Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
10397
rok szkolny
2012/2013

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Organizacja pracy wychowawczej w świetlicy

Termin "świetlica" używany był i jest w różnym znaczeniu, liczy sobie już kilkaset lat. W dawnych czasach świetlica była główną izbą w chacie wieśniaczej, gdzie przyjmowano gości, obchodzono uroczystości rodzinne, przechowywano odzież i majątek. Dzisiaj przez świetlicę rozumiemy specjalny lokal (np.: sala w szkole), odpowiednio wyposażony w meble, gry, czasopisma i pomoce do pracy wychowawczo - opiekuńczej, w którym można przyjemnie spędzić wolne chwile.

Ze względu na przeznaczenie oraz różnorodność form organizacyjnych wyróżniamy trzy podstawowe typy świetlic:
- świetlice dla dzieci;
- świetlice dla młodzieży;
- świetlice dla dorosłych.


REKLAMA

Wśród świetlic dla dzieci możemy wyróżnić:
1. świetlice szkolne;
2. świetlice międzyszkolne;
3. półinternaty;
4. świetlice środowiskowe prowadzone przez różne organizacje społeczne i samorządowe.

Obecnie najbardziej aktywnymi placówkami są świetlice dla dzieci i młodzieży. Świetlica szkolna jest integralną i niezastąpioną częścią systemu wychowania szkolnego i stanowi ważne ogniwo w realizacji celów opiekuńczo - wychowawczych szkoły.

Dydaktyczno - wychowawcza praca szkoły jest uzupełniana opieką pozalekcyjną i pozaszkolną, która przedłuża i uzupełnia oddziaływanie szkoły na młodzież. Dlatego świetlica jest liczącym się partnerem w systemie wychowania szkolnego.

Świetlica szkolna zepchnięta na bok lub pozostawiona samej sobie nie realizuje swoich funkcji, które są uzależnione od nowych sytuacji i potrzeb społecznych. Nie wskazany jest podział nauczycieli przedmiotów i nauczycieli świetlicy, którzy pracują w nieco trudniejszych warunkach przy zwiększonej liczbie godzin etatowych (26 godz. tygodniowo). Praca w świetlicach w zasadzie oparta jest na własnym doświadczeniu wychowawcy, na potrzebach i możliwościach szkoły, na własnej intuicji i inwencji. Jest zbyt mało literatury merytoryczno-metodycznej oraz opieki metodycznej ze strony władz oświatowych. Zupełny brak materiałów programowych zniechęca nauczycieli do podejmowania pracy w świetlicy, a co gorsze, że niechętnie nawet zastępują za chorych wychowawców.

Pomimo wielu mankamentów i trudności, uważam że świetlica jest szansą do wykorzystania z pożytkiem dla młodzieży, jej rodziców, jak również dla szkoły i nauczycieli.

Dla młodzieży może otworzyć możliwości kształcenia i wszechstronnego rozwoju. Może im dać poczucie bezpieczeństwa i znacznej swobody w trakcie realizacji własnych upodobań i zainteresowań - co jest gwarancją nie tylko dobrego samopoczucia młodzieży, ale i większej efektywności działań wychowawczych. Wychowankowie będą faktycznie angażowali się tylko na zajęciach, które akceptują i w trakcie których są akceptowani przez wychowawcę. Nić porozumienia i wzajemnej sympatii między samymi wychowankami oraz wychowankami i wychowawcą jest podstawowym warunkiem prawidłowego rozwoju wychowanków o czym mówi Anna Pawełczyńska " Drugiego człowieka można poznać tylko przez sympatię, poczucie pokrewieństwa, współodczuwanie, współczucie; można drogą uczucia i intuicji zrozumieć jego motywy i potrzeby, stany jego świadomości".

Potocznie mówi się że świetlica jest "przechowalnią" lub " poczekalnią" dla dzieci. Nie zgadzam się z tym określeniem, gdyż jest ona placówką która wydatnie wspomaga wychowawcze zabiegi szkoły, pomaga poznać wychowanków, ich mocne i słabe strony, doradza jak rozwiązywać problemy oraz pobudza i rozwija zainteresowania wychowanków. Aby sprostać zadaniom konieczne jest dokładne poznanie wychowanków i ich środowiska.

Już wcześniej nadmieniłam, że świetlica może stać się ważnym i niezastąpionym ogniwem wychowania szkolnego. Wolna od systemu klasowo-lekcyjnego, od podziału na przedmioty i ocen, może zrodzić atmosferę szczególnie sprzyjającą prawidłowemu i wszechstronnemu rozwojowi osobowości wychowanków. Będzie tam wiele możliwości do kształtowania wyobraźni i postaw twórczych, które są niezbędnym warunkiem samoregulacji, czyli umiejętności kierowania sobą wzbogacania samych siebie i rozwoju własnej osobowości. Wszechstronny rozwój osobowości zobowiązuje do wielorakich i wielokierunkowych działań wychowawczych, dla których w świetlicy jest szczególnie dużo miejsca z uwagi na swobodny, atrakcyjny charakter zajęć, sprzyjających kształtowaniu wyobraźni i postaw twórczych.

Jeżeli świetlica stanie się liczącym partnerem w systemie wychowania, będzie integralną jego częścią wówczas wychowawca stanie się widziany i potrzebny.

Wychowawca poczuje się pewniejszy, doceniony, będzie mógł rozwijać i wykorzystywać własną inwencję, twórczość i zdolności, wyzbędzie się kompleksów, a cieszyć go będą owoce swojej pracy. Jego osiągnięcia powinni doceniać wszyscy nauczyciele dobrym słowem i podziękowaniem.

Wychowawca świetlicy musi mieć dużą wiedzę psychologiczno-pedagogiczną oraz umiejętności organizacyjne. Umiejętności związane przede wszystkim z organizowaniem różnych form aktywności wychowanków (poznawczych, sportowo-rekreacyjnych, artystycznych, organizacyjno-społecznych), ze stwarzaniem takich sytuacji, w których wychowankowie będą mieli szansę "pokazać się", przełamać lęki, kompleksy, nawiązać bliższe kontakty z innymi wychowankami, czyli zaspokoić wiele ważnych potrzeb, przecież tak ważnych dla ich rozwoju.

Wychowawca świetlicy, aby podołać obowiązkom, powinien tak jak inni nauczyciele, nieustannie uczyć się i dokształcać, aby doskonalić swój warsztat pracy. Brać udział w doskonaleniu i samokształceniu zawodowym oraz na co dzień korzystać z fachowej literatury. Wzbogacać swoje doświadczenia w stałej współpracy z pedagogiem szkolnym, różnymi organizacjami młodzieżowymi, placówkami kulturalno-oświatowymi

Wychowawca świetlicy to organizator "sytuacji wychowawczych" i przeżyć wychowanków. Przede wszystkim musi lubić młodzież i rozumieć ją. Interesuje się ich rozwojem i przeżyciami, akceptuje ich jakimi są. Znajduje osobistą satysfakcję w okazywaniu im pomocy i dostarczaniu zadowolenia, dzieli z nimi rozwijane zainteresowania, potrafi nagradzać. Wykazuje swoją pomysłowość w zakresie form pracy z zespołem, potrafi zjednać sobie sojuszników, wykorzystać dobre doświadczenia kolegów. Podstawą efektywności pracy wychowawczej świetlicy jest prawidłowo zorganizowany warsztat pracy wychowawcy oraz dobra znajomość teoretyczna i praktyczna głównych zagadnień z nimi związanych.

Bardzo ważną rolę odgrywa baza, wyposażenie i kadra. Lokal świetlicowy powinien być drugim domem, przyjemnie urządzonym i dobrze organizującym wypoczynek, spędzenie wolnego czasu, domem - w którym wytwarza się miłą i serdeczną atmosferę. Konieczna jest jednak duża sala do zajęć świetlicowych oraz pożądane korzystanie ze wszystkich pomieszczeń i urządzeń szkoły (np.: biblioteki, czytelni, sali gimnastycznej, pracowni specjalistycznych itp.). Do wyposażenia zaliczamy głównie: meble, tablice, pomoce do pracy wychowawczo - opiekuńczej, czasopisma, gry stolikowe, techniczne środki audiowizualne, pianino, kasety z różnymi nagraniami i filmami oraz przeźrocza.

W pomieszczeniu wnętrza świetlicy powinny być też przedmioty dekoracyjne takie jak: reprodukcje malarstwa i grafiki, dyplomy, wybrane prace wychowanków, wyroby sztuki ludowej, ceramika, kwiaty itp.

Świetlica musi być urządzona i wyposażona inaczej niż sala lekcyjna czy klasopracownia. Winna być zachowana funkcjonalność i poprawnie urządzona pod względem estetycznym. Nie powinna być też miejscem składowania rzeczy zbędnych, wszędzie utrzymana czystość, ład i porządek. Wychowankowie opiekują się świetlicą i są jej gospodarzami. Dbają o czystość, pielęgnują kwiaty, wykonują dekoracje, szanują meble i sprzęt. Wszystko to wpływa na kształtowanie współodpowiedzialności za dobro społeczne i wygląd estetyczny świetlicy.

Za właściwą organizację pracy w świetlicy odpowiada kierownik lub nauczyciel - wychowawca świetlicy. Powinien on wraz z dyrektorem szkoły przyjąć taką organizację, jaka najbardziej odpowiada warunkom, możliwościom i potrzebom danego środowiska np. jeżeli istnieje potrzeba, aby świetlica czynna była do godz. 1600, to obowiązkiem kierownika i dyrektora jest zapewnienie właściwej opieki wychowawczej do tej godziny. Przy tym należy pamiętać o szczególnej roli specjalistycznych kół zainteresowań prowadzonych przez instruktorów, którzy współdziałają w organizowaniu uroczystości, obchodów i innych imprez.

Świetlica może korzystać też ze społecznej pomocy instruktorów, specjalistów, rekrutujących się z rodziców, zakładów pracy sprawujących opiekę nad daną szkołą lub aktywnych organizacji młodzieżowych lub społecznych.

Świetlica spełnia trzy podstawowe funkcje: opiekuńczą wychowawczą i społeczną. Funkcje te w zasadzie uzupełniają się wzajemnie i stanowią integralną całość wyrażoną w treści, formach i metodach działania.

Funkcja opiekuńcza świetlicy dziecięcej wyraża się w zaspakajaniu potrzeb wynikających z zaniedbań wychowawczych i opiekuńczych przede wszystkim w rodzinie. Funkcja ta obejmuje: wyrównanie braków materialnych przez udzielenie dziecku pomocy materialnej doraźnej lub stałej w formie stypendium lub z funduszów komitetu rodzicielskiego; dożywianie uczniów w szkole, opiekę wychowawczą w godzinach pracy zawodowej rodziców, systematyczne interesowanie się postępami dziecka w szkole i jego warunkami domowymi, pomoc w odrabianiu lekcji, troskę o wakacyjny wypoczynek dziecka itp. W tym celu niezbędne jest dokładne poznanie wszystkich uczestników i ich środowiska. Poznanie środowiska dziecka stanowi dla wychowawcy podstawę do określenia stopnia zróżnicowania indywidualnych wymagań, form opieki lub zakresu specjalnej troski w stosunku do poszczególnych dzieci. Poznanie środowiska dziecka daje również orientację, perspektywy współpracy z domem rodzinnym w zakresie konieczności ujednolicenia zabiegów pedagogicznych i postępowania rodziny i świetlicy. Ponadto poznanie środowiska dostarcza wychowawcy materiału do ustalenia problemowej tematyki pracy z rodzicami, kierunku indywidualnych rozmów dla dokładniejszego uświadomienia sobie sylwetki ucznia przez szkołę i rodzinę. Dostarcza również materiału do podjęcia wspólnych metod postępowania, zmierzających do rozwijania i wzbogacania osobowości dziecka, kształtowania pozytywnych cech charakteru i przygotowanie go do życia społecznego.

Nauczyciel rozpoznaje środowisko dziecka między innymi poprzez:
- udział przedstawiciela świetlicy w zapisach do klasy I;
- udział przedstawiciela świetlicy w zespole wychowawczym szkoły;
- współpracę wychowawcy świetlicy z wychowawcami klas;
- współpracę z lekarzem szkolnym, pielęgniarką, psychologiem, pedagogiem i poradnią wychowawczo-zawodową;
- wywiady środowiskowe trójek klasowych lub sekcji wychowawczo-społecznej rady rodziców;
- indywidualne wywiady wychowawcy grupy w wyjątkowych przypadkach; współpracę z opiekunem społecznym z ramienia rady pedagogicznej;
- współpracę z komitetem osiedlowym i opiekuńczym;
- obserwację dziecka w czasie zajęć, jego postępów w nauce.

Ważnym zadaniem świetlicy jest zapewnienie wychowankom racjonalnego żywienia. Powinno być ono zapewnione dla wszystkich uczniów korzystających z zajęć, których stan zdrowia tego wymaga, uczniów dojeżdżających i dowożonych do szkoły, mieszkających na stancji, uczęszczających na zajęcia pozalekcyjne i uczniów szkół o profilu sportowym. Decyzję w sprawie zorganizowania różnych form żywienia (szklanki mleka, posiłku regeneracyjno-wzmacniającego czy też obiadu w postaci zupy lub drugiego dania) w szkole, na wniosek rady rodziców podejmuje dyrektor szkoły. Dożywianie powinno być prowadzone przez cały okres nauki w szkole. Uczniowie spożywający posiłki szkolne opłacają najlepiej je w systemie abonamentowym. Szkolna komisja społeczna może stosować częściowe lub całkowite zwolnienie z opłat za posiłki w stosunku do uczniów:
- sierot naturalnych lub społecznych;
- dzieci matek samotnych, emerytów, rencistów oraz dzieci z rodzin wielodzietnych.

W stołówkach świetlicowych z wyżywienia w systemie abonamentowym mogą również korzystać: nauczyciele szkoły, emeryci i renciści oraz pracownicy obsługi.

Szkoły powinny zapewnić:
- pomieszczenia przystosowane do potrzeb żywienia, z pełnym wyposażeniem w sprzęt i urządzenia zmechanizowane, grzejne i chłodnicze oraz odzież ochronną;
- okresowe remonty pomieszczeń, konserwacje maszyn i urządzeń;
- pokrycie kosztów związanych z ogrzewaniem, oświetleniem oraz z korzystaniem z urządzeń.

Pracownicy zatrudnieni w żywieniu szkolnym powinni mieć wykształcenie specjalistyczne. Ponadto powinni systematycznie dokształcać się w zakresie zasad żywienia i towaroznawstwa, zagadnień sanitarni-higienicznych, technologii żywienia i bhp.

Źródłami dofinansowania dożywiania są: władze administracji oświatowej, rada rodziców, komitet, PCK, zakłady pracy rodziców, stowarzyszenia kościelne, przedsiębiorcy i biznesmeni, partie polityczne oraz organizacje społeczne i fundacje charytatywne.

Przez funkcję wychowawczą świetlicy rozumieć należy całokształt poczynań zmierzających w kierunku kształtowania osobowości młodego pokolenia. Realizacja tej funkcji przejawia się w zaspokajaniu potrzeb dziecka w dziedzinie działalności twórczej (działalność kreatywna) oraz wypoczynku i rozrywki (działalność rekreacyjna).

Działalność kreatywna polega na kształtowaniu i rozwijaniu zainteresowań i zamiłowań, wykrywaniu uzdolnień i stwarzaniu warunków do ich rozwoju, rozbudzaniu aktywności społecznej i postawy twórczej znajdującej wyraz w praktycznym działaniu oraz umiejętności współżycia i współdziałania w zespole. Przejawem organizacyjnym rozmaitych form działalności twórczej są takie zajęcia jak rysowanie, malowanie, majsterkowanie,, śpiew, taniec, teatr itp. Działalność ta zmierza do ukształtowania trwałych zainteresowań ukierunkowujących osobowość wychowanka.

Działalność rekreacyjna polega na wychowaniu do czasu wolnego, tj. kształtowaniu umiejętności właściwego i wartościowego spędzania czasu wolnego oraz przestrzeganiu zasad kultury życia codziennego. Wychowanie do czasu wolnego obejmuje także wypoczynek i rozrywkę. Świetlica jest miejscem dobrej i kształcącej rozrywki. Pozwala rozwijać i kształtować postawy moralne, uczucia oraz pożądane cechy charakteru dzieci i młodzieży.

Przez funkcję społeczną świetlicy należy rozumieć jej udział w życiu środowiska społecznego tzn. powiązania działalności wychowawczej ze środowiskiem społecznym. Dlatego świetlica powinna obejmować również problemy, którymi żyje całe środowisko i społeczeństwo. Więź świetlicy z lokalnym środowiskiem społecznym wzbogaca jej działalność nowymi treściami i pogłębia wychowawcze oddziaływanie dzieci i młodzież. Wychowankowie organizują imprezy i prace na rzecz środowiska np.: Dzień Kobiet, Babci, Matki; wykonują upominki; opiekują się miejscami straceń; troszczą się o tereny zielone; uczestniczą w akcjach charytatywnych organizowanych na potrzeby środowiska lokalnego a nawet i całego społeczeństwa.

Aby praca świetlicowa należycie spełniała określone zadania trzeba uwzględniać różnorodność form i metod działania. Stała troska o właściwy poziom zajęć jest gwarancją osiągnięcia zamierzonych celów wychowawczych.

Dobór poszczególnych form pracy świetlicowej uzależniony jest od wieku, zainteresowań i potrzeb dzieci czy młodzieży, umiejętności i zaangażowania wychowawców, bazy i wyposażenia oraz potrzeb środowiska lokalnego. Czas w świetlicy powinien być zaplanowany atrakcyjnie i ciekawie. Najczęściej stosuje się następujące rodzaje zajęć:
1. Zajęcia rozwijające horyzonty umysłowe dziecka, które realizowane są przez: czytelnictwo, oglądanie programów telewizyjnych i filmów, wycieczki przyrodnicze, krajoznawcze i tematyczne, dyskusje problemowe, gry dydaktyczne sytuacyjne.
2. Zajęcia praktyczno-techniczne, obejmujące różne rodzaje prac ręcznych: szycie, haft, zdobnictwo, tkactwo, majsterkowanie, prace gospodarcze.
3. Zajęcia artystyczne. Są realizowane głownie przez zajęcia plastyczne (malowanie, wycinanka, grafika, płaskorzeźba i rzeźba) oraz różnego rodzaju działalność w kołach np.: teatralnym, recytatorskim itp. Należą tu również różnego rodzaju zajęcia umuzykalniające, takie jak ćwiczenia rytmiczne, aerobik, tańce, i młodzieżowe formy teatralno-muzyczne.

Do zajęć artystycznych należą również elementy wychowania fizycznego i sportu: gry i zabawy ruchowe, turnieje gier zręcznościowych, wycieczki i zabawy na świeżym powietrzu.

W pracy wychowawczej świetlicy powinno być wyjątkowo eksponowane wychowanie estetyczne, kultura życia codziennego i kształtowanie nawyków.

Kultura życia codziennego to umiejętność współżycia, zachowania się, prowadzenia rozmów i właściwy stosunek do otaczającej rzeczywistości. Kulturę życia codziennego, nawyki oraz poczucie zmysłu estetycznego i smaku kształtować i wyrabiać należy poprzez stawianie wzorców osobowych i ideałów. Jest to bardzo ważny element wychowania, ponieważ coraz więcej młodzieży wchodzi w kolizję z prawem.

Ważną rolę w pracy wychowawczej odgrywa symbolika i tradycje narodowe.

Wychowanie estetyczne przyczynia się do kształtowania i rozwijania strefy emocjonalnej osobowości dzieci i młodzieży. Dlatego obowiązkiem wychowawcy jest zorganizowanie procesu wychowania estetycznego w taki sposób, aby w toku pracy wychowawczej przewidziano wyzwalanie, a następnie utrwalanie przeżyć emocjonalnych wychowanków. Wychowawca nie może pominąć stałego pobudzania dziecka do przeżywania piękna dzieł wytworów ludzkich (sztuki) jak również przyrody.

Sądzę, że w każdej świetlicy są warunki do organizowania spotkań ze sztuką radiową, telewizyjną oraz filmem dla dzieci i młodzieży.

Audycje radiowe, programy telewizyjne i filmy stwarzają okazję do poznawania przez odbiorcę otaczającego świata, apelują do jego uczuć i intelektu, skłaniają do refleksji nad bohaterem i moralną wartością zajmowanych przez niego postaw. Pozwalają także odnieść jego doświadczenia do własnej osoby, uświadomić sobie zakres własnych praw i obowiązków. Nie nużą natręctwem morału. Losy bohatera, rozwój wydarzeń, komentarz narratora służą przyswajaniu określonych wartości, kształtowaniu uczuć i postaw moralnych. Przepaja je głęboki humanizm, miłość ziemi ojczystej, idee przyjaźni między narodami itp. Walory artystyczne sprawiają że przekazywane treści oddziałują na emocje i mają silniejszą wymowę wychowawczą. Potrafią przyciągnąć uwagę odbiorcy, zainteresować treścią, przygodą humorem. Zaspakajają potrzebę orientacji w zdarzeniach otaczającego świata, jak i potrzebę rozrywki, ucieczki od codzienności w świat fantazji i fikcji. Zaspakajając potrzeby intelektualne, estetyczne i emocjonalne, kształtując postawę empatyczną wychowują i pomagają poznać samego siebie i zrozumieć świat, w którym żyją.

Praca z audycją radiową programem telewizyjnym i filmem urozmaica nasze zajęcia w świetlicy, rozbudza twórczą inicjatywę, prowadząc do samokształcenia, budząc motywację do samodzielnych poszukiwań i działań w tym zakresie.

Wychowawca świetlicy musi mieć świadomość, że tak radio, jak i telewizja dla dzieci i młodzieży nie tylko przekazuje dziedzictwo kultury narodowej, tradycji kulturalnej, wprowadza w kulturę i cywilizację świata, ale też jest animatorem twórczości, inspiruje, wyzwala działalność kulturalną młodych słuchaczy i widzów. I do tego nurtu działalności wychowawczej radia i telewizji musimy nawiązywać.

Skuteczną metodą wychowawczą kształtującą postawy twórcze, społeczne i poszerzającą wiedzę są gry dramatyczne, inaczej - zabawa w teatr, możliwa do zrealizowania w każdej świetlicy.

Zabawa w teatr - bez reszty angażuje całego siebie, a więc ciało, mowę, słuch, wyobraźnię, emocje, wszystkie dotychczasowe doświadczenia i umiejętności. Dziecko osobiście wypowiada się, wyraża własną twórczość, kreuje swoją rzeczywistość, swój świat; uczy się twórczej postawy wobec życia. Dziecko uczy się życia w zespole: obserwowania innych, liczenia na innych i liczenia się z drugimi, rywalizacji bez zazdrości. Ważną rolę odgrywać tu musi wychowawca, który nie może niczego narzucać dzieciom, lecz stwarzać warunki dla ich spontanicznej ekspresji. Winien wytworzyć atmosferę swobody, poczucia bezpieczeństwa i pełnej życzliwości do pomysłów i inicjatyw dzieci i młodzieży. Uczestnikami zabaw powinny być wszystkie dzieci, które tego pragną. Nie wolno czynić żadnej selekcji na uzdolnienia aktorskie, gdyż nie chodzi o naśladownictwo teatru zawodowego.

Ważną rolę w przyjemnym spędzaniu wolnego czasu odgrywają zajęcia muzyczne. Jednak pod takim warunkiem, że zostaną one w taki sposób zorganizowane i poprowadzone, aby wychowankowie chcieli w nich aktywnie uczestniczyć, traktując je jako wspólną zabawę. Muzyczne swobodne zabawy mają odprężający charakter, pozwalają dziecku mile spędzić czas oraz są bardzo efektywną formą kształcenia i wychowania. Ponadto rozwijają zainteresowania, uczą koncentracji uwagi, skupienia współdziałania w grupie i odpowiedzialności. Do atrakcyjnych form zajęć umuzykalniających zaliczamy: śpiew, grę na instrumentach, ruch przy muzyce (wyrażanie muzyki ruchem), malowanie muzyki i zabawy teatralno-muzyczne. Uważam, że wszystkimi formami muzykowania powinien kierować odpowiednio przygotowany instruktor.

Efektywność pracy wychowawczej uzależniona jest od sposobów organizowania zajęć z dziećmi. Metody prowadzenia zajęć świetlicowych oparte są na stałych zasadach, wyznaczających kierunki pracy wychowawczej. Do podstawowych zasad pracy świetlicowej należą:
- zasada dobrowolności;
- zasada aktywizacji i usamodzielniania;
- zasada przystępności;
- zasada odmienności;
- zasada bezpieczeństwa i higieny.

Ponadto w pracy świetlicowej, stosuje się wszystkie zasady wychowania i nauczania, w zależności od sytuacji powstających w toku realizacji programu. Podstawowe metody realizacji procesu wychowawczego sprowadza się do trzech kategorii:
1. zespól, jako najbardziej typowa forma organizacji procesu wychowawczego;
2. zajęcia masowe, jako uzupełnienie oddziaływania wychowawczego na zespół;
3. indywidualizacja procesu wychowawczego.

Decydującym czynnikiem powodzenia pracy świetlicowej, pozostaje zawsze nauczyciel, czy zespół nauczycieli kierujących świetlicą. Takie są rezultaty pracy wychowawczej, jacy ludzie organizują tę działalność, w jakim stopniu potrafią opracować wartościowy program i zainteresować nim dzieci, jak uda im się stworzyć aktywny zespół dzieci, zainteresować pracą wychowawczą i czynnie włączyć rodziców i dorosłych. Na ogół istnieje przekonanie, że praca w świetlicy należy do najłatwiejszych, nie wymagających przygotowania zajęć. Z tego względu zauważa się obsadzanie tych etatów nauczycielami, którym zabrakło w danym roku szkolnym miejsc w obsadzie nauczycielskiej szkoły, zatrudnianie młodych ludzi bez przygotowania pedagogicznego, uzupełniania godzinami w świetlicy szkolnej etatów nauczycieli uczących lub podział etatów świetlicowych pomiędzy nauczycieli uczących, traktując te godziny jako ponadwymiarowe.

Daleka jestem jednak od stwierdzenia, że polonista, matematyk czy nauczyciel innego przedmiotu nie może być dobrym wychowawcą świetlicy. Chodzi mi tylko o to, by nauczyciele nie uważali wychowawstwa w świetlicy jako zajęcia przejściowego, na czas określony do końca roku szkolnego, lecz by praca w świetlicy szkolnej traktowana była jako zajęcia stałe, co pozwoli na udoskonalenie pracy, zdobywanie doświadczenia do lepszego wykonywania codziennych zajęć dla satysfakcji własnej i dobra wychowanków. Być może, przy obecnych tendencjach związanych z obowiązkiem zatrudniania w szkołach nauczycieli tylko z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym, zniknie zjawisko przypadkowości w obsadzie.

Reasumując powyższe rozważania stwierdzam, że praca w świetlicy jest o wiele trudniejsza niż nauczyciela danego przedmiotu. Wymaga starannego, systematycznego przygotowania się do zajęć, wiele inwencji, twórczości, zaangażowania i przede wszystkim zrozumienia przez radę pedagogiczną. Swoje stwierdzenia opieram na pięcioletniej pracy w świetlicy liceum, po zapoznaniu się z fachową literaturą oraz kilkumiesięcznym kursie organizowanym przez ŚCDN.

Bibliografia:
1. Praca zbiorowa pod redakcją Anny Wiszniewskiej "Praca wychowawcza w świetlicy szkolnej";
2. Jerzy Podlaski "Formy i metody pracy świetlicowej";
3. Irena Głowacka "Żywienie dzieci i młodzieży szkolnej w placówkach oświatowo - wychowawczych";
4. Anna i Zdzisław Wiechowie "Poradnik dla wychowawców świetlic szkolnych"
5. Praca zbiorowa pod redakcją Marii Pietkiewicz "Świetlica szkolna szansą do wykorzystania"
6. Danuta Kawka "A w naszej świetlicy jest tak ..." Nowa Szkoła 1993r.;
7. Materiały własne, spostrzeżenia i obserwacje z pracy opiekuńczo - wychowawczej w świetlicy szkolnej II Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Starachowicach.

Jolanta Pawlińska
II Liceum Ogólnokształcące
im. Stanisława Staszica
w Starachowicach


Zaświadczenie online



numer online: 128 gości

reklama