Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
128
rok szkolny
2002/2003

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Znaczenie zajęć terenowych w nauczaniu przyrody

Scenariusz lekcji przyrody w kl. IV na przykładzie ścieżki przyrodniczo - dydaktycznej pod nazwą "Jelenia Wyspa".

Znaczenie zajęć terenowych w nauczaniu przyrody.

Ucząc przyrody każdy nauczyciel ma świadomość, że u dziecka w wieku szkolnym przeważa myślenie konkretno - obrazowe. W związku z tym zdobywanie wiedzy i umiejętności przyrodniczych powinno odbywać się drogą doświadczeń i bezpośrednich obserwacji. Sprzyjają temu zajęcia w terenie.
Szczególne znaczenie mają zajęcia prowadzone na trasie ścieżek przyrodniczo - dydaktycznych. Są one rodzajem szlaku turystycznego, który został w taki sposób wyznaczony w terenie, aby zaprezentować przyrodę jako zespół elementów i procesów tworzących wspaniały system, będący środowiskiem, w którym żyjemy. Umożliwiają zatem:

  • poznanie krajobrazu najbliższego regionu;
  • kształtowanie postaw uczniów - poprzez pobudzenie czynnika emocjonalnego;
  • rozwijanie u uczniów poczucia odpowiedzialności za najbliższe otoczenie, kształtując tym samym świadomość ekologiczną;
  • wykorzystanie środowiska jako źródła wiedzy przyrodniczej i środka upoglądowienia nauczania;
  • operatywne korzystanie z wiedzy w sytuacjach typowych i rzadko spotykanych;
  • rozbudzanie zainteresowań uczniów wykraczających poza wiedzę książkową.

    Ścieżka przyrodniczo - dydaktyczna pod nazwą "Jelenia Wyspa"

    Ścieżka przyrodniczo - dydaktyczna pod nazwą "Jelenia Wyspa" zlokalizowana jest w pobliżu szosy prowadzącej z Tucholi do Tlenia, w odległości 8 km od Tucholi.
    Powstała z myślą pokazania społeczeństwu, a w szczególności dzieciom i młodzieży szkolnej, charakterystycznych zbiorowisk roślinnych występujących na obszarze Borów Tucholskich oraz niektórych zagadnień z zakresy ochrony przyrody i prowadzenia gospodarki leśnej.
    Ścieżka przebiega przez tereny leśne Leśnictwa Plaskosz w części rezerwatu przyrody "Bagna nad Stążką' znanej pod historyczną nazwą "Jelenia Wyspa". Jej długość wynosi ok. 3,5 km. Na trasie ścieżki - w miejscach najciekawszych pod względem przyrodniczym - zlokalizowane jest 10 stanowisk.

    Przebieg ścieżki prezentuje poniższa mapa:

    w pełnej wersji pracy na naszej płycie CD

    Scenariusz lekcji przyrody
    w klasie IV z wykorzystaniem ścieżki przyrodniczo - dydaktycznej pod nazwą "Jelenia Wyspa"
    HASŁO PROGRAMOWE: POZNAJEMY NASZE OTOCZENIE

    TEMAT LEKCJI: Poznajemy las i jego mieszkańców na przykładzie ścieżki przyrodniczo - dydaktycznej "Jelenia Wyspa".
    CELE I ORGANIZACJA LEKCJI
    CEL OGÓLNY: Rozpoznawanie roślin i zwierząt występujących w każdej warstwie roślinnej lasu.
    CELE OPERACYJNE:
    Uczeń:
    1. Orientuje się w terenie na podstawie planu.
    2. Poznaje środowisko przyrodnicze przez obserwację.
    3. Określa roślinność charakterystyczną dla poszczególnych pięter lasu.
    4. Nazywa rośliny i zwierzęta występujące w każdym piętrze roślinnym lasu.
    5. Wymienia warunki panujące w każdej z warstw lasu.
    6. Tworzy łańcuchy pokarmowe z organizmów leśnych.
    7. Przewiduje skutki niszczenia i wycinania drzew dla całego środowiska i organizmów w nim żyjących.
    8. Sporządza dokumentację w postaci notatek.
    9. Kształtuje emocjonalny stosunek do przyrody.

    METODY: oparte na obserwacji ( pokaz i pomiar) i działalności praktycznej uczniów, słowne (pogadanka), gry dydaktyczne (symulacyjne).
    FORMA: zajęcia terenowe na ścieżce przyrodniczo - dydaktycznej - praca w zespołach 6-osobowych.
    CZAS REALIZACJI ZAJĘĆ: 3h w terenie + 1h w klasie.
    ŚRODKI DYDAKTYCZNE: plan ścieżki dydaktycznej, okazy naturalne w terenie, lupy, ołówki, atlasy (leksykony, ewentualnie rysunki i opisy), saperki, lina, karty do pracy zespołowej i podkładki do nich, plansze z nazwami roślin (do gry dydaktycznej).

    FAZA PRZYGOTOWAWCZA
    1. Sprawy porządkowe:

  • sprawdzenie obecności;
  • przypomnienie zasad zachowania się podczas jazdy autokarem;
  • sprawdzenie wyposażenia uczniów w niezbędne pomoce i przybory.
    2. Nawiązanie do tematu, uzasadnienie tematu i celu zajęć w terenie.
    3. Podział klasy na zespoły 6-osobowe.

    FAZA REALIZACJI
    1. Sformułowanie tematu, rozdanie instrukcji do pracy poszczególnym zespołom"

  • plan ścieżki dydaktycznej;
  • zadania dla poszczególnych zespołów.
    2. Omówienie trasy ścieżki przyrodniczo - dydaktycznej (zgodnie z planem).
    3. Zaznaczenie na planie stanowisk (miejsc obserwacji), które zostaną wykorzystane podczas wykonywania zadań zespołowych.
    4. Gra dydaktyczna - przyporządkowywanie nazw poszczególnych roślin do odpowiedniej warstwy lasu.
    Przebieg gry:
  • uczniowie otrzymują losowo kartoniki z nazwą rośliny rosnącej w lesie;
  • określają jej wysokość i odpowiednio się ustawiają (dana wysokość w jednym szeregu np. najwyższe - stoją z rękami uniesionymi, wysokie - stoją, średnie - klęczą, małe - siedzą po turecku);
  • uczniowie z każdego szeregu-warstwy wybierają nazwę właściwą dla występującej tam roślinności.


    5. Określenie warunków panujących w każdej z warstw lasu:

  • ocena nasłonecznienia, wilgotności i wiatru.
    6. Zaobserwowanie i wypisanie zwierząt zamieszkujących poszczególne warstwy lasu.
    7. Podanie przykładów korzystnej działalności człowieka na przyrodę.
    8. Tworzenie łańcuchów pokarmowych w lesie - gra dydaktyczna (symulacyjna).
    Na polanie leśnej (STANOWISKO NR 7) zaczynamy budować kolejne ogniwa łańcucha. Pierwszym ogniwem jest drzewo, którego różne części (liście, kwiaty, owoce, kora, sok, pyłek, pędy), stanowią pokarm dla wielu zwierząt. Osoba-drzewo staje pośrodku polany i trzyma w ręku sznurek (musi być długi). Następnie pytamy, kto żywi się pokarmem produkowanym przez drzewo. Uczniowie zgłaszają swoje propozycje (gąsienica, kornik, wiewiórka). Osoba, która jako pierwsza poda prawidłowy przykład, staje niedaleko drzewa i trzyma naprężony sznur łączący ją z tym drzewem. Pytamy o kolejne zwierzę żywiące się poprzednim ogniwem łańcucha. Każde ogniwo połączone jest sznurem z poprzednim.
    Ostatnim etapem jest ścięcie drzewa - prowadzący , jako przedstawiciel ludzkich interesów, ścina drzewo, np. na meble. Drzewo przewraca się i pociąga za sobą sznur - każde kolejne ogniwo, które poczuje pociągnięcie sznura, również się przewraca, pociągając sznur. Cała sieć rozpada się (Sucharek 2000).

    FAZA PODSUMOWUJĄCA
    Podsumowanie zajęć terenowych na lekcji w klasie.
    1. Zebranie do jednej wspólnej tabeli informacji zebranych przez poszczególne zespoły na temat:

  • roślinności występującej w kolejnych warstwach lasu;
  • warunków panujących w każdej z tych warstw;
  • zwierząt żyjących w poszczególnych warstwach.
    2. Analiza spostrzeżeń poczynionych podczas zajęć w terenie na temat sposobów pozytywnego oddziaływania człowieka na las.
    3. Podzielenie się ogólnymi wrażeniami z odbytej lekcji w terenie i ocena jej przez uczniów.
    4. Ocena pracy uczniów ( pracy zespołowej i indywidualnej).
    PRACA DOMOWA: Wykonaj rysunek lasu. Zaznacz w nim piętra roślinności.
    Dla chętnych: Napisz 3 hasła mówiące o tym, jak należy zachować się w lesie.

    INSTRUKCJE DLA UCZNIA - KARTY PRACY....


    REKLAMA

    Publikacja archiwalna do pobrania z serwera FTP.

    Aby pobrać daną publikację wpisz jej numer:
    i naciśnij > > >

    UWAGA:
    Numer ukazuje się w lewym górnym rogu okna danej publikacji.

    Literatura
    1. Wedel-Sala A., Wamke Z.: Nadleśnictwo Tuchola. Leśny kompleks promocyjny Bory Tucholskie.
    2. Sucharen G.: Przyroda - szkoła podstawowa. Scenariusze lekcji z wykorzystaniem metod aktywizujących, Zakłada Wydawniczy SFS, Kielce.
    3. Rajewski M.: Przyrodnicze walory Borów Tucholskich w: Echo Borów Tucholskich 4/1992.
    4. Krzywańska J.: Dydaktyczne podstawy edukacji przyrodniczej, 1999.
    5. Cichy D.: Zajęcia terenowe w realizacji programu nauczania biologii w: Biologia w Szkole, 1/1983
    6. Berne J.: Zajęcia w terenie WSiP, Warszawa 1977.

    Ewa Keister
    Szkoła Podstawowa nr 1 w Czersku


  • Zaświadczenie online



    numer online: 103 gości

    reklama