Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
13055
rok szkolny
2018/2019

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Trudności wychowawcze u dzieci w wieku przedszkolnym

Trudności wychowawcze u dzieci w wieku przedszkolnym stają się coraz powszechniejszym zjawiskiem. Wzrasta liczba dzieci niepokojących rodziców i nauczycieli różnymi nieprawidłowymi formami zachowań. Jest to objaw nieunikniony i wynikający z obecnego rozwoju cywilizacyjnego.

Klasyfikacja rodzajów trudności wychowawczych (wg Anny Kozłowskiej 1984) obejmuje:
I. dzieci przejawiające agresję fizyczną;
II. dzieci przejawiające agresję słowną;
III. dzieci z nadpobudliwością psychoruchową;
IV. dzieci z zahamowaniem psychoruchowym.


REKLAMA

Dzieci z agresją fizyczną przejawiają takie formy zachowań jak: bicie innych dzieci, np. popychanie, gryzienie, drapanie, szczypanie, wywoływanie konfliktów z innymi, niszczenie przedmiotów, bicie osób dorosłych i zwierząt lub narzucanie kolegom form zabawy.

Dzieci przejawiające agresję słowną skarżą, przezywają, używają brzydkich słów, wyśmiewają innych, plotkują, intrygują lub są aroganckie.

Natomiast dzieci z nadpobudliwością psychoruchową często są: bardzo ruchliwe, zaczepne, nie mogą spokojnie usiedzieć, łatwo wybuchają krzykiem i płaczem, grymaszą, trudno im dłużej skupić uwagę, niedokładne w działaniu chaotyczne, niecierpliwe (przerywają wykonywaną czynność), szybko się męczą, głośno zachowują, uparte i nieposłuszne, roztargnione, rozrzucają zabawki i ubrania.

Zachowanie dzieci z zahamowaniem psychoruchowym charakteryzuje się: trudnością w rozstaniu z rodzicami, zabawą indywidualną, izolowaniem się, trudnością w nawiązywaniu kontaktu, małomównością, zalęknieniem, niepodejmowaniem samodzielnych działań, płaczliwością, skrytością i powściągliwością (ukrywaniem swoich przeżyć), nadmierną spokojnością, niesamodzielnością, wrażliwością na wszelkie krytyczne uwagi, spowolnieniem.

Źródłem trudności mogą być:
1. przyczyny endogenne (tkwiące w dziecku), tzw. uszkodzenia lub deficyty rozwojowe dziecka wymagające leczenia, wrodzone lub nabyte (np. deficyty fizyczne, chroniczne choroby somatyczne, wrodzone lub nabyte kalectwa, uszkodzenia pochodzenia zakaźnego, urazowego - w czasie porodu lub po urodzeniu dziecka);
2. przyczyny egzogenne (czynniki społeczne - środowiskowe oraz popełnione błędy wychowawcze), tj. warunki materialne rodziny, sytuacja życiowa dziecka w rodzinie, dezintegracja życia rodzinnego (konflikty, rozwód rodziców lub separacja ), niewłaściwe postawy rodzicielskie (M.Łobocki, 1989, s. 37, 40-41).

Wskazówki wychowawcze do pracy z dziećmi przejawiającymi trudności:

  • Nauczyciel przedszkola kieruje każde dziecko, którego zachowanie wydaje mu się nieprawidłowe do poradni pedagogiczno-psychologicznej celem przebadania i określenia kierunku opieki terapeutyczno- wychowawczej.

    I. Dzieci agresywne.

  • Wyrównywanie wszelkich zaburzeń emocjonalnych lub dynamiki procesów nerwowych wymaga terapii środowiskowej, opartej na zmianie form postępowania z dzieckiem (niestosowanie kar i przymusu).
    a. Stwarzanie sytuacji, w których dziecko doznaje emocji pozytywnych (powodzenie, wygrana, aprobata nauczyciela i całej grupy);
    b. dostarczania wzorców właściwego postępowania w sytuacjach negatywnych (przegrana, niepowodzenie), następnie stopniowe przyzwyczajanie dziecka do znoszenia niepowodzeń;
    c. starać się dawać jasne instrukcje, powierzając dziecku zadania indywidualne i w ramach pracy zespołowej (na miarę jego możliwości);
    d. budować relacje dziecko - nauczyciel na zaufaniu, szacunku i uczciwości;
    e. rozmawiać o problemach dziecka, gdy obie strony mają na to ochotę;
    f. posługiwać się naturalnymi konsekwencjami zachowania, a nie karami;
    g. stosować terapię w formie zabawy, muzykoterapii, rysunku, scenotestu, psychodrama oraz czytanie bajek terapeutycznych.


    REKLAMA

    II. Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo.

  • Konieczne zastosowanie terapii środowiskowej, szczególnie że dzieci te, przeważnie męczące i uciążliwe, często odrzucane są uczuciowo przez rodziców.
  • Dzieci nadpobudliwe wymagają spokojnego, konsekwentnego postępowania. Kary wzmagają stan pobudliwości. Szczególnie pożądany jest regularny tryb życia i ustalony system wymagań.
    a. Organizowanie interesujących dla dziecka zajęć, dbanie o dokładność wykonywanych prac,hamowanie nadmiernego tempa w działaniu, zachęcanie do samokontroli;
    b. dla wyrobienia odpowiedzialności - powierzanie dziecku odpowiednio dobranych zadań o charakterze społecznie użytecznym i egzekwowaniu ich wykonania ;
    c. regulowanie reakcji emocjonalnych dziecka, np.bajki terapeutyczne.

    III. Dzieci zahamowane psychoruchowo.

  • Konieczność stosowania terapii środowiskowej. Uaktywnienie początkowo wyłącznie w sytuacjach gwarantujących powodzenie. W razie niepowodzeń udzielamy pomocy bez wyrażania oceny negatywnej, do której musimy stopniowo, w formie łagodnej przyzwyczajać dziecko (aby się nie zniechęciło).
  • Gdy dziecko odmawia udziału w zajęciach zespołowych, pozwalamy na moment wypoczynku w zabawie indywidualnej.
  • Nie dopuszczać do zbyt wielkiej zależności dziecka od wychowawcy.
  • Stymulowanie do działania - w ramach samoobsługi i wykonywania prac społecznie użytecznych w domu i w grupie.
  • Unikanie sytuacji stresowych.
  • Zadania dostosować do możliwości dziecka, a ich wykonywanie nie może mieć miejsca w atmosferze zbyt wielkiego nacisku, aby nie spowodować zahamowania.
    a. Stwarzanie sytuacji emocjonalnie pozytywnych i zachęcanie do ujawniania swych uczuć;
    b. rozbudzanie zainteresowań i poszerzanie ich zakresu;
    c. możliwie częste stosowanie pochwał i zachęty;
    d. skłanianie do ujawniania własnych pragnień i świadomego dążenia do ich realizacji.
  • W codziennej pracy z dziećmi powinny się znaleźć zagadnienia, które jako cel zasadniczy będą miały oddziaływanie na postawy społeczne dzieci.
  • Dla redukcji trudności w zachowaniu u dzieci potrzebna jest współpraca nauczyciela, rodzica, psychologa, pedagoga i czasem lekarza. Tylko wielostronna terapia środowiska rodzinnego i zindywidualizowane podejście do dziecka na terenie przedszkola daje pozytywne efekty.
  • Nie ma dzieci trudnych, są natomiast dzieci wadliwie przystosowane do środowiska. Nie może być dzieci gorszych i lepszych.
  • Dzieci z trudnościami i zaburzeniami nie mogą budzić u nauczyciela niechęci i zniecierpliwienia.
  • Zawód nauczyciela przedszkola jest niezwykle odpowiedzialny, a jego dobre pełnienie wymaga rozumienia psychiki dzieci, akceptacji ich takimi, jakimi są i pomocy w przezwyciężaniu trudności i zaburzeń w zachowaniu:
    a. umiejętności prewencyjno-korekcyjnych, tj. umiejętność prowadzenia obserwacji, wstępnej diagnozy, skutecznego oddziaływania pedagogicznego, kompensowania wpływu niektórych czynników środowiskowych;
    b. umiejętności socjometrycznych, tj. znajomości praw rządzących grupą dziecięcą i umiejętności kierowania dzieckiem dla uzyskania pożądanych efektów wychowawczych i terapeutycznych.

    Bibliografia:

  • Han-Ilgiewicz M., Trudności wychowawcze i ich tło psychologiczne, PZWS, Warszawa 1961.
  • Kozłowska A., Zaburzenia emocjonalne u dzieci w wieku przedszkolnym, WSiP, Warszawa 1984.
  • Łobocki M., Trudności wychowawcze w szkole, WSiP, Warszawa 1989.
  • Siemek D., Problemy wychowawcze wieku przedszkolnego, Instytut Wychowawawczy, Warszawa 1987.

    Elżbieta Dyniec
    Przedszkole Samorządowe nr 3
    w Myślenicach


  • Zaświadczenie online



    numer online: 155 gości

    reklama