Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
11473
rok szkolny
2014/2015

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Zaspokajanie potrzeb dziecka przebywającego w świetlicy szkolnej

Funkcje i zadania świetlicy szkolnej

Przez wiele stuleci podejmowane były próby organizowania opieki nad dziećmi i młodzieżą przez pojedyncze osoby, stowarzyszenia i organizacje o charakterze filantropijnym lub charytatywnym.

Nowe pojęcie świetlicy ukształtowało się na początku XX wieku, kiedy zaczęły powstawać świetlice jako odrębne placówki wychowawcze.

Jak podaje B. Wojciechowska-Charlak obecnie "świetlica jest placówką opiekuńczo-wychowawczą, prowadzącą zorganizowaną działalność w celu racjonalnego wykorzystania czasu wolnego dzieci i młodzieży." Podstawowym zadaniem świetlicy szkolnej, jak pisze B. Wojciechowska-Charlak jest przede wszystkim zapewnienie dzieciom właściwej opieki, umożliwiający wszechstronny rozwój osobowości dzieci. Podaje, że M.Rosiński do tych zadań zalicza także:
"-zapewnienie wychowankom racjonalnego żywienia odpowiednio do czasu ich pobytu w szkole lub placówce oświatowej;
- organizowanie zespołowej nauki, wdrażanie wychowanków do samodzielnej pracy umysłowej i udzielanie indywidualnej pomocy uczniom mającym trudności z nauką;
- prowadzenie pracy wychowawczej, zmierzającej do kształtowania u dzieci właściwej postawy etyczno-moralnej, wyrabianie osobowościowych cech charakteru, takich jak: pracowitość, zdyscyplinowanie, posłuszeństwo, cywilna odwaga itp.;
- rozwijanie zainteresowań intelektualnych, artystycznych i technicznych dzieci, przygotowujących jednocześnie do wyboru przyszłego zawodu;
- przygotowanie do właściwego spędzania wolnego czasu; wyrabianie nawyków kulturalnej rozrywki, sportu i zabawy;
- organizowanie racjonalnego wypoczynku i pobytu na wolnym powietrzu oraz troska o wychowanie fizyczne;
- kształtowanie nawyków kulturalnego zachowania się w domu i w swoim środowisku".


REKLAMA

Świetlica otwiera przed dziećmi możliwości wszechstronnego rozwoju bez obciążeń i stresów wynikających z rygorów lekcyjnych. Może im dać poczucie bezpieczeństwa i znacznej swobody w trakcie realizacji własnych upodobań i zainteresowań.

Współczesna świetlica szkolna jako wewnętrzna instytucja wychowania wspomagająca i uzupełniająca pracę szkoły, pełni następujące funkcje:
- wychowawczą,
- społeczną,
- opiekuńczą,
- wspomagającą,
- organizacyjną.

Funkcja opiekuńcza to wspomaganie rodziców w ich obowiązkach poprzez zapewnienie bezpieczeństwa i opieki dzieciom w czasie pobytu w szkole. Zapobieganiu niepowodzeniom szkolnym, objawom agresji, korygowaniu błędów wychowawczych.

Realizacja funkcji wychowawczej przejawia się "w zaspokajaniu potrzeb dziecka w dziedzinie działalności twórczej (działalność kreatywna) oraz w działalności rekreacyjnej (wypoczynek, rozrywka)".

Realizując funkcję społeczną świetlica nawiązuje współpracę z rodzicami dzieci oraz podmiotami wspierającymi szkołę.

Bardzo ważną sprawą w pracy świetlicy jest pomoc uczniom, którzy mają trudności w nauce szkolnej.

Świetlica szkolna mając duże możliwości oddziaływania na dzieci poprzez różnorodne formy pracy jest miejscem sprzyjającym rozwojowi dziecka, gdzie zaspokaja swoje potrzeby psychiczne: aktywności i działania, kontaktu emocjonalnego, przynależności do grupy rówieśniczej i jej uznania, akceptacji, sukcesu, zrozumienia, samorealizacji, a także potrzeby poznawcze, jak pisze B. Godyla.

Potrzeby dziecka i ich zaspokajanie

Jest wiele różnych definicji potrzeb dziecka, ale źródłem inspiracji dla innych jest teoria potrzeb amerykańskiego psychologa A.H.Maslowa. Maslow wysunął hipotezę, że człowiek w swoim działaniu dąży do zaspokojenia zespołu potrzeb, zaś potrzeby te tworzą logiczną hierarchię, którą można przedstawić następująco:
1. Potrzeby fizjologiczne (pragnienie, głód, posiłek).
2. Potrzeby bezpieczeństwa.
3. Potrzeby społeczne (przyjaźń, miłość).
4. Potrzeby szacunku.
5.Potrzeby samorealizacji.

Wychowawca świetlicy może tak dobierać różne treści i formy zajęć, by umożliwiały dzieciom realizację ich potrzeb.


Księgarnia HELION poleca:

W jaki sposób realizować niektóre potrzeby dzieci w świetlicy szkolnej?

Potrzeby bezpieczeństwa

Mając na uwadze przejście dziecka do nowego nieznanego otoczenia należy dążyć do usunięcia napięcia związanego z lękiem, strachem, niepewnością. Naszą stałością, potrzebą porządku i prawa dziecko uczy się określonego rytmu dnia. Zauważa, że wszystko toczy się zgodnie z ustalonym rytuałem i w związku z tym zanika jego niepokój. Otrzymując jasno formułowane zadania pozbywa się lęku. Poznaje pomieszczenia, w których będzie przebywać i z nich korzystać. Zapoznaje się z ogólnym regulaminem świetlicy mając możliwość zgłoszenia swoich propozycji dotyczących praw i obowiązków dziecka. Najważniejszy jest jednak pierwszy bezpośredni kontakt z wychowawcami.

Dążyć do stworzenia rodzinnej atmosfery, do zapewnienia relaksu, odpoczynku poprzez organizowanie zajęć na świeżym powietrzu.

Organizować konkursy, quizy z wcześniej poznanych na zajęciach zasad ruchu drogowego, bezpiecznych zabaw w czasie pobytu w szkole, w drodze do niej, powrotu do domu a także w czasie wolnym od zajęć. Celem uatrakcyjnienia pogadanek na temat zasad bezpieczeństwa zapraszać gości związanych z bezpieczeństwem.

Podczas zajęć korzystać z różnych środków audiowizualnych. Ta forma bardzo podoba się dzieciom, zwłaszcza kiedy mogą korzystać z komputera. Programy edukacyjne dotyczące prawidłowego rozwoju fizycznego i psychicznego dziecka, a także uczulenie na zagrażające im niebezpieczeństwa korzystnie wpływają na kształtowanie właściwych postaw wychowawczych. Tworzyć gazetki na omawiane tematy.

Potrzeby przyjaźni i miłości

Młodsze dzieci czują potrzebę afiliacji, czyli miłości, przyjaźni i przynależności wyrażającej się w dążeniu do posiadania kogoś bliskiego, otrzymywania i dawania uczuć. Możemy więc uroczyście obchodzić spotkania z okazji świąt, prowadzić akcje charytatywne, organizować przedstawienia, konkursy, zabawy integracyjne. Dziecko uczy się rozpoznawania co komu sprawia radość, zadowolenie a tym samym zostaje wykorzystane w pozyskiwaniu uczuć dla siebie. Zachodzi tutaj wymiana uczuć - między dzieckiem a rówieśnikami, dorosłymi.

W atmosferze emocjonalnej bliskości dziecko jest zmotywowane do wysiłku, do aktywnego uczestnictwa w różnych zajęciach,. Uczy się zaspokajać swe potrzeby przez obdarowywanie innych zgodnie z ich potrzebami i niezależnie od tego, czy sami zostali obdarowani. Satysfakcja z zadowolenia dawania innym siebie, poświęceniem się dla innych nie tylko ze względu na ich potrzeby, w życiu dorosłym sprawia ukształtowanie naszej osobowości.

Potrzeby szacunku

Pamiętamy , aby dziecko czuło, że ma dla nas znaczenie, że jest traktowane jako odrębna, niezależna jednostka, z której opinią powinniśmy się liczyć.

Już od początku bierzemy pod uwagę jego wnioski dotyczące praw i obowiązków, wspólnie planujemy plan zajęć na bieżący rok szkolny. Bierzemy pod uwagę organizowanie pomocy koleżeńskiej, pozwalamy współuczestniczyć np. w planowaniu wycieczek, przedstawianiu propozycji uroczystości, zbaw, konkursów.

Mają wtedy poczucie, że były potrzebne, brały udział w czymś ważnym i że decyzja została podjęta wspólnie. Dzieci realizując zadania, które dają korzyść nie tylko im, ale przede wszystkim zadowolenie potrzebującym, motywują swoją aktywność. Są zadowolone z aprobaty rówieśników, dorosłych. Szacunek do siebie sprawia, że zaczynają darzyć takim uczuciem innych. Wiele satysfakcji sprawia im współuczestniczenie w akcjach charytatywnych, ekologicznych.

Potrzeby samorealizacji

Metodyka pracy świetlicowej sprzyja pełnej realizacji potrzeb dziecka, a także rozwijaniu i kształtowaniu się jego systemu potrzeb. Zajęcia te stwarzają im optymalne warunki do realizacji siebie, do wyboru ulubionych zajęć - tych, które w domu, w wolnym czasie najchętniej wykonują. Potrzeby twórczości, wiedzy i rozumienia oraz estetyczne rozwijają posiadane możliwości ułatwiające potrzebę samorealizacji. Dzieci chętnie uczestniczą w organizowanych zajęciach plastycznych, technicznych, muzycznych i literackich, zabawach dydaktycznych, konkursach.

Organizowanie pomocy dla uczniów uzdolnionych, wskazywanie źródeł informacji rozwija zainteresowania i jest promocją uczenia się. Dzieci mogą organizować wystawy swoich kolekcji, dzielić się posiadaną wiedzą, pomagać sobie we wzbogacaniu zbiorów.

Codzienna praca w świetlicy pozwala na stwierdzenie, że zaspokojenie potrzeb afiliacji, bezpieczeństwa i szacunku, a także i fizjologicznych, sprzyjają potrzebom samorealizacji.

Bibliografia:

  • B. Wojciechowska-Charlak (red.): Środowiska opiekuńczo- wychowawcze. Kielce 2002, Wszechnica Świętokrzyska.
  • B. Maciołek: Przewodnik metodyczny do programu wychowawczego świetlic. Rzeszów 2007, wydawnictwo Oświatowe FOSZE.
  • B. Godyla: Profilaktyczne znaczenie świetlicy szkolnej. "Świetlica w Szkole" 2/2008.

    Agnieszka Jakuszewska


  • Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



    numer online: 165 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: