Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
11156
rok szkolny
2014/2015

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Zaproszenie do przedstawienia. Rola literatury dziecięcej w wychowaniu przedszkolnym

Jednym z podstawowych obszarów działalności edukacyjnej przedszkola jest wspomaganie rozwoju mowy, czy też wychowanie przez sztukę, w której dziecko staje się widzem lub aktorem. Tu płaszczyzną wspólną staje się literatura dziecięca. Wprowadzenie dzieci w świat literatury pięknej, kształtowanie jego stosunku do książki przy pomocy metod odpowiednich dla tego wieku - stawia przed dzisiejszym nauczycielem ważne i odpowiedzialne zadania.

Literatura dziecięca spełnia bardzo różnorodną rolę i pomaga osiągać różne cele. Niektóre książki służą przede wszystkim wzbogacaniu i uściślaniu wiadomości. Inne mają ogromne znaczenie dla kształtowania postaw społecznych - właściwego zachowania się w stosunku do innych ludzi i wzmożenia uczuć rodzinnych. Dużą wagę przywiązuje się też do rozwijania wyobraźni i fantazji. Wiele pozycji przenosi dzieci w inny świat, który można sobie tylko wyobrazić i podziwiać.Przekazywanie dzieciom utworów literackich - to także jeden ze sposobów doskonalenia procesów myślowych: rozwijania umiejętności analizy treści utworu, wyciągania wniosków dotyczących postępowania bohaterów, związków logicznych wynikających z przedstawionych sytuacji.

ilustracja

W przekazywaniu utworu podstawową rolę musi odgrywać żywe słowo.

Mowa wyrazistajest czynnikiem pośredniego kontaktu dziecka z książką. Dorosły ułatwia dziecku przeżywanie treści utworu odpowiednią formą żywego słowa. Wyrazista mowa pozwala kreślić przed oczyma dziecka obraz treści, obraz przeżyć autora i odtwórcy. Żywe słowo różni się od słowa pisanego zastosowaniem głosu. Zmiany głosu tworzą formę dźwiękową mowy. Główne składniki formy dźwiękowej mowy to: akcent, pauza, wysokość tonu, tempo, siła głosu, barwa, artykulacja. Nazywamy je elementami techniki żywego słowa. Forma dźwiękowa ściśle wiąże się z treścią wypowiedzi, jest zależna od niej i od stosunku mówiącego do niej. Dlatego ważną sprawą jest analiza treści utworu i ustalenie swego stosunku do bohaterów, myśli przewodniej, toku akcji, opisów. Interpretując żywym słowem utwór trzeba nie tylko rozumieć tekst, ale ustalić podtekst - to co wiąże się z naszym przeżywaniem danego dzieła. Stwarzanie obrazu treści "przed oczami" dziecka, działa na jego wyobraźnię, pozwala nie tylko słyszeć utwór, lecz go widzieć.

Podstawowym sposobem przekazywania dzieciom treści utworów literackich jest czytanie iopowiadanie. Książkę przewidzianą do opowiadania powinno się dobrze znać, by oddać jej nastrój, ułatwić zrozumienie myśli przewodniej, stworzyć bohatera, zgodnie z intencją autora, pozwolić odczuć piękno literackiego języka.


REKLAMA

Opowiadanie i czytanie treści książek jest cenne ze względu na duże wartości wychowawcze.
- wpływają one na doskonaleniekompetencji komunikacyjnej oraz kompetencji językowej ponieważ stanowią wzór języka literackiego, wzbogacają słownictwo, wpływają na wyrazistość mowy, poprawność gramatyczną
- przyczyniają się do rozwoju wyobraźni, skupiania uwagi, wyrabiania umiejętności śledzenia rozwijającej się akcji i wyciągania wniosków.
- utrwalają lub wzbogacają wiadomości dziecięce, wywierają wpływ na kształtowanie się uczuć i postaw społeczno-moralnych, estetycznych, intelektualnych
- rozwijają zainteresowania czytelnicze, dają dużo radości i wyzwalają poczucie humoru.

Ogromna wartość opowiadań - to ich wpływ na wzbogacanie zabaw, szczególnie tematycznych i konstrukcyjnych. Wpływ opowiadań na zabawę będzie większy, jeśli dostarczymy im odpowiednich pomocy. Mogą to być kukiełki, pacynki, itp. Treść opowiadań to źródło wzbogacania działalności plastyczno-konstrukcyjnej i wyzwalania ekspresji twórczej. Prace plastyczne są bogate w treść, ciekawe i różnorodne. Treść opowiadanej książki może inspirować również do wykonania kukiełek, dekoracji do przedstawienia, inspirując zabawy w teatr.

Odrębny rodzaj działalności związany z książką to zabawy inscenizowane, polegające na odtwarzaniu treści poznanych utworów. Nie chodzi o przeróbkę utworu na sztukę sceniczną, lecz o wiązanie słowa z działaniem. Sposób odtwarzania musi być zróżnicowany w zależności od wieku. Młodsze dzieci mogą naśladować ruchem zachowanie się niektórych postaci lub niektóre dźwięki, małe fragmenty akcji, króciutkie rozmowy bohaterów, lecz nie więcej niż dwóch. Starsze mogą inscenizować treść całych utworów, a w zabawie może brać udział kilkoro dzieci.

Inscenizowanie utworów literatury dziecięcej ma również bardzo duże wartości wychowawcze.

Najbardziej istotne to:
- głębokie przeżycie, zrozumienie i zapamiętanie treści książki, dzięki powiązaniu z różnorodną ekspresją twórczą: słowną, ruchową, plastyczną, muzyczną.
- zdobywanie umiejętności analizowania treści utworu: wyodrębnianie poszczególnych scen, charakteryzowanie bohaterów, określanie nastroju, miejsca akcji.
- rozwijanie pamięci logicznej i wyobraźni twórczej
- wzbogacanie czynnego słownika przez powtarzanie słów i zwrotów opowiadania
- kształcenie wyrazistej mowy w toku naśladowania odtwarzanych postaci (ludzi, zwierząt) i umiejętności naśladowania ich stanów uczuciowych: radości, smutku, strachu.
- nabieranie śmiałości, pewności siebie, wiary we własne możliwości
- nabywanie umiejętności współdziałania społecznego, podporządkowania się ustalonym przez zespół lub narzuconym przez treść sposobom działania.

Teatr łączy w sobie różne dziedziny twórczości artystycznej, literaturę, plastykę, muzykę, taniec, ruch sceniczny. Teatr ma duże znaczenie w procesie rozwoju społeczno-moralnego dziecka, wyostrza zmysł obserwacji, potęguje uczucia społeczne. Dziecko dostrzega etyczne i nieetyczne zachowania, styka się z normami społecznymi, wartościami, bohaterami pozytywnymi i negatywnymi. Wczesne kontakty ze sztuką, teatrem pozwalają wykształcić u dzieci nawyk odwiedzania instytucji kultury, jako miejsc atrakcyjnego spędzania czasu wolnego, zachęcają do rozwoju własnej twórczości.

Wychowanie i edukacja dzieci w kontakcie ze sztuką może przynieść obopólne korzyści zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Choć oglądanie spektakli jest bierną formą obcowania z teatrem daje również wymierne korzyści.

Mając na uwadze to, jak wiele walorów posiadają formy sceniczne od wielu lat wykorzystuję je w swojej pracy z dziećmi. Są to różnego rodzaju:
- zabawy naśladowcze
- zabawy tematyczne
- zabawy z elementami dramy, pantomimy
- inscenizacje opowiadań, bajek

Postanowiłam podjąć nowe wyzwanie - inscenizację bajki, ale do tego przedsięwzięcia postanowiłam tym razem zaprosić pracowników całego przedszkola.Pomysł narodził się w czasie ferii zimowych. Do końca roku szkolnego zostało sporo czasu. Zależało mi, aby włączyć w to dzieło jak najliczniejszą grupę pracowników. Bajka zatem musiała obfitować w sporą liczbę postaci. Wybór padł na Kopciuszka J.Brzechwy. Bajka rozpisana z podziałem na role wymagała kilku drobnych poprawek. Należało zastanowić się nad doborem roli dla konkretnej osoby. Tu wzięłam pod uwagę cechy osobowościowe, predyspozycje głosowe, aparycję zewnętrzną. W indywidualnych rozmowach uzyskałam aprobatę wszystkich. Podjęliśmy decyzję o wystawieniu sztuki z okazji dnia dziecka. Ustaliliśmy, że próby odbywać się będą raz na dwa tygodnie. W przedszkolu dało się czuć małe poruszenie. Następnie zabrałam się za przydział poszczególnych kwestii aktorom do opanowania pamięciowego. Po kilku dniach słychać było tu i ówdzie powtarzane kwestie w wolnym czasie. Nastał dzień pierwszej próby. Rozdałam wszystkim scenopisy i odbyło się pierwsze czytanie z podziałem na role. Pierwsze koty za płoty jak to mówią - teraz każdy już wiedział kto kogo będzie grał. Aby dojść do interpretacji tekstu literackiego, choć każdy z nas wychował się na Kopciuszku, trzeba było wyobrazić sobie opisaną sytuację, wczuć się w rolę bohatera. Potem za pomocą słów, intonacji, mimiki, gestu przekazać określoną partię tekstu zgodnie z własnymi wyobrażeniami. Ustalono terminy następnych spotkań, na które w większości wszyscy aktorzy ambitnie się stawiali. Każda kolejna próba małymi kroczkami posuwała nasze dzieło do przodu. Każdy z nas zaczął utożsamiać się ze swoja postacią. Próby miały charakter bardzo dynamiczny, pomysły kształtowały się w toku powtarzanej inscenizacji, w miarę jak wzbogacaliśmy ją poszczególnymi elementami scenografii: kurtyna, karoca, meble, drobne rekwizyty: pantofelek, pierścień itp. Spektakl musiał być wsparty muzyką. O to zadbała jedna z nauczycielek zajmująca się wychowaniem muzycznym. Z jej pomocą dobrano tańce i układ taneczny. Dekoracja to wynik współpracy z rodzicami. Na moją prośbę jeden z ojców podjął się namalować na płótnie tło - bajkowy zamek. W trakcie jednej z prób podjęto decyzję o konieczności wprowadzenia powozu, który ożywiłby ruch sceniczny. W mojej głowie powstała wizja karocy, którą skonstruował pan woźny, a ja nadałam jej ostateczny, plastyczny wizerunek. Karoca była dwustronna. Z jednej strony wyglądała jak to karoca, z drugiej namalowana była dynia. Samo bycie na scenie, naprzeciw publiczności zmuszało aktorów do gry, improwizacji, przełamywania tremy, swoich słabości do stania się kimś innym w odgrywanej postaci. Bawiąc się w teatr zaczęliśmy wszyscy ujawniać swoją ekspresję, zaczęła pracować wyobraźnia, każdy szukał jak najlepszych środków wyrazu, tych werbalnych i pozawerbalnych. Praca nad spektaklem uruchomiła w nas cierpliwość, wytrwałość. Czas mijał, był już maj. Działalność zespołowa, regularne spotkania spowodowały, że pracownicy zbliżyli się do siebie. Każdy starał się współpracować, czuł się odpowiedzialny za wspólne przedsięwzięcie. W czasie między próbami, słychać było rozmowyw "kuluarach" nt. doboru stroju, charakteryzacji, ćwiczono dialogi, poszukiwano rekwizytów. Ostatnie próby skupiły się na doborze właściwego stroju. Dzięki współpracy z rodzicami część garderoby wypożyczono z opery, a postaciom głównym pani dyrektor sprawiła nowe stroje. Zbliżał się pierwszy czerwca. Każdej grupie doręczyłam własnoręcznie wykonane zaproszenia na przedstawienie pt. "Kopciuszek" z okazji Dnia Dziecka. Na przedstawienie zaproszono również dzieci z kl. I Szkoły Podstawowej nr 20.Podczas występu wszystko zagrało jak należy. Jakie było zdziwienie dzieci, kiedy ujrzały znajome twarze. O! to pani Ola jest Kopciuszkiem, a tam nasza pani jest macochą, z niedowierzaniem wpatrywały się w księcia, którego grał pan kucharz.

Przedstawienie sprawiło dzieciom wiele radości i satysfakcji, było pięknym prezentem dla wszystkich dzieci z przedszkola "Tęcza" z okazji Dnia Dziecka.Zabawa w teatr przyniosła wiele pozytywnych emocji. Ujawniła u niektórych skrywane talenty aktorskie, osobom mało aktywnym, nieśmiałym dodała odwagi, pewności siebie. Gdy działania przygotowawcze do przedstawienia są dobrze moderowane - bez wywierania nadmiernych nacisków, za to z wykorzystaniem potencjału twórczego aktorów stają się prawdziwą przyjemnością i dają pełną satysfakcję z pracy. Zachęcam więc wszystkich do podejmowania wyzwań, warto.

ilustracja

Izabela Kirsztein
Przedszkole Niepubliczne "Tęcza"
w Bydgoszczy


Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



numer online: 70 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: