Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
11885
rok szkolny
2015/2016

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola białka w żywieniu dzieci i osób dorosłych

Białko to podstawowy budulec wszystkich narządów w organizmie - warunkuje wzrost młodych organizmów i wspomaga wzrost włosów, paznokci, odbudowę zniszczonych nabłonków skóry, gojenie ran. Wchodzi w skład enzymów, hormonów, przeciwciał. Białka uczestniczą w przemianie materii i zapewniają prawidłowe funkcjonowanie organizmu. To dzięki nim możliwy jest prawidłowy wzrost i rozwój człowieka, a także regeneracja uszkodzeń. Białka tworzone są przez aminokwasy. Zdrowa dieta powinna być na tyle zróżnicowana, by najważniejsze aminokwasy były dostarczane do organizmu. Tylko wtedy rola białek w organizmie będzie w pełni realizowana.


REKLAMA

Skutkami niedoboru białka jest:

  • ograniczenie wzrostu, rozwoju dzieci,
  • zmniejszenie tolerancji na toksyny i substancje szkodliwe,
  • niedokrwistość,
  • upośledzenie procesów trawiennych,
  • trudności w gojeniu się ran i oparzeń,
  • obrzęki.

    Wartość odżywcza białka w przeciętnej racji pokarmowej w Polsce powinna zawierać 1/3 białek zwierzęcych i 2/3 białek roślinnych. Ze względu na wartość odżywczą białka dzieli się na pełnowartościowe (o dużej wartości odżywczej) i niepełnowartościowe. Białka pełnowartościowe zawierają wszystkie aminokwasy egzogenne w ilości dostatecznej. Należą do nich białka produktów pochodzenia zwierzęcego. Białka o niskiej wartości odżywczej są w małym stopniu wykorzystywane do tworzenia białek ustrojowych, gdyż nie posiadają niektórych aminokwasów egzogennych lub mają ich za mało. Są to białka produktów zbożowych, warzyw, orzechów i grzybów. Dlatego należy w codziennej diecie uzupełniać białka różnego pochodzenia, dzięki czemu ilość białka pełnowartościowego jest większa.

    Zaleca się przyjmowanie białka w ilości 1 gram na 1kg masy ciała.

    Funkcje białka w organizmie

  • Białka są jednym z niezbędnych składników pokarmowych zapewniających prawidłowe funkcjonowania organizmu. Białka stanowią podstawowy budulec wszystkich tkanek ustroju człowieka oraz wchodzą w skład związków, takich jak enzymy, hormony, przeciwciała. Białka, nazywane też proteinami, są również odpowiedzialne za procesy przemiany materii i wiele funkcji ustroju, zapewniając harmonijne funkcjonowanie organizmu. Właściwa ilość białek ma decydujący wpływ na prawidłowy wzrost i rozwój człowieka. Dodatkowo stanowią one paliwo energetyczne. Paliwo to jednak nie jest ekonomiczne, gdyż w procesie spalania białka wydziela się wiele energii cieplnej, a mniej użytecznej energii mechanicznej. Niedobór białka spowalnia przemianę materii i powoduje uczucie głodu.
  • Białka są budulcem nowych tkanek, a także materiałem uzupełniającym stare. W organizmie zajmują 75% miejsca w tkankach.
  • Dostarczane w jedzeniu białko stanowi źródło energii. Przeliczając: 1 gram białka tworzy 4 kcal energii.
  • Aminokwasy znajdują się w płynach ustrojowych: krwi, płynie śródtkankowym, mleku.
  • Białka wspomagają biosyntezę hormonów białkowych.
  • Aminokwasy uczestniczą w biosyntezie ciał odpornościowych, które wzmacniają i chronią organizm przed działaniem drobnoustrojów chorobotwórczych.
  • Białka pomagają w utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej i bilansu wodnego.
  • Rola białek wiąże się też z usuwaniem toksyn z organizmu. Białka znajdujące się w komórkach przenoszą różne substancje przez błony komórkowe (rola transportowa).
  • W organizmie proteiny przekształcane są w białkowe enzymy trawienne i tkankowe. Zbyt mała ilość białka dostarczana do organizmu wpływa hamująco na powstawanie i działanie enzymów.
  • Białka spełniają funkcje naprawcze uszkodzonych tkanek, np. uczestniczą w tworzeniu się blizn, gojeniu się ran i regeneracji złuszczonych nabłonków skóry.
  • Zdrowa dieta, która nie uwzględnia białka nie jest w pełni wartościowa. Niedobór białka w organizmie wywołuje niedożywienie. Organizm przestaje się rozwijać, ustaje praca jelit, mięśni, pojawiają się infekcje i alergie.


    REKLAMA

    Białka można podzielić na proste i złożone. Białka proste są związkami składającymi się z wielu aminokwasów. Łańcuchy polipeptydów są czasami złożone z kilkuset aminokwasów. Białka złożone dodatkowo zawierają inne elementy składowe, takie jak cukry, lipidy czy metale. Ze względu na budowę i skład, białka proste można podzielić na:

  • albuminy - rozpuszczają się w wodzie, znajdują się w tkance mięśniowej i osoczu krwi;
  • globuliny - rozpuszczają się w rozcieńczonych roztworach soli, występują w płynach ustrojowych;
  • gluteliny - typowe białka roślinne, rozpuszczają się w zasadach i kwasach;
  • histony - są silnie zasadowe, rozpuszczają się w wodzie;
  • prolaminy - typowe białka roślinne występujące w nasionach;
  • protaminy - dobrze rozpuszczalne w wodzie;
  • skleroproteiny - białka o budowie włóknistej, np. keratyna.

    Białko w jedzeniu

    Istnieją różne rodzaje aminokwasów, w tym osiem jest najważniejszych.

    Te aminokwasy tworzą pełnowartościowe białko, które powoli przyswajane jest przez organizm, a następnie wykorzystywane. Białko pochodzenia zwierzęcego ma olbrzymią wartość biologiczną. Z kolei białko pochodzenia roślinnego takiej wartości już nie ma. Często jest pozbawione jednego lub kilku ważnych aminokwasów. Najbardziej wartościowe białko znajduje się w jajku kurzym.

    Zdrowa dieta powinna uwzględniać białko pochodzenia zwierzęcego i roślinnego. Ustalając dzienny jadłospis, należy zwróć uwagę na białko w jedzeniu, dbać o to, by dostarczać do organizmu zdrowe jedzenie zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i warzywnego. Źródłem białka są: zboża, rośliny strączkowe, produkty mleczne, mięsa, ryby oraz orzechy. Białko zwierzęce występuje razem z tłuszczem zwierzęcym. To połączenie może podwyższyć poziom cholesterolu. Dlatego należy urozmaicać dietę. Jeść zarówno warzywa, jak i mięso.

    Marta Walisiak-Szkudlarek
    Przedszkole Miejskie Nr 4
    w Ozorkowie


  • Zaświadczenie online



    numer online: 150 gości

    reklama