Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
13125
rok szkolny
2018/2019

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola baśni w życiu dziecka

Baśnie łączą w sobie elementy świata realnego i fikcyjnego. Możemy w nich znaleźć odpowiedzi na podstawowe pytania, które człowiek zadaje sobie od stuleci: jaki jest świat, jakie reguły nim rządzą i jak sobie radzić z zagrożeniami. Zostały stworzone po to, aby czynić świat bardziej zrozumiałym. W ujęciu psychologicznym baśnie stanowią najstarszą lekturę kompensacyjną, przynoszącą ulgę wielu pokoleniom. Obecnie baśnie są ulubioną lekturą dzieci w wieku 4-9 lat, które chętnie sięgają do różnych utworów Kubusia Puchatka po Baśnie Andersena. Nieco starsze dzieci interesują opowiadania na pograniczu realności, których bohater ma niezwykłą moc jak Harry Potter czy Batman. Postacie te dają młodym czytelnikom złudzenie możliwości posiadania mocy, dzięki której zwyciężą swych przeciwników w budowaniu własnej wartości.


REKLAMA

Do baśni powraca także młodzież w okresie dorastania, bo w nich odnajdują to, czego człowiek potrzebuje najbardziej, czyli zaspokojenie potrzeb psychicznych: miłości i uznania. Zanurzając się w świat baśni młodzi ludzie odnajdują swoje marzenia, które są odpowiedzią na smutną rzeczywistość. Wspólne dla baśni i dziecięcej literatury jest magiczne ujmowanie rzeczywistości, oglądanie świata oczami dziecka oraz świadomość umowności wydarzeń. Rzeczywistość kreowana w baśniach jest zgodna z myśleniem dziecka, dzięki czemu pozwala zrozumieć świat i siebie, wprowadza pewien porządek.

Dzięki baśniom następuje przezwyciężenie egocentrycznego sposobu myślenia. Przez zrozumienie fabuły rodzi się refleksja dotycząca rozumienia motywów innych. Przechodząc od jednego do drugiego sposobu myślenia dziecko zbliża się do obiektywnej rzeczywistości. Interpretując zdarzenie baśniowe, próbuje ustalić co inne postacie mogą myśleć, interpretuje ich zachowania, ocenia je. Dzięki tym utworom odkrywa prawdziwe i fałszywe intencje, zastanawia się, stawia pytania świadczące o rozwoju samoświadomości.

Baśnie rozwijają zasoby języka, uczą rozumieć metafory i symbole. Zatrute jabłko staje się symbolem fałszu, złote runo - bogactwa, złote włosy - symbolem piękna. Baśnie posługują się językiem zbliżonym do potocznego, dlatego czytanie ich przygotowuje do nabywania umiejętności pisania. Słowo stymuluje myślenie, kształtuje kreatywność i wyobraźnię. Dziecko uruchamiając wyobraźnię wyzwala emocje, które kształtują wraźliwość i prowadzą do przeżywania różnych doznań.

Baśnie stymulują empatię wobec tego, co czują postacie, rosliny, zwierzęta. Uczą wyrażać uczucia, nazywać je i uswiadamiać sobie ich przeżywanie. Jest to bardzo ważne w komunikowaniu się z innymi i radzeniu sobie z emocjami. Harmonia baśni, jej schemat i język uwrażliwiają dziecko na walory estetyczne. Przedstawiony w nich świat jest sprawiedliwy i rządzony według jednoznacznych reguł. Dzięki temu dziecko uczy się, że warto ich przestrzegać, być dobrym, bo za to czeka nagroda. Wychowanie moralne w bajkach jest oparte o rachunek zysków i strat, pokazuje jakie zachowania popłacają.


REKLAMA

Baśnie bawią, są pełnym wrażeń sposobem przeżywania, dostarczają dzieciom przyjemności i radości, budują wiarę we własne siły. Szczególne zainteresowanie konkretną baśnią może świadczyć o tym, że poruszany przez niż problem jest ważny dla dziecka, bo w niej odnajduje pomoc. Utwory te odblokowują uczucia i pomagają w intuicyjny sposób radzić sobie z nimi. Dziecko nie jest świadome własnych lęków i ich objawów, które powstają podczas przygotowywania się do trudnych sytuacji doswiadczanych w środowisku rodzinnym, przedszkolnym czy szkolnym. Często nie wie i nie rozumie dlaczego zachowuje się tak a nie inaczej. Uczenie się siebie, rozumienia własnych potrzeb, emocji i zachowań trwa całe życie i jest zdeterminowane rozwojem poznawczym. Baśnie pokazują inne wzorce zachowań i zachęcają do ich stosowania, pomagają w zrozumieniu siebie. Należy dobierać je adekwatnie do konkretnych problemów: przy problemie rywalizacji między rodzeństwem przydatny okazuje się Kopciuszek, zaś przy trudnościach z usamodzielnieniem się Królewna Śnieżka.

Baśnie służą także do diagnozy. Przez wybór ulubionego bohatera dociera się do nieuświadomionych problemów dziecka. Podczas pracy w grupie przydział ról do odgrywania, jakie grupa wyznacza osobie mówi o tym jak dziecko jest przez nią postrzegane. Z pomocą baśni poznajemy "ja" realne i "ja" idealnego obrazu samego siebie.

Rola baśni polega na uświadomieniu lęków i ich genezy. Może być odczytywana jako wzorzec określonych zachowań, służyć projekcji własnych doznań podczas dokańczania historyjek lub układaniu nowych. Pomaga wejrzeć we własne problemy, służy socjalizacji, wzmacnia wewnętrznie.

Posumowując baśnie budują zasoby osobiste, ponieważ dostarczają wiedzy, pomagaja poznawać inne sposoby myślenia i działania, dają wzory zachowań i wsparcie w sytuacjach emocjonalnie trudnych, kompensują niezaspokojone potrzeby czy oczekiwania, relaksują i wyzwalają dobry nastrój. Budując zasoby osobiste, dają siłę do radzenia sobie z sytuacjami lękotwórczymi. Identyfikacja z bohaterem daje szereg gratyfikacji w postaci zastępczego zaspokojenia potrzeb, kształtowania pozytywnego obrazu siebie, buduje wiedzę przyjmowaną jako własną.

Agnieszka Wojtysiak


Zaświadczenie online



numer online: 133 gości

reklama