Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
11171
rok szkolny
2014/2015

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Marchew uprawna

1.Taksonomia

Marchew uprawna (Daucuscarotasubsp. sativus L.), jest podgatunkiem marchwi zwyczajnej (Daucuscarota L.).Należy do rodzaju marchew (DaucusL.), rodziny selerowatych (Umbellifearae). Jest rośliną dwuletnią, jednak zbiór następuje w pierwszym roku uprawy, a częścią jadalną jest korzeń. Odmiany marchwi uprawiane najczęściej mają pomarańczową barwę, jednak w ostatnich latach coraz łatwiej znaleźć odmiany o innych barwach korzenia: białych, fioletowych, czerwonych. Odmiany marchwi różnią się nie tylko kolorem lecz również kształtem korzenia. W uprawie można spotkać następujące typy korzeni: Nantejski, Imperator (korzeń osiąga długość do 35 cm), Amsterdam (długość 15-20 cm), Chantenay (są grube, krótkie), Rogal Chantenay, Berlicum (do 20 cm), Flakee, Shin Kuroda i Baby (Douvin). Każdy z tych typów ma inne zastosowanie.

Marchew uprawna jest jednym z najważniejszych roślin uprawianych w Polsce i na Świecie. W 2013 roku Polska wyprodukowała 735,1 tysiąca ton marchwi- najwięcej ze wszystkich krajów Unii Europejskiej. Marchew uprawna ma szerokie zastosowanie w przetwórstwie, dodawana jest do wielu dań kuchni polskiej. Ze względu na słodycz jest warzywem, po które chętnie sięgają nawet dzieci. Każda kobieta wie, iż by osiągnąć piękny koloryt skóry powinna pijać soki z marchwi. Lotnikom podawano surówkę z marchwi, by dzięki zawartości witaminy A, wspomagać proces widzenia i uchronić żołnierzy przed kurzą ślepotą. Ponieważ marchew ma ciekawą historię, szerokie zastosowanie i jest warzywem ważnym dla naszej gospodarki, postanowiliśmy zająć się właśnie nią.


REKLAMA

2.Banki genów

Ze względu na wielkie znaczenie dla rolnictwa ochrona bioróżnorodności marchwi jest prowadzona na szeroką skalę. Prace hodowlane dotyczące marchwi są na bardzo wysokim stopniu zaawansowania. Według Global Crops Diversity Trust tylko w obu Amerykach oraz w Rosji można znaleźć ponad 1000 odmian marchwi. Więcej niż 50 banków genów na całym świecie posiada depozyt nasion marchwi. Próbki marchwistanowią nasiona.

W URS Database wpisując w wyszukiwarkę nazwę łacińską Daucuscarotasubsp. sativusotrzymujemy 1059 dostępnych próbek nasion. W bazie jest zarejestrowanych 1792 depozytów z czego 1059 jest dostępnych. Jednak w wyszukiwaniu, mimo doprecyzowania nazwy łacińskiej pojawiają się również inne podgatunki np. major czy maritimus. Wszystkie próbki są bardzo dokładnie opisane, do większości opisów dołączonesą fotografie

IPK Gaterslaben, wpisując z bazę danych ich banku nasion nazwę łacińską Daucuscarotaotrzymujemy 473 wyniki. W bazie bardzo trudno odnaleźć interesującą nas Daucuscarotasubsp.sativus, wyszukiwarka na to nie pozwala. Otrzymany wynik obejmuje wszystkie próbki gatunku, a podgatunki można jedynie odnajdywać przeszukując samodzielnie wyświetloną listę. Ponieważ w bazie jest około 500 różnych podgatunków marchwi jest to żmudna praca. Podgatunków carota jest około 85. Przy każdej pozycji podane są informacje odnośnie kraju pochodzenia, miejscowości w której pozyskano próbkę, instytucji którają przekazała, dostępności i formy przechowywania.

Netherlands Plant Genetic Resources w Wagenigen ma najbardziej przejrzystą stronę internetową. Kryteria wyszukiwania są bardzo rozbudowane, dzięki czemu można precyzyjnie wyszukiwać obiekty według cech, na których nam najbardziej zależy. Czas wyszukiwania jest bardzo krótki. Jednak, co jest dosyć zaskakujące Daucuscarota dostarcza nam tylko trzech wyników. Dla porównania sałata ma 2932dostępnych próbek, a ziemniak 1446.

Strona banku nasion NordGEN ma dostępnych w swoim banku nasion 137 kultywarów (czyli trwałych odmian uprawnych) marchwi uprawnej. Natomiast ogólna liczba depozytów tego gatunku to 181. Oprócz standardowych informacji takich jak kraj pochodzenia, mamy informację o tym, w którym roku odmiana została "wydana". Listę kultywarów marchwi siewnej otwiera odmiana Alert, a zamyka Yertou W:S/52.

Warwick HRI Genetic Resources Unit posiada ponad 1600 depozytów nasion marchwi uprawnej oraz dzikich gatunków marchwi. Prowadzą oni badania genetyczne nad tworzeniem "map" linii genetycznych marchwi. Zespół stworzył listę różnorodności marchwi.

W Krajowym Centrum Roślinnych Zasobów Genowych można odszukać jedynie marchew zwyczajną. W banku znajduje się 469 depozytów tego gatunku. Z Polski pochodzi 89 próbek. Próbki pochodzą z różnych krajów np. 44 są z USA, 32 z Japonii, ale już tylko jedna pochodzi z Włoch. Kraje, które konkurują z Polską w produkcji marchwi, czyli Hiszpania i Niemcy, nie mają dużej liczby depozytów w naszym banku genów.

Organizacja "Dla Dawnych Odmian i Ras" utworzyła Lokalny Bank Genów w Pokrzydowie. Placówka ta ma na celu przechowywanie nasion odmian roślin użytkowych i ozdobnych pochodzących z okolic wsi Pokrzydowo. Kolekcja nie jest imponująca, w zbiorach znajdują się trzy odmiany marchwi, jednak inicjatywa jest godna pochwały. W podobny sposób działa Cleveland Seed Bank w USA.

Organizacja ICPPC (International Coalition to Protect the Polish Countryside) promuje nasiona polskiej wsi jako skarb kulturowy. Chociaż organizacja przeciwdziała GMO, to zwraca uwagę na wagę zachowania bioróżnorodności. Organizacji udało się zrzeszyć grupę ludzi, którzy wymieniają się swoimi nasionami. Większość osób posiada nasiona marchwi, jednak odmiany te nie są zarejestrowane, a jedynie udostępnione do wymiany. Z każdą z osób można się skontaktować by pozyskać nasiona.

Ogród w Powsinie posiada kolekcję warzyw liczącą ponad 200 taksonów. Stanowi to ochronę ex situ odmian warzywnych. Marchew również wchodzi w skład tej kolekcji.Ogród botaniczny imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu najprawdopodobniej posiada kolekcję marchwi. Chociaż na stronie ogrodu nie znaleźliśmy informacji o tym, czy w zbiorach posiadają marchew, to szukając informacji natknęliśmy się na próbkę dostarczoną z tego ogrodu botanicznego dla URS Database.

W miejscowości Liege położonej w Belgi, znajduje się muzeum marchwi. Na stronie internetowej można przeczytać całą historię marchwi, opis jej typów, jak należy ją uprawiać. Jest też dział "marchew w sztuce" gdzie można oglądnąć obrazy, na których marchew została uwieczniona. Muzeum posiada też sporą kolekcję odmian marchwi, co można uznać, za ochronę ex situ.

Źródła literaturowe:

1.Allender C. Baker A. Pink D. Unlocking the potential of genbank carrot collection: creating a carrot diversity set as a research and pre breeding resource, Warwick, Wielka Brytania.

2.e-warzywnictwo.pl "Polska jednym z liderów Europy w produkcji warzyw". Protokół dostępu :http://e-warzywnictwo.pl/index.php/polska-jednym-z-liderow-europy-w-produkcji-warzyw_9973.html(30.09.2014r.)

3.Global Crop Divercity Trust, protokół dostępu: http://www.croptrust.org/content/carrot(1.10.2014.)

4.IHAR, protokół dostępu: http://www.ihar.edu.pl/krajowe_centrum_roslinnych_zasobow_genowych.php (1.10.2014.)

5.IPK Gaterslebenhttp://www.ipk-gatersleben.de/ (1.10.2014.)

6.Kotlińska T. Ohrona zasobów genowych roślin warzywnych i spokrewnionych dzikich przed zaginięciem i zabezpieczenie ich w banku genów.

7.Łopata J. Tradycyjne nasiona nasze dziedzictwo i skarb narodowy, ICPPC, Stryszów, Polska.

8.Lokalny Bank genów Pokrzydowo, protokół dostępu: http://bankgenow.ddoir.org.pl/ (1.10.2014.)

9.NordGEN, protokół dostępu: http://www.nordgen.org/ (1.10.2014.)

10.Centre of Genetic Resources, Netherlands, Protokółdostępu:http://www.wageningenur.nl/en/Expertise-Services/Statutory-research-tasks/Centre-for-Genetic-Resources-the-Netherlands-1/Centre-for-Genetic-Resources-the-Netherlands-1/Expertise-areas/Plant-Genetic-Resources.htm

11.Semczyszak A. Nowe gatunki i odmiany warzyw możliwe do uprawy na Pomorzu zachodnim.

12.Word CarrotMuseum, protokół dostępu: http://www.carrotmuseum.co.uk/

13.Wójcik K. Publiczna Szkoła Podstawowa w Zabrodziu, "Wycieczka do Powsina". Protokółdostępu: http://www.pspzabrodzie. szkolnastrona.pl/index.php?p= new&idg= mg,25&id=125&action=show(1.10.2014.)

14.Vegetable Genetic Improvment network, protokół dostępu: http://www2.warwick.ac.uk/fac/sci/lifesci/research/vegin/carrot/diversitycollection/vegincarrotdiversityset/, (1.10.2014.)

Przemysław Pietrasz


Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



numer online: 104 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: