Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
10390
rok szkolny
2012/2013

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Znaczenie książki w poszczególnych etapach rozwoju dziecka

Od czasu wynalezienia papieru w 105r. i druku w 1455r. książka zaczęła docierać do coraz większego kręgu odbiorców. Książka przekazuje wartości ponadczasowe, kształtuje umysł i osobowość człowieka. Dlatego od najmłodszych lat należy umożliwić dziecku kontakt z książką. Rodzice, nauczyciele, opiekunowie dzieci powinni pomagać najmłodszym w pierwszych kontaktach z książką. Pierwszy kontakt z książką rzutuje na stosunek dzieci do książek w dalszym życiu. Zdolność do wrażeń estetycznych nie jest wrodzona. Należy ją kształtować i rozwijać od najmłodszych lat. "Obcowanie z literaturą piękną jest inspiracją aktywności twórczej, która przejawia się w różnych formach dziecięcej ekspresji - plastycznej, muzycznej, ruchowej."1


REKLAMA

Literatura od wieków oddziaływała wychowawczo, dostarczając wzorców osobowych. Bajka, opowiadanie, baśń, wiersz, dostarczają wiedzy o życiu ludzi, zwierząt. Dziecko słuchając czytanych utworów rozwija procesy psychiczne: myślenie, wyobraźnię, pamięć, uczucia, wzbogaca słownictwo i utrwala poprawne formy gramatyczne. Pobudza dziecko do zadawania pytań. Oprócz treści, ogromny wpływ na rozwój dziecka ma ilustracja, niezbędna w książce dla dzieci. Ilustracja musi być estetyczna, piękna i związana z treścią książki. Ilustracje w książce są bardzo ważne, gdyż pobudzają ciekawość dziecka, budzą zainteresowanie książką.

Jednakże w dobie telewizyjnych kreskówek i gier komputerowych często zapomina się o roli książki. Już małe dzieci spędzają czas przed telewizorem lub komputerem. Rodzice zajęci zarabianiem pieniędzy i swoimi sprawami są zadowoleni, że dziecko im nie przeszkadza, siedząc przed ekranem. W życiu rodzinnym przeznacza się coraz mniej czasu na spacery z dziećmi, czytanie książek i rozmowę na tematy bliskie dziecku.

Telewizyjna kampania prowadzona na rzecz uświadamiania konieczności czytania pt. "Cała Polska czyta dzieciom" wdraża rodziców do systematycznego spędzania czasu z dziećmi na czytaniu książek. Kampania uświadamia rodzicom korzyści płynące z czytania dziecku na głos.

Niewątpliwie, wspólne spędzanie czasu utrwala więź między dzieckiem a rodzicem oraz zapewnia lepszy rozwój emocjonalny. Czytanie rozwija język, pamięć, wyobraźnię. Uczy myślenia i poprawia koncentrację. Dziecko kształtuje świadomość własnej wartości oraz poszerza wiedzę ogólną. W szkole radzi sobie lepiej, niż rówieśnicy, którzy w domu nie mają kontaktu z książką. Nawyk czytania książek zapobiega uzależnieniu od telewizji i komputera. Dziecko staje się otwarte na świat i wiedzę. Trudno jest wymienić wszystkie walory książki i ich wpływ na rozwój dziecka. Odpowiednio dobrana literatura, spełnia w procesie wychowania niezmiernie ważną rolę, uczy, bawi, fascynuje, spełnia rolę "katharsis" (z grec. oczyszczenie). Umiejętnie dobrana do wieku literatura ma szansę wzmacniać w dziecku to, co najlepsze.

Książka pomaga kształtować pożądane cechy charakteru, wzmacnia działania metod wychowawczych stosowanych w domu i w szkole. Ale książka spełnia również funkcję terapeutyczną. Działa kojąco, pomaga zapomnieć o codzienności, stanowi relaks. Często pomaga stawić czoło trudnym sytuacjom życiowym, przez konfrontacje przeżyć czytelnika z podobnymi przeżyciami bohatera książki. Funkcja terapeutyczna ma szczególne znaczenie w odniesieniu do uczniów z trudnościami w nauce, niepełnosprawnością i innymi sytuacjami trudnymi. Dziecko będąc na różnych etapach rozwoju psychofizycznego odczuwa różne potrzeby związane z książką.

"Najmłodsze dzieci wykazują przedmiotowe zainteresowanie książką. Dziecko oswaja się z książką, poznaje ją wszystkimi zmysłami. Przy pomocy dorosłych dziecko przechodzi do wyższego szczebla rozwoju"2. Książki- zabawki pełnią też wartość biblioterapeutyczną. Uświadamiają dziecku, że książki należy szanować, ze obrazki przedstawiają treść. Bardzo ważna w tym wieku (2-3 lata) jest ilustracja. Pozwala zmniejszać dystans między dzieckiem i dorosłym. Takie zainteresowanie trwa do 5 roku życia. Kontakt dziecka z książką to również kontakt ze sztuką. Sztuka wpływa na wrażliwość i daje możliwość kompensacji. Przenosi dziecko w inny, lepszy świat.

W okresie przedszkolnym dzieci bardzo lubią bajki z motywem postaci fantastycznych. Pierwsze przeżycia, np. radości, smutku, bohaterstwa kształtują jego charakter i osobowość.

Gdy rodzic czyta bajki, wzmocnione zostają dodatkowo więzi emocjonalne miedzy słuchaczem a czytającym. Takie więzi pozostają na zawsze. Miedzy 7 a 9 rokiem życia dzieci doskonalą technikę czytania, co pozwala im samym czytać. Dziecko uniezależnia się od rodzica w sferze czytania, jednak rodzic powinien kontrolować jego poczynania. Dzieci w młodszym wieku szkolnym uwielbiają czytać i słuchać bajek, baśni. Mają one ogromne wartości edukacyjne, wychowawcze i terapeutyczne.

W średnim wieku szkolnym zachodzi wiele zmian w życiu dziecka. Jest to okres dojrzewania. Uczniowie mają coraz więcej obowiązków szkolnych, a wolny czas spędzają na grach komputerowych, kontaktach internetowych, co niekorzystnie wpływa na poziom czytelnictwa. Uczniowie nie czytają dla przyjemności, czytają z obowiązku. W przypadku uczniów, którzy słabo opanowali technikę czytania, z reguły dochodzi do zaniechania czytania książek. Z własnych obserwacji mogę wysunąć wniosek, że nawet najlepsi czytelnicy oddalają się od tej czynności. Ważna jest rola rodzica, nauczyciela, by podsunąć dziecku książkę zgodną z jego zainteresowaniami, lekką, relaksującą. W średnim wieku szkolnym uczniowie chętnie czytają książki przygodowe, sensacyjne, podróżnicze.

Tematyka tych książek ma działanie relaksujące, terapeutyczne. Istnieje różnica między zainteresowaniami czytelniczymi dziewczynek i chłopców. Dziewczynki interesują się płcią przeciwną i w związku z tym chętnie czytają książki obyczajowe. Chłopcy chętnie czytają książki o tematyce wojennej, przygodowej, historycznej.

Kryzys czytelniczy przychodzi w wieku gimnazjalnym, czyli 14-16 lat. W tym wieku uczniowie buntują się, odrzucają autorytety i wartości, porzucają czytanie książek, nawet szkolnych lektur. Im większe zainteresowanie książką przejawiało dziecko przed wejściem w okres buntu, tym większe prawdopodobieństwo, że po okresie buntu wróci do książek.

W okresie między 15 a 20 rokiem życia, wielu uczniów ogranicza czytanie do streszczeń obowiązkowych lektur.

Szybkie tempo życia, natłok obowiązków, sprawiają, że książka zostaje wyparta przez komputer, Internet, telewizor. To my, ludzie dorośli, musimy zachęcać młodych ludzi do czytania w tradycyjnej formie czy elektronicznej. Musimy wskazać im drogę do świata fantazji, wyobraźni, by młodzi ludzie nauczyli się czerpać przyjemność z obcowania z książką. Miejmy nadzieję, że po "zachłyśnięciu się" nowocześniejszymi formami spędzania wolnego czasu, na nowo odkryją radość czytania książek.

Przypisy:
1 - http://www.ogniskowiec.znp.edu.pl/publikacje/wychowanieprzedszkolne/dziecko%2, "Dziecko świecie literatury", s.2.
2 - http://kropka.pg4.ostrowiec.pl/publikacje/maj-2.html, Terapeutyczna rola książki w rozwoju psychofizycznym dzieci i młodzieży, s.1

Marlena Gołkowska
Szkoła Podstawowa
w Radoszkach


Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



numer online: 156 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: