Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
1179
rok szkolny
2004/2005

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Współpraca nauczyciela-wychowawcy z rodzicami

Każdy z rodziców doprowadzając swoje dziecko do instytucji edukacyjnej - szkoły, zawiera pewną transakcję społeczną między nim a nauczycielem, co przekłada się na pewien rodzaj usługi, którą rodzic otrzymuje od nauczyciela.

Omawiając problem wychowania rozumiemy, że kształtowanie dobrych cech u młodego człowieka wymaga wielkiego wysiłku i nakładu pracy, a jednocześnie dobrej współpracy ze strony szkoły w relacji z domem rodzinnym.

W reformie edukacji przewidziano szeroko rozwiniętą współpracę szkoły z rodziną. Zadaniem i wręcz obowiązkiem rodziców powinno być włączenie się (w miarę możliwości) w system wychowawczy szkoły, który wspólnie wypracowany, powinien zmierzać do wszechstronnego rozwoju młodego człowieka. Aby tak było nauczyciele i rodzice powinni mieć na uwadze dobro dzieci, kierować się tymi samymi celami, tylko w takich warunkach można prawidłowo kształtować osobowość ucznia, co pozwoli również wyposażać go w niezbędną wiedzę.

Podstawową formą współpracy szkoły z domem rodzinnym jest dobry przepływ informacji na drodze rodzic-nauczyciel. Bezpośredni kontakt pozwoli na wzajemne poznanie się i zrozumienie potrzeb, oczekiwań i problemów wobec siebie nawzajem. Żadna inna metoda nie zastąpi stałego kontaktu i rozmów.

Społeczność szkolną tworzą trzy grupy osób - uczniowie, nauczyciele, rodzice, grupy te są współzależne od siebie. Nie ulega wątpliwości, że często relacje miedzy tymi osobami nie należą do najłatwiejszych i niestety obecne są w nich nieporozumienia oraz konflikty.

Jeden z wyraźnie zaznaczających się kierunków przemian, jakie mają miejsce w naszym systemie oświaty, polega na wzroście udziału rodziców w kreowaniu szkolnej rzeczywistości, w decydowaniu o istotnych sprawach szkoły.


REKLAMA

Najistotniejszym faktem jest to, że jak najlepsza współpraca nauczyciela z rodzicami leży w interesie dziecka. Nauczyciel i rodzic dążą do tego, aby współdziałanie miało przede wszystkim na uwadze dziecko jako podmiot najważniejszy. Stworzenie warunków pełnego porozumienia w przypadku niektórych rodziców sprawia poważne trudności i często możliwe jest dopiero w efekcie długich starań wychowawcy. Warto jednak podkreślić, że zadanie to jest tak samo ważne jak dobra współpraca z uczniem w szkole podczas codziennych zajęć.

Zrozumiałym jest, że różna jest perspektywa widzenia nauczyciela i rodzica, w zależności od pełnienia odrębnych ról i uczestniczenia w życiu szkoły, może więc mieć to wpływ na powstawanie konfliktów.

Główną przyczyną powstawania zadrażnień są oczekiwania w stosunku do szkoły. Zdarza się, że niezadowolony z ocen dziecka znacznie częściej, niż ze stanu jego wiedzy rodzic, bywa stroną atakującą. Zarzuca on nauczycielowi brak kompetencji, niesprawiedliwe traktowanie, złe funkcjonowanie klas, szkoły.

Rodzic prezentujący zachowanie wrogie jest nieprzyjaźnie nastawiony wobec wszystkich, niezadowolony z wyników pracy i funkcjonowania klasy, czuje się urażony. Praca z takim rodzicem jest trudna, zamiast owocnej dyskusji o postępach dziecka, przeradza się w odpierającą atak kłótnię. Wychowawca musi jednak okazywać przyjazne nastawienie, choć czasami może być to bardzo trudne Zawsze jednak należy pamiętać o podstawowych zasadach komunikacji, jakie obowiązują nie tylko w takich sytuacjach. Winno się więc skoncentrować w rozmowie na problemie i unikać personalnych ataków pod adresem rozmówcy.

Innym typem rodzica z którym możemy się spotkać w naszej pracy wychowawczej jest rodzic - wiedzący wszystko. Osoba taka wie dokładnie, jaką metodą powinno być nauczane jego dziecko i nie ma oporów, żeby narzucać nauczycielowi swój sposób myślenia i działania. Często sugeruje, że jego dziecko umie wszystko, a pojawiające się kłopoty, są personalnymi błędami nauczyciela, bądź szkoły. Tacy rodzice mają tendencję do wywierania presji, ważne jest jednak, że mają oni często do przekazania także wiele ważnych informacji i cennych spostrzeżeń. Właściwą strategią postępowania w takich przypadkach nie powinno być odpieranie ataków, licytowanie się, ale próba włączenia rodzica w proces edukacji dziecka. Sytuacja taka może stworzyć szansę, że rodzic, poczuje się współodpowiedzialny za rozwój umiejętności dziecka i jego wiedzy. Ważne jest przy tym, by także nauczyciel umiał przyznać się do tego, że nie jest nieomylny i zaakceptował fakt, że może się czegoś nauczyć od rodzica. Przy odpowiednim podejściu taki typ rodzica może się stać cennym partnerem dla nauczyciela.

Kolejnym typem rodzica są osoby, które oczekują od innych respektowania zasad uznawanych przez niego za słuszne, brak zrozumienia ze strony nauczyciela może powodować uogólnione narzekania. Bywa często, że uskarżający się rodzice mogą wskazywać na rzeczywiście ważne problemy, dlatego należy spróbować włączyć rodzica w realizację określonego zadania, aktywność własna pozwoli mu z jednej strony na zmienienie tego, co mu się nie podoba, z drugiej zaś na przekonanie się o trudnościach, jakie na to nie pozwalają.

Wielu rodziców w grupie klasowej bywa nieprzyjemnymi w kontakcie i niechętnymi do jakiejkolwiek współpracy wszystkiego poddając w wątpliwość sensu wszelkich działań, stawiając opór wobec wszelkich inicjatyw. Współpraca z taką osobą może powodować uczucie zniechęcenia u nauczyciela. Skutecznym może okazać się proponowanie konkretnego, określonego celu, zadania do wykonania. Osoba taka może poczuć się odpowiedzialna za postawione zadanie i wykonać je często nie tylko dla swojego dziecka.

Liczną grupę rodziców, z którymi przychodzi się spotykać w szkole, są rodzice nieśmiali. Najczęściej są osobami cichymi, nie podejmują zazwyczaj inicjowanej przez nauczyciela rozmowy, nie wyrażają swoich oczekiwań. Niektórzy z nich są po prostu rzeczywiście nieśmiali. Jednak inni nie współpracują z innych przyczyn. Które należałoby poznać. Wycofującemu się z kontaktu rodzicowi należy stworzyć warunki zapewniające poczucie bezpieczeństwa, ośmielenie i zachęcenie.

Współdziałanie z rodziną dziecka jest koniecznością, jeśli chce się uzyskać pełniejsze efekty pracy dydaktyczno-wychowawczej. Aby mówić o współpracy szkoły z rodziną trzeba podkreślić, że ważna jest relacja zwrotna, czyli współpraca rodziców ze szkołą. Rzeczywiste współdziałanie rodziców powinno obejmować realizację wspólnie ustalonego postępowania z dzieckiem.

Przeciętnemu rodzicowi trudno jest włączyć się w proces edukacji dziecka, bez ścisłej współpracy z nauczycielem, szkoła wychodzi z pomocą rodzicom włączając ich w różne formy pracy. To nauczyciele poszukują najbardziej efektywnych form, aby za ich pomocą włączyć rodziców w pracę na rzecz klasy i grupy rówieśniczej. Ważnym elementem współpracy powinna być pedagogizacja rodziców i nie może być zdarzeniem jednorazowym, a raczej pewnym procesem w ciągu, którego rodzic zostanie wzbogacony w wiedzę, która umożliwi mu lepsze poznanie potrzeb i możliwości swojego dziecka. Dobra współpraca nauczyciela z rodzicami, wzajemna akceptacja i zrozumienie procentują w efektach oddziaływań edukacyjnych. Dzięki tego typu spotkaniom zostanie nawiązany bliski kontakt z rodzicami i zdecydowanie bardziej serdeczny ich stosunek do przedsięwzięć i zamierzeń nauczyciela.

Dobra współpraca wychowawcy z rodzicami i opiekunami dziecka polega na ciągłym, wzajemnym uzupełnianiu się. Właściwe współdziałanie powinno polegać na wspólnej organizacji procesu wychowania w szkole i w domu rodzinnym poprzez podwojenie sytuacji wychowawczych, ich zróżnicowanie, ujednolicenie sposobu oddziaływań, metod nagradzania i karania, roztaczania kontroli, pobudzenia do działań pożądanych.

Bardzo ważne jest ujednolicenie lub wyrównanie sprzecznych niejednokrotnie wymagań stawianych dzieciom przez wychowawców i rodziców, zwłaszcza w dziedzinie wychowania moralnego, społecznego, estetycznego, a więc w sferze oddziaływań kształtujących u dzieci określone wartości, oceny, zasady, normy. Skutki niejednolitych oddziaływań wychowawczych prowadzą w konsekwencji do przeżywania przez dzieci zachwiania poczucia uznawanych dotąd norm, zasad i wartości. Czasem staje się to przyczyną zaburzeń w zachowaniu dzieci.

Współpraca wychowawców z rodzicami i opiekunami dzieci stwarza wiele możliwości ujednolicenia ich poglądów na sprawy związane z wychowaniem. Ponadto wzajemne kontakty pozwalają przekonać się, iż można stosować w miarę zgodne oddziaływania wychowawcze. W ten sposób zmniejsza się tradycyjny dystans między wychowawcami - nauczycielami a rodzicami. Ważne jest także stwarzanie właściwej atmosfery wychowawczej zarówno przez wychowawców jak i rodziców. Oczywiście stworzenie takiej atmosfery wymaga czasu i cierpliwości.

Oprócz przedstawionych celów współpracy wychowawców i rodziców istnieje wiele innych, bardziej szczegółowych np.:

  • uświadomienie rodzicom, że wielostronny rozwój dziecka zależy od wspólnie realizowanych działań
  • umocnienie więzi emocjonalnej między wychowawcami a rodzicami,
  • wymiana opinii i spostrzeżeń, np. w sprawie rozwoju fizycznego lub społecznego dziecka
  • sugerowanie rodzicom określonych form oddziaływań wychowawczych, za pomocą których mogliby pomóc swym dzieciom w różnych problemach,
  • ułatwienie wychowawcom zrozumienia stosunku dziecka do swojej rodziny oraz jej oczekiwań wobec niego.

    Dla prawidłowej współpracy ważna jest osobowość wychowawcy. Otwartość, szczerość, komunikatywność to cechy, które ułatwiają nawiązywanie kontaktów. Wychowawca powinien czynić starania, by uzyskać maksimum zaufania, zwłaszcza ze strony rodziców. Tak jak we wszelkich kontaktach międzyludzkich na to zaufanie trzeba sobie zasłużyć. Najlepszą i najprostszą ku temu drogą jest okazywanie stałej troski o rozwój i wychowanie dziecka. Chęć pomocy dziecku wypływająca z postawy wychowawcy, wzbudza zaufanie rodziców. Wtedy łatwiej jest nawiązać dobrą współpracę.
    Recepta na dobrą współpracę z rodzicami i opiekunami dzieci to:

  • nie uważać, że zawsze mamy rację i że wszystko wiemy,
  • nie trzymać się kurczowo utartych schemat
  • trzeba patrzeć, słuchać, odczuwać i poszukiwać,
  • zawsze być gotowym, by pomóc rodzicom rozwiązać problem,
  • być szczerym, komunikatywnym i otwartym,
  • być elastycznym, otwartym na zmiany i ciekawe propozycje,
  • krytykę ze strony rodziców przyjmować i spokojnie analizować,

    Można sformułować kilka ogólnych dyrektyw współdziałania wychowawców, rodziców i opiekunów dzieci:

    Zasada pozytywnej współpracy: mówi, że ważnym warunkiem skutecznej współpracy wychowawców rodziców jest całkowicie dobrowolny w nim udział. Chodzi o to, aby wszyscy byli świadomi współpracy, jak również korzyści z nią związanych.

    Zasada partnerstwa: podkreśla równorzędne prawa i obowiązki wychowawców rodziców. Chodzi o to, aby żadna ze stron nie czuła się mniej wartościowa od drugiej, aby tworzyły rodzaj wspólnoty, której członkowie mają w miarę jednakowy udział w podejmowaniu decyzji i razem ponoszą odpowiedzialność za wprowadzenie ich w życie.

    Zasada jedności oddziaływań: przypomina o konieczności realizowania przez wychowawców i opiekunów dziecka zgodnych celów w pracy wychowawczej. Oprócz zgodności celów ważne jest także uzgadnianie metod i form oddziaływań.

    Zasada systematycznej współpracy: ukazuje potrzebę czynnego i stałego zaangażowania się w wykonywanie zadań inicjowanych i organizowanych podczas współdziałania wychowawców i rodziców.

    Przedstawione zasady nie obejmują na pewno wszystkich, którymi powinni kierować się zarówno wychowawcy, jak i rodzice. Wychowanie jest z pewnością tym skuteczniejsze, im mocniej opiera się na współdziałaniu wychowawców, rodziców i opiekunów dzieci. Zarówno nauczyciele - wychowawcy, jak i rodzice odczuwają w większym lub w mniejszym stopniu potrzebę nawiązywania wzajemnych kontaktów i podejmowania współpracy dla dobra dzieci. Jednak w praktyce nie zawsze jest to należycie realizowane. Czasem obserwuje się wyraźną niechęć, tak ze strony nauczycieli jak i rodziców, do świadomie zorganizowanego współdziałania. Pamiętajmy jednak, że dobra współpraca warunkuje harmonijny rozwój dziecka, a to jest najważniejsze.

    Rodzice są pierwszymi partnerami interakcji społecznych dziecka, oddziałują na nie w najwcześniejszym okresie życia. Rodzina kieruje procesem poznawania przez dziecko świata, przyrody, kultury, wpływa na rozumienie zjawisk i faktów. Badania dowodzą, że niski poziom kultury pedagogicznej rodziców wpływa na powstawanie trudności wychowawczych. Wypływa to w głównej mierze z braku wiedzy rodziców na temat właściwości psychicznych dzieci, nieznajomości ich potrzeb psychicznych i fizycznych.

    Rodzice nie mają czasu dla swoich dzieci, nie potrafią im pomóc w przezwyciężaniu trudności szkolnych, nie zdają sobie sprawy jak ważny jest kontakt z dzieckiem, wspieranie go w trudnych chwilach. Czasami ciężar wychowania przerzucają na szkołę tłumacząc się brakiem czasu. Rzadko też uczestniczą w życiu szkoły, do której uczęszcza ich dziecko.

    Ważnym zadaniem wychowawców - pedagogów jest uświadomienie rodzicom wagi współpracy ze szkołą jako instytucją dydaktyczno - wychowawczą, a także zachęcenie do uważnej obserwacji własnego dziecka, wspomagania go w rozwoju i stworzenia mu optymalnych warunków do nauki.

    Należy więc dążyć do opracowania i realizacji programu współpracy z rodzicami według ściśle określonych zasad, które ułatwią owocną współpracę, a jednocześnie uświadomią rodzicom kierunek pracy nauczyciela z ich dzieckiem:

  • Kontakty rodziców z nauczycielami odbywają się według harmonogramu przedstawionego na pierwszym spotkaniu.
  • W sytuacjach wymagających natychmiastowego spotkania rodzice uczniów mają możliwość dodatkowego kontaktu z nauczycielem, wskazane jest uprzednie telefoniczne uzgodnienie terminu spotkania.
  • Jeżeli sytuacja tego wymaga oprócz tych zebrań mogą być zorganizowane dodatkowe spotkania dotyczące ważnych spraw bieżących.
  • W klasach pierwszych, dla lepszego rozpoznania sytuacji wychowanka nauczyciel uzgadnia możliwość spotkania rodzic - uczeń - nauczyciel w domu rodzinnym dziecka.
  • Rodzice mają również możliwość uczestniczenia w Dniach Otwartej Szkoły, podczas tych spotkań mogą indywidualnie porozmawiać z wychowawcą klasy jak również z nauczycielami prowadzącymi zajęcia z klasą, a także pedagogiem szkolnym.
  • W sytuacjach szczególnych dyrektor, wychowawca lub pedagog wzywa rodziców poza uzgodnionym terminem.

    (...)

    Publikacja dostępna na naszej płycie CD
    Płyta kompaktowa
    serwisu Publikacje edukacyjne

    Bibliografia:

  • Banek J. P. Dialog i komunikacja między szkoła i domem, "Nowe w szkole"
  • Dzieżgowska I., Rodzice w szkole, wyd. CDN, Warszawa 1999
  • Filipczuk H.: Zapobiegajmy trudnościom i niepowodzeniom szkolnym, Warszawa1975
  • Izdebska H.: Aby szkoła dała się lubić, Warszawa 1975
  • Izdebska H.: Funkcjonowanie rodziny a zadania opieki nad dzieckiem, Warszawa 1967
  • Kamiński A.: Funkcje pedagogiki społecznej, Warszawa 1975
  • Łobocki M.: Współdziałanie nauczycieli i rodziców procesie wychowania, Nasza Księgarnia, Warszawa 1985
  • Muszyńska Ł: Rodzice i nauczyciele, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa 1985
  • Pilch T., Lepalczyk I.: Pedagogika społeczna, Warszawa 1995
  • Pomykało W.: Vademecum dla rodziców, Warszawa 1998
  • Rataj M.: Szkoła - dzieci- rodzice, Warszawa 1979
  • Trempała E.: Szkoła a edukacja równoległa, Bydgoszcz 1994
  • Trempała E.: Integracja podstawowych środowisk wychow. a rezultaty pracy pedagog. szkoły, Warszawa 1969
  • Ziemska M.: Rodzina i dziecko, Warszawa 1986

    mgr Beata Pawlak-Hołowienko
    Szkoła Podstawowa nr 10 w Słupsku


  • Zaświadczenie online



    numer online: 92 gości

    reklama