Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
13023
rok szkolny
2018/2019

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Właściwe rozumienie autonomii w procesie wychowawczym

Wolność jest przyrodzoną cechą człowieka, która ze względu na jego udział w relacjach społecznych podlega regulacji. Tak, podlega regulacji, gdyż uważam, że pojęcie to jest właściwsze, niż często stosowane "podlega ograniczeniom". Dlaczego podejmując zagadnienie procesu wychowawczego, wprowadzam do rozważań problem autonomii jednostki, wychodząc od jej wolności. Otóż, dla właściwej realizacji przez nauczyciela misji wychowawcy niezbędne jest respektowanie przez niego wolności wychowanka, które jest wręcz zagadnieniem strategicznym.


REKLAMA

Wydawałoby się, że w omawianym przypadku mamy do czynienia z sytuacją konfliktu nie do rozwiązania: jak być wolnym i pozostawać w stosunku zobowiązania z innymi członkami społeczności? Odpowiedzią na tą sytuację jest stworzenie związku wzajemnego uzupełniania się, czyli dojrzałej niezależności. Tak zbudowane relacje, będą nam pomagać przeciwdziałać współcześnie występującym zagrożeniom procesu wychowawczego. I to właśnie na nauczycielu/wychowawcy, ciąży odpowiedzialność za wskazanie drogi i poprowadzenie młodego człowieka, aby realizując siebie, działał dla wspólnego dobra. Przyjmując, że proces wychowania jest wtedy skuteczny, gdy osiągniemy cel, jakim jest osiągnięcie przez naszego podopiecznego dojrzałości i odpowiedzialności, widzimy jak istotne jest uwzględnienie autonomii jednostki i wychowywanie do niej.

Jak zdefiniujemy pojęcie autonomii? Jest to "zobowiązanie własne jednostki do czynienia dobra, czyli tego, co jest zgodne z powszechnie uznawanymi zasadami etycznymi, zatem uznawanymi także przez wspólnotę" (O. Speck, Być nauczycielem, Gdańsk, 2005, str. 33). Jakie zagrożenia czyhają na naszych wychowanków? Zagrożeń niestety nie brakuje. Mogą to być: izolacja jednostki, brak przynależności do określonego środowiska, samotność. W konsekwencji mogą one prowadzić do powstania sytuacji kryzysowych, uaktywniających zachowania aspołeczne, nie akceptujące ogólnie przyjętych norm. Dla osób postępujących w ten sposób liczy się tylko własna korzyść, do której mogą dążyć nie zważając na konsekwencje. Co więcej taki uczeń może posiadać zredukowany, zawężony obraz postrzegania, tego do go spotyka. Postrzeganie to jest ograniczone, tylko do swojej własnej osoby lub do określonych obszarów swoiście pojmowanego bezpieczeństwa, w sytuacji występowania zewnętrznego przymusu (oddziaływania otoczenia).


REKLAMA

Dlatego szczególnym obiektem zainteresowania wychowawców, winny być osoby kierujące się wyłącznie własnymi potrzebami. Proces wychowawczy, który polega m.in. na podejmowaniu działań zwalczających zjawiska pogardy dla innej osoby, samowoli i lekceważenia godności człowieka, musi przy tym uwzględniać, że wychowawcą jest też grupa społeczna, w której funkcjonuje człowiek. Stąd zadaniem każdego wychowawcy jest tworzenie dobrej atmosfery wychowawczej. Naszym wrogiem będzie w tym przypadku zamieszanie, nieład, anarchia, chaos. To właśnie przeciw temu należy występować.

Podsumowując, należy naszym uczniom stale uświadamiać, że wbrew pozorom otrzymują najwięcej, gdy przyczyniają się do tworzenia dobra wspólnego. Wychowawca szkolny nigdy, nie może przy tym żądać od wychowanka zachowania sprzecznego z modelem wzorcowym, ani nie może lekceważyć autonomii ucznia. Dlaczego jest to takie ważne? Źródłem autonomii człowieka, jak wyżej wspomniałam jest przyrodzona godność ludzka. Nieustanne jej lekceważenie (szczególnie narażone są na to jednostki słabsze, czyli dzieci i młodzież) może doprowadzić do buntu. Ten sprzeciw młodego człowieka będzie reakcją obronną, na zachowanie starszego człowieka (często wychowawcy) odbierane jako agresja lub poniżanie własnej godności i będzie rodziło tzw. trudności wychowawcze. Nie dopuśćmy do tego.

Bibliografia:

  • O. Speck, Być nauczycielem, Gdańsk, 2005
  • U. Beck, Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej rzeczywistości, Warszawa, 2002
  • o. J. Woroniecki, Wychowanie człowieka. Pisma wybrane, Tygodnik Powszechny, 1962

    Agnieszka Przeździecka


  • Zaświadczenie online



    numer online: 134 gości

    reklama