Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
13279
rok szkolny
2018/2019

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Zaburzenia zachowania w szkole ?

Dzieci to głównie zachowania i emocje (wyrażone z zachowaniach). Gdy dziecko w swoich potrzebach jest zadbane i zaspokojone, jego zachowanie będzie spokojne i przewidywalne. Dzieci sfrustrowane będą zachowywać się w szkole w sposób uciążliwy dla innych i samych siebie.

Frustracja może dotyczyć wielu dziedzin. Mogą nie lubić nas koledzy, bo np. czegoś nam zazdroszczą. Możemy czuć się złym uczniem, bo nie potrafimy sami opanować materiału, lub nikt nie stwarza nam w domu warunków odpowiednich do nauki (np. nie ogranicza dostępu do mediów). Możemy w domu nie mieć taty, albo mieć kłócących się wiecznie rodziców. W końcu, możemy czuć się ciągle pobudzeni, z racji problemu nadaktywności OUN zwanego potocznie chorobą ADHD. Odreagowywanie trudnych sytuacji, których dzieci nawet nie muszą sobie uświadamiać, odbywa się często w szkole. Zachowanie, które wtedy obserwujemy, możemy oceniać jako nieprawidłowe, trudne i nieprzyjemne, nie jest to jednak zachowanie zaburzone.


REKLAMA

Zaburzone zachowanie to coś więcej niż opisane powyżej wołanie o pomoc. Tutaj sprawy zaszły już za daleko i wszelkie próby zauważenia czy pomocy spotykają sie najczęściej z jeszcze większą agresywnością. Zaburzenia zachowania to patologicznie utrwalone wzorce zachowań dyssocjalnych, skierowanych przeciwko otoczeniu, które nie spełniają już żadnych adaptacyjnych funkcji, a jedynie niszczą prawidłową linię rozwoju młodego człowieka.

Zaburzenia zachowania jako jednostka kategorii zaburzeń psychicznych została opisana w dwóch najbardziej aktualnych źródłach klasyfikacji. Pierwsze z nich, tj. ICD - 10 Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych z 1992r.. Drugie to DSM - V, Diagnostyczny i Statystyczny Podręcznik Zaburzeń Psychicznych opracowany w roku 2013 przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne. Ten podręcznik jest obecnie najbardziej aktualną klasyfikacją zaburzeń psychicznych na świecie.

ICD - 10 definiuje wymienione zaburzenia następująco: "Zaburzenia zachowania cechują powtarzające się i utrwalone wzorce zachowania dyssocjalnego, agresywnego lub buntowniczego. W skrajnej formie, takie zachowanie powoduje poważne przekroczenie oczekiwań i norm społecznych dla danego wieku i tym samym jest czymś więcej niż zwykłą dziecięcą złośliwością lub młodzieżową buntowniczością. Izolowane działania dyssocjalne lub przestępcze same w sobie nie stanowią podstawy do rozpoznania, które implikuje trwałość wzorca nieprawidłowych zachowań".

Według DSM - V, zaburzenia zachowania to przewlekły i powtarzający się sposób zachowania, w którym naruszone są podstawowe prawa innych osób lub ustalone dla danej grupy wiekowej normy społeczne i zasady. Amerykańska klasyfikacja podkreśla zatem, że immanentną cechą zaburzeń zachowania jest wejście w konflikt z prawem. Dokładnie precyzuje też jak może się ono dokonać.


REKLAMA

Dla zdiagnozowania tego zaburzenia u dzieci, młodzieży czy dorosłych należy zaobserwować co najmniej 3 spośród 15 objawów z wymienionych kategorii, utrzymujących się w okresie 12- stu miesięcy, z czego co najmniej jeden z objawów był obecny w ciągu ostatnich 6- ciu miesięcy. Wymienione objawy to:

1. Częste kłamstwa lub zrywanie obietnic w celu uzyskania dóbr lub przywilejów lub dla uniknięcia obowiązków;

2. Częste inicjowanie starć fizycznych (nie obejmuje bójek z rodzeństwem!);

3. Używanie broni, która może powodować u innych poważne uszkodzenie ciała (np. kija, cegły, stłuczonej butelki, noża, pistoletu);

4. Pozostawanie poza domem po zapadnięciu zmroku, mimo zakazu rodziców (rozpoczynające się przed 13 rż.);

5. Przejawianie fizycznego okrucieństwa wobec innych osób (związał, okaleczył, podpalił ofiarę);

6. Przejawianie okrucieństwa fizycznego wobec zwierząt;

7. Rozmyślne niszczenie własności innych osób;

8. Rozmyślne podkładanie ognia ze stwarzaniem ryzyka lub zamiarem spowodowania poważnych zniszczeń;

9. Kradzieże przedmiotów o niebanalnej wartości zarówno w domu jak i poza nim, pod nieobecność właściciela

10. Częste wagary ze szkoły, rozpoczynające się przed 13 rż.;

11. Co najmniej dwukrotne ucieczki z domu albo jednorazowa ucieczka trwająca dłużej niż jedną noc;

12. Popełnianie przestępstw wymagających konfrontacji z ofiarą;

13. Zmuszanie innych do aktywności seksualnej;

14. Częste terroryzowanie innych (np. rozmyślne zadawanie bólu lub ran);

15. Włamanie do cudzego domu, budynku lub samochodu.

Wydaje się zatem, że w środowisku szkolnym trudno o zaburzenia zachowania sensu stricto. Oczywiście zdarzają się przypadki występowania tego typu zachowań, a nawet z rozwojem cywilizacji obserwujemy zwiększanie się ich liczebności. Niemniej jednak na co dzień, w o wiele większym stopniu mamy do czynienia z zachowaniami trudnymi u uczniów, którzy chcą nam coś zakomunikować, potrzebują naszej pomocy. Dlatego ważnym jest aby być wyczulonym na tego typu sygnały, gdyż długotrwałe ignorowanie ich, z pewnością zwiększy frustrację, aż zacznie dochodzić do czynów na granicy prawa.

Zaburzenia zachowania mogą mieć wiele przyczyn, zarówno biologicznych jak i środowiskowych. Nie są znane żadne leki działające przyczynowo na zaburzenia zachowania. Nie ma leków działających antyagresywnie, a w przypadku zachowań wynikających z nasilonego pobudzenia, wykorzystywane są leki o działaniu uspakajającym i stabilizującym nastrój. Z rozwiniętym zaburzeniem tego typu właściwie niewiele da się zrobić z pojedynkę. Potrzebne są wieloaspektowe, długotrwałe działania skierowane do osoby zaburzonej i jej środowiska rodzinnego, aby uzyskać efekt zmiany. Taką terapią zajmuje się zwykle cały sztab specjalistów, a jej koszty są ogromne. Pewne natomiast jest to, że mechanizm powstawania zaburzeń zachowania przypomina efekt kuli śnieżnej. W szkole zdarza nam się obserwować małe "śnieżynki", które dopiero nabierają prędkości. Często, od nas zależy co napotkają po drodze i jak potoczy się ich dalszy los.

Marta Dębowska
Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych
w Bielsku-Białej


Zaświadczenie online



numer online: 77 gości

reklama