Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
1202
rok szkolny
2004/2005

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Literatura w nauczaniu początkowym

Nauczanie języka ojczystego w klasach początkowych jest podstawą dalszego efektywnego kształcenia oraz wychowania i stanowi główne ogniwo w zorganizowanym systemie oświaty. O ile oczywistym wydaje się to w stosunku do opanowania umiejętności pisania, czytania lub liczenia, o tyle nie zawsze jest doceniane w kontaktach z literaturą dziecięcą, jako formą sztuki.
Często spotykamy się z twierdzeniem, że na lekcjach języka polskiego w klasach od I-III należy przede wszystkim nauczyć czytać i pisać. Doceniając znaczenie opanowania tych umiejętności, zwanych często instrumentalnymi, należy zastanowić się, jakie zadania winny być realizowane w zakresie kształcenia literackiego. W celu nauczenia znalazło to wyraz w ogólnym sformułowaniu mówiącym o wyrabianiu wrażliwości estetycznej oraz wyobraźni przez kontakt z różnorodną, bogatą literaturą dziecięcą, a także -w przygotowaniu do umiejętności pracy z tekstem.

S. Szuman w Studiach nad rozwojem psychicznym dziecka powiada, że w wielu szkolnym dziecko poznaje świat (...) w znacznej mierze umysłem a nie tylko spostrzeżeniem naocznym. Pośrednikiem w zdobywaniu doświadczenia i w wytwarzaniu obrazu rzeczywistości staje się szkoła i nauczyciel, a potem - coraz bardziej książka.(1)
W słowach tych podkreślona została cecha poznawania jako główny element budowania obrazu rzeczywistości. Owa postawa poznawcza odnosi się nie tylko do rzeczywistości zewnętrznej dziecka, ale również do jego świata wewnętrznego. Książka, a dokładnie bohater literacki, jest obiektem poznania w tych dwu układach. Takie poznanie zakłada jednak wytwarzanie obrazu rzeczywistości pozaliterackiej. Książka staje się tylko swoistym pasem transmisyjnym, instrumentem poznania rzeczywistości.

W młodszym wieku szkolnym uczniowie wymagają dokładnego ukierunkowania pedagogicznego przez nauczyciela, który będąc głównym organizatorem procesu nauczania i wychowania jest bezpośrednio odpowiedzialny za właściwy rozwój osobowości dziecka. Wszystkie zaniedbania, zwłaszcza w zakresie kontaktów ze sztuką, w sferze przekazywania i zaszczepiania wartości nie zawsze dają się wyrównać w latach następnych.
Jest to więc, "(...) określony szczebel kształcenia literackiego bazującego na pozytywnych doświadczeniach okresu doszkolnego, przygotowujący do realizacji celów literackich na wyższych szczeblach kształcenia".(2)


REKLAMA

Mówiąc o miejscu literatury dla dzieci w nauczaniu w początkowym, należy uświadomić sobie fakt, że jest to znamienny w życiu jednostki okres rozwoju czytelniczego, w którym działania dydaktyczne zmierzają w dwóch kierunkach.
Pierwszy dotyczy opanowania przez uczniów umiejętności czytania poprawnego, płynnego i wyrazistego, drugi natomiast - szeroko rozumianej działalności zapewniającej kontakt z literaturą jako formą sztuki.
Prof. B. Suchodolski stwierdził, iż "sztuka jest czynnikiem porozumienia człowieka z człowiekiem (...), w którym osobiste i ogólno ludzkie elementy splatają się w nierozerwalną całość, w którym rozumienie innych ludzi staje się pogłębieniem nas samych, a zarazem wzmocnieniem więzi łączących nas z innymi ludźmi".(3)

Dzięki kontaktom z literaturą dziecko poznaje własną psychikę, własne przeżycia i potrzeby, co z kolei pomaga mu w zrozumieniu potrzeb rówieśników, a nawet dorosłych. Dziecko chętnie identyfikuje się z bohaterem literackim. Wątki literackie przenikają do zabaw dziecięcych, wpływają na zachowanie i postępowanie dzieci. Dlatego literatura wpływa na wszechstronny rozwój dziecka.
Jest w stanie rozwijać potrzeby poznawcze (mamy wówczas do czynienia z poznaniem intuicyjnym), emocjonalne, twórcze. Literatura jest też nośnikiem tradycji kulturowej, jest ogniwem łączącym przeszłość z przyszłością.
Z kolei przeżycia artystyczne wywołane kontaktem z utworem literackim mają znaczący wpływ na harmonijny rozwój osobowości dziecka.

Bibliografia:
1. S. Szuman: Dzieła wybrane. t.I, WSiP, Warszawa 1985
2. A. Jasińska: Tekst literacki w systemie nauczania początkowego, "Życie Szkoły", nr3/1988
3. W. Gawdzik, A. Jasińska: Przewodnik metodyczny do nauczania języka polskiego w klasie II

mgr Ewa Chwast
Szkoła Podstawowa nr 4 W Olkuszu


Zaświadczenie online



numer online: 105 gości

reklama