyjazne. Większość decyzji podejmowanych jest wspólnie, przy czym członkowie grupy są w równym stopniu obarczani odpowiedzialnością jak i udziałem w korzyściach uzyskanych wynikiem zespołowym. Udział w kierowaniu stanowi podstawowy czynnik motywujący pracowników do zaangażowania w pracę oraz zapewnia integrację pracowników.

    Mimo, iż wymienione wyżej style kierowania uznawane są za najbardziej skuteczne, to jednak stosowanie ich bez przekonania i wyczucia nie przyniosą osobie zarządzającej pożądanego efektu. Ważne jest, by każdy dyrektor dostosował styl kierowania do własnego charakteru, a przede wszystkim uzależnił go od stopnia rozwoju, doświadczenia i umiejętności zawodowych swoich pracowników. By właściwie kształtować postawy nauczycieli, dyrektor powinien indywidualizować wobec nich swoje wymagania, a zarazem nieustannie zmieniać i modyfikować styl kierowania dostosowując go do stopnia dojrzałości zawodowej nauczycieli. Do kierowania zespołem w ten sposób, konieczna jest elastyczność w działaniu, myśleniu i ocenianiu, a także nieustanna gotowość do wspierania pracowników w podejmowanych przedsięwzięciach. W myśl tej ewolucyjnej teorii, nastawionej na indywidualne możliwości jednostki, P.Hersey i K.Blanchard wyróżnili następujące style kierowania:

  • nakazowy
    dyrektor mając do czynienia z pracownikami niedojrzałymi uczy ich, mówi: co, kiedy, jak, i gdzie mają robić, przy czym nauka odbywa się przez pochwały;

  • wspierający
    dyrektor mający do czynienia z pracownikami o niskiej dojrzałości winien stopniowo przekazywać pracownikom branie odpowiedzialności za powierzone im zadania, przy jednoczesnym zaufaniu do pracowników;

  • partycypacyjny
    dyrektor w przypadku dojrzałości umiarkowanej lub znacznej rezygnuje ze stylu dyrektywnego, mniej kontroluje, bardziej udziela im poparcia;

  • zorientowany na dokonania
    dyrektor w przypadku dużej dojrzałości pracowników deleguje na nich szereg uprawnień i akcentuje ich samodzielność.

    Tworząc swój charakterystyczny dla siebie styl kierowania szkołą w oparciu o dokładną znajomość indywidualnych możliwości i potrzeb psychologiczno-pedagogicznych każdego z nauczycieli, dyrektor nakłada na siebie obowiązek wykazywania troski o rozwój swoich pracowników, a zarazem daje sobie możliwość wpływania na kształtowanie pożądanych postaw nauczycielskich. Istotną rolę w tym procesie odgrywa inteligencja emocjonalna dyrektora, czyli nastawienie na to, co wewnątrz człowieka - odczuwanie, rozumienie, przeżywanie i w efekcie wyzwalanie pozytywnej energii do budowania specyficznego klimatu szkoły. Przez swoje twórcze oddziaływanie, kreatywność, zrozumienie, stawianie odpowiednich wymagań, poprzez wspieranie i motywowanie, a także odpowiednią komunikację i wzajemne poszanowanie dyrektor ma szansę skłonić do innowacyjnych działań nawet przeciętnych nauczycieli. Ma szansę wykreować grono pedagogiczne identyfikujące się ze szkołą, działające z pasją i przesłaniem, pracujące z dumą "dla szkoły", która odczytywana będzie przez wszystkich jako "nasza", w której problemy będą traktowane naturalnie, sytuacje trudne będą rozwiązywane wspólnie i mądrze, a sukcesy będą radością dla wszystkich.

    Danuta Rozner
    Zespół Szkolno-Gimnazjalny
    w Bielanach


  • Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



    numer online: 131 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: