Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
11058
rok szkolny
2013/2014

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Cykl zajęć języka polskiego poświęconych twórczości i biografii Czesława Miłosza - Miłosz, czyli epoka…

Celem moich działań było przybliżenie uczniom postaci wielkiego, polskiego poety - Czesława Miłosza uczniom klasy trzeciej liceum ogólnokształcącego. Zależało mi, by uczniowie zrozumieli dramatyczną biografię artysty, by dostrzegli, w jaki sposób żywioł historii kształtuje i determinuje poczynania, wybory, decyzje człowieka. Postać polskiego noblisty wydaje mi się doskonałym przykładem biografii, dzięki której uczeń może poznać burzliwy wiek XX. Urodzony na początku wieku Miłosz, zmarł w roku 2004 - przeżywszy niemal całe stulecie jest niezwykłym przykładem biografii fascynującej, inspirującej, ale i momentami zatrważającej.
Do podjęcia się realizacji tego cyklu zajęć, mającego wiele cech projektu edukacyjnego zainspirowała mnie lektura biografii Miłosza autorstwa Andrzeja Franaszka [ Andrzej Franaszek, Miłosz. Biografia, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, Kraków 2011] i wypowiedź jej autora, w której badacz życia poety, wyznał, że materiały do napisanie tego dzieła gromadził przez 10 lat, podróżując śladami Miłosza właściwie po niemal całym świecie.

Polonista to nauczyciel, która zawsze ma za mało czasu, by opowiedzieć, pokazać, zgłębić wszystko, co wydaje się mu cenne. Wybór tematów, zagadnień, motywów, artystów, biografii itd. jest zazwyczaj wyborem trudnym. Dodatkowo sprawę utrudnia kanon lektur obowiązkowych. O Miłoszu mówi się na języku polskim nie tylko w kontekście wieku XX i lat późniejszych - jego teksty są przez polonistów przywoływane chętnie i często jako konteksty dla innych utworów, bo bogactwo poruszanych przez polskiego noblistę motywów imponuje i przytłacza.
Moim zamiarem było ukazanie Miłosza jako pewnego rodzaju papierek lakmusowy swoich czasów. Zależało mi na ukazaniu, a właściwie na pokierowaniu pracą uczniów w taki sposób, by sami doszli do tego wniosku, jak bardzo złożonym "zjawiskiem" jest Miłosz.

Na realizację tego bloku tematycznego przeznaczyłam 4 godziny lekcyjne.

1. podczas realizacji innego tematu, w końcowej jego fazie, uczniowie wylosowali po jednym tekście poety (teksty wybrała w taki sposób, aby możliwe było dostrzeżenie wielości "adresów Miłosza", dodatkowym kryterium doboru tekstów był czas powstania - aby ukazać dynamikę poety, jego fascynacje, lęki, dramaty, należy wybrać teksty powstałe w różnych etapach życia i twórczości twórcy. Ważnym jest, by nie pominąć żadnego etapu życia artysty, tylko w ten sposób możemy uchwycić Miłosza jako "epokę".
Wybrałam 25 tekstów (1 na ucznia): Roki, Obłoki, O książce, Pora, Walc, Dolina Issy (fragm.), Ars poetica?, Rodzinna Europa (fragm.), Widzenie nad zatoką San Francisco, Campo di Fiori, W mojej ojczyźnie, Oeconomia divina, Poeta, Który skrzywdziłeś, Traktat moralny (fragm.), Caffe Greco, Veni Creator, Piosenka o porcelanie, Oda na osiemdziesiąte urodziny Jana Pawła II, Daemones, Bez Dajmoniona, W pewnym wieku, Pod koniec XX wieku, Odstąp ode mnie, W Krakowie.
Każdy uczeń losował jeden tekst i miał wyznaczony dwutygodniowy termin na opracowanie, na miarę swoich możliwości wylosowany utwór bądź jego fragment. Uczniowie w tym okresie konsultowali się ze mną w celu rozwiania rozmaitych wątpliwości na temat analizowanego przez siebie utwory, by podzielić się swoimi spostrzeżeniami, ale i by upewnić się w swoich hipotezach interpretacyjnych.
Efektem tego etapu pracy była ocena za opracowanie tekstu.
Zadanie to choć czaso - i pracochłonne przyniosło pożądane efekty. Podczas dyskusji na temat: trudnych wyborów Miłosza, decyzji, jakie w swoim życiu podjął, ocen, jakie sformułowano pod jego adresem na skutek tychże decyzji uczniowie posiadali wiedzę, którą w toku dyskusji dzielili się z koleżankami i kolegami. Każdy z nich stał na stanowisku eksperta w dziedzinie tylko jednego, wylosowanego przez siebie tekstu.

2. praca nad analizą i interpretacją dzieł Miłosza - uczniowie stawiali wstępne hipotezy, działali w oparciu o schematy analizy dzieła literackiego, dokonywali uproszczonych interpretacji. W tej fazie pracy moim celem nie było uzyskanie wypowiedzi uczniowskich na poziomie eksperckim, raczej oswojenie uczniów z poezją, eseistyką, powieścią. Pewniejsi swych poglądów i ocen - gdyż posiadający rzetelną wiedzę o okolicznościach powstania tekstów, znający konteksty: historyczne, biograficzne, filozoficzne - chętnie polemizowali ze sobą. Często efektem tych polemik były autentyczne konflikty. Wielu z moich podopiecznych nie chciało wierzyć w tak gwałtowne przemiany poety, przywiązani do "swojego Miłosza" wyłaniającego się z ich własnej interpretacji i z ich poszukiwań, nie chcieli zgodzić się na innego.

3. praca z materiałem filmowym - wypowiedź Andrzeja Franaszka dostępna na kanale internetowym youtube po wpisaniu frazy Andrzej Franaszek opowiada o Czesławie Miłoszu
http://www.youtube.com/watch?v=OsconRAQ-Og - opublikowana przez wydawnictwo Znak Karta pracy (zał.1)

4. próba udzielenia odpowiedzi na pytanie: genius loci czy obywatel świata? W toku dyskusji, projekcji prezentacji przygotowanych przez uczniów wykształciła się odpowiedź, która łączyła w osobie Miłosza obydwa terminy. Uczniowie zgodzili się w tej kwestii na drodze przytaczania licznych argumentów zarówno przedstawiających poetą jako ducha opiekuna danego miejsca, miejsca konkretnego, hermetycznego, jak i kosmopolitę po trosze z wyboru, po trosze z konieczności.

Praca podjęta przez uczniów przyniosła kilka - jak sądzę - ciekawych wniosków dotyczących twórczości Miłosza i jego życia. Między innymi zespół stworzył mapę miejsc związanych z poetą. Opracował mapę miejsc w Krakowie ( jako że uczę w krakowskim liceum) związanych z poetą. Ciekawym efektem pracy jest także mapa mentalna podsumowująca tematy pojawiające się jako ważne i częste w twórczości artysty (zał.2).

W fazie końcowej cyklu powiązałam Miłosza z innymi poetami polskimi między innymi Różewiczem, Herbertem (dyskusje, polemiki, korespondencja). Dzięki takiemu połączeniu postaci możliwa jest analiza burzliwych czasów XX wieku przez pryzmat biografii wielkich artystów. Ciekawe efekty przynosi porównywanie postaw różnych twórców wobec tych samych zjawisk i wydarzeń, opinii; komentarzy różnych artystów dotyczących tych samych fenomenów.

Uczeń dostrzega wówczas złożoność okresu, jakim jest cały wiek XX. Poznaje mechanizmy rządzące ludźmi, dostrzega ich dylematy i co ważne zyskuje świadomość, że wielokrotnie jednoznaczna ocena wyborów ludzkich nie jest możliwa.

 

Karty pracy do pobrania bezpośrednio ze stron serwisu:
pobierz (ZIP)
Program do kompresji dostępny w Pomocy

POWIĘKSZ

Prezentacja do pobrania online:
Serwer FTP
serwisu Publikacje edukacyjne

Anna Słowikowska-Bogacka
IX Liceum Ogólnokształcące
w Krakowie


Zaświadczenie online



numer online: 230 gości

reklama