Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
1394
rok szkolny
2004/2005

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane przyjmowaniem substancji psychoaktywnych. Uzależnienia - obraz kliniczny.

"Skłonność do uzależnień tkwi w nas równomiernie mocno jak umiłowanie wolności. Większość ludzi jest mniej lub bardziej uzależniona od używek, od telewizji, od sexu, od rodziny, od pracy, od pozycji społecznej, wreszcie od obrazu własnej osoby.

Tragedią narkomanów i alkoholików jest to, że znaleźli się w niewoli substancji szczególnie destrukcyjnych dla ich zdrowia i społecznego funkcjonowania i tylko to ich odróżnia od maniaków pracy, palaczy tytoniu, czy osób przewrażliwionych na punkcie swojego ja. Jeżeli wziąć pod uwagę mechanizm uzależnienia, a nie jego przedmiot, to mało kto z nas jest prawdziwie wolny..."
Lee Jampolsky

Wraz z obaleniem systemu komunistycznego odkryliśmy, że wraz z ofiarowaną nam wolnością otwarła się dżungla niebezpieczeństw, pełna niepewności ekonomicznej, bezrobocia i trwogi o dzień jutrzejszy. Zaczęliśmy się bać tej sytuacji, tego tempa i nowej strategii. Część z nas zaczęła więc szukać szczęścia poza sobą, w świecie zewnętrznym, w którym istnieje zagrożenie uzależnieniem.

Młodzi ludzie również coraz częściej sięgają po substancje psychoaktywne, dzięki którym mogą poczuć się "wolni". Jednak wciąż nie zdają sobie sprawy, jakie ryzyko mogą ponieść i jak przebiega uzależnienie od tych właśnie substancji. Dlatego chciałabym bliżej przedstawić obraz kliniczny spowodowany przyjmowaniem różnych substancji o działaniu psychoaktywnym.

Wśród substancji psychoaktywnych, których przyjmowanie powoduje poważne powikłania zdrowotne, na pierwszym miejscu należy wymienić tytoń. W 1994 r. paliło papierosy około 7 mln Polaków, w tym 26% kobiet. Anksjolityki (leki przeciwlękowe) i nasenne należą także do najczęściej przepisywanych leków. Badanie przeprowadzone wśród uczniów szkół średnich wykazało, że 12% z nich miało kontakt z lekami uspakajającymi.

Nielegalnie produkowane narkotyki są najczęściej przyjmowane przez osoby młode. Na podstawie badań przeprowadzonych w pierwszych klasach szkół średnich stwierdzono, że w latach 1992 - 1996 nastąpiło podwojenie liczby uczniów zgłaszających przyjmowanie substancji psychoaktywnych. Odsetek uczniów, którzy w ciągu ostatniego roku, przynajmniej raz przyjęli taka substancję (poza alkoholem i tytoniem) zwiększył się z 7,3% do 15, 7%. Oprócz alkoholu i wyrobów tytoniowych do najczęściej przyjmowanych substancji psychoaktywnych podczas spotkań towarzyskich należą: marihuana, amfetamina i LSD. W ciągu ostatnich lat obserwuje się stopniowy, stały wzrost liczby osób uzależnionych leczonych w warunkach szpitalnych.

Najwyższy wskaźnik rozpowszechniania narkomanii występuje w województwach: mazowieckim i śląskim. Powszechnie uważa się, że szczególnie narażone na przyjmowanie substancji psychoaktywnych są właśnie dzieci i młodzież, ponieważ oprócz potrzeby poszukiwania przyjemności, cechuje je duża ciekawość i potrzeba eksperymentowania. Nie tylko walka z nudą jest częstym powodem eksperymentowania, ale także ucieczka od kłopotów w rodzinie, w szkole i w środowisku, jak i od problemów intrapsychicznych, takich jak: lęki, nieśmiałość, trudności emocjonalne. Dzieci i młodzież sięgają po substancje psychoaktywne często pod wpływem, a nierzadko nawet naciskiem grupy, w której chcą zaistnieć. Styl życia, moda, dostępność to tylko niektóre z czynników ułatwiających zachęcających do ich przyjęcia. Potrzeba wzmożonej wydolności psychofizycznej, stymulacji, przeżywania "stanów niezwykłych" być może powoduje wzrost zapotrzebowania na amfetaminę, "ecstasy", konopie indyjskie i substancje halucynogenne.


REKLAMA

Zgodnie z wiedzą medyczną uzależnienie jest stanem chorobowym wymagającym leczenia, a społeczeństwo powinno się chronić przed jego występowaniem przez działania profilaktyczne na różnych szczeblach.

Problemy zdrowotne związane z przyjmowaniem substancji psychoaktywnych zależą od rodzaju, drogi i częstości ich stosowania. Wszyscy, którzy je przyjmują, są narażeni na wypadki i urazy, choroby przewlekłe oraz przedawkowanie niejednokrotnie prowadzące do zgonu.

ZABURZENIA PSYCHICZNE I ZABURZENIA ZACHOWANIA SPOWODOWANE PRZYJMOWANIEM SUBSTANCJI STYMULUJĄCYCH

Działanie stymulujące na ośrodkowy układ nerwowy amfetaminy i jej pochodnych (metamfetaminy, propyloheksadryny, fenmetrazyny, fenfluraminy, metylfenidatu):

  • zniesienie uczucia zmęczenia
  • euforia
  • wzmożenie inicjatywy, napędu, agresywności
  • wzmożenie koncentracji uwagi i kojarzenia
  • poczucie wydolności fizycznej i psychicznej
  • zmniejszenie łaknienia
  • zmniejszenie potrzeby snu
  • rozszerzenie źrenic
  • podwyższenie ciśnienia krwi
  • przyspieszenie czynności serca

    Amfetamina jest produkowana w Polsce nielegalnie, w postaci białego proszku rozpuszczalnego w wodzie. Podawana jest do nosa, stosowana doustnie, dożylnie, bywa też palona (d-metamfetamina).

    Objawy ostrego zatrucia, po przyjęciu leków z grupy amfetamin, bezpośrednio po przyjęciu toksycznej indywidualnej dawki, niezależnie od drogi jej podania:

  • znaczne podniecenie ruchowe
  • przyspieszenie toku myślenia
  • wielomówność
  • lęk
  • omamy
  • czasami majaczenie
  • napady drgawkowe
  • suchość w jamie ustnej
  • duszność
  • rozszerzenie źrenic
  • przyspieszenie czynności serca
  • nudności, wymioty,
  • zaczerwienie skóry
  • wzrost ciśnienia krwi

    Działanie toksyczne amfetaminy zwiększa się w wysokiej temperaturze otoczenia (np. w czasie upałów ryzyko przedawkowania jest większe, mimo przyjęcia poprzednio tolerowanej dawki). Śmierć spowodowana przedawkowaniem samej amfetaminy należy do rzadkości. Nagły zgon występuje przeważnie u osób nie uzależnionych po przyjęciu kilkuset miligramów amfetaminy, a u osób uzależnionych od kilku gramów. Bezpośrednią przyczyną śmierci są zaburzenia ukrwienia mózgu, ostra niewydolność krążenia, hipertermia.

    ZABURZENIA PSYCHICZNE I ZABURZENIA ZACHOWANIA SPOWODOWANE UŻYWANIEM SUBSTANCJI HALUCYNOGENNYCH

    Podstawową cechą substancji halucynogennych jest działanie psychomimetyczne. Jest ich około 2000; należą do różnych grup chemicznych pochodzenia roślinnego lub utrzymywane są syntetycznie. Mechanizmy działania są słabo poznane.

    Najczęściej używane halucynogeny, można podzielić na dwie grupy ze względu na strukturę chemiczną:
    1. Pochodne indolowi o budowie zbliżonej do serotoniny:
    a) LSD (dwuetyloamid kwasu lizergowego)
    b) DMT (dwumetylotryptamina)
    c) psylocybina
    d) psylocyna
    2. Pochodne fenyloetyloaminy (podobne do noradrenaliny):
    a) meskalina
    b) DOM, czyli STP (pochodna amfetaminy)
    c) MDA (pochodna amfetaminy)
    d) MDMA, czyli "ecstasy" (pochodna matamfetaminy)

    Obie duże grupy halucynogenów mają zbliżone działanie psychomimetyczne: wywołują omamy przy niezbyt nasilonych zaburzeniach świadomości i procesów poznawczych. Halucynogeny powodują uzależnienie psychiczne, zależność fizyczna nie występuje, tolerancja narasta szybko.
    Halucynogeny przyjmowane są głównie doustnie (np. grzyby, LSD, PCP, meskalina itp.), palone (np. PCP, DMT, maskalina), inhalowane (np. LSD)
    Oraz wstrzykiwane (np. LSD, PCP, DMT).

    Objawy somatyczne pojawiające się po przyjęciu LSD:

  • rozszerzenie się źrenic
  • zaburzenia koordynacji i sprawności ruchowej
  • drżenia mięśniowe
  • wzrost temperatury ciała
  • ślinotok, mdłości
  • wzrost ciśnienia krwi, przyspieszenie czynności serca

    Objawy psychopatologiczne pojawiające się po przyjęciu LSD:

  • iluzje, omamy
  • zaburzenia percepcji (czasu, dźwięku, odległości, barw)
  • czasami lęk
  • nastrój ekstatyczno-euforyczny
  • urojenia o różnej treści, często fantastycznej
  • mistyczne przeżycia religijne
  • zaburzenia procesów poznawczych (pamięci, wnioskowania)

    ZABURZENIA PSYCHICZNE I ZABURZENIA ZACHOWANIA SPOWODOWANE PRZYJMOWANIEM LEKÓW USPOKAJAJĄCYCH I NASENNYCH

    Leki uspokajające i nasenne są powszechnie używane w medycynie ze względu na ich działanie przeciwlękowe, uspokajające, przeciwdrgawkowe, nasenne. Wielotygodniowe przyjmowanie barbituranów i benzodiazepin może doprowadzić do uzależnienia. Leki te są często nadużywane przez osoby uzależnione od alkoholu, opiatów oraz stosowane do samoleczenia objawów powstałych po przyjęciu substancji psychostymulujących.

    Do podstawowych objawów ostrego zatrucia należą śpiączka i zaburzenia oddychania.

    Objawy ostrego zatrucia:

  • apatia, senność, śpiączka
  • podwójne widzenie
  • bóle głowy
  • nudności, wymioty
  • bladość powłok
  • osłabienie siły mięśniowej
  • pęcherze na skórze

    ZABURZENIA PSYCHICZNE I ZABURZENIA ZACHOWANIA SPOWODOWANE PRZYJMOWANIEM KOKAINY

    Kokaina stosowana jako substancja psychostymulująca, jest produkowana nielegalnie.

    Skutki pobudzania ośrodkowego układu nerwowego po przyjęciu kokainy:

  • jasność myślenia i wyostrzenia spostrzegania
  • wzmożona samoocena i pewność siebie
  • zmniejszenie lęku społecznego
  • podniecenie seksualne
  • ogólny wzrost aktywności
  • spadek łaknienia
  • euforia z poczuciem ustąpienia zmęczenia psychicznego i fizycznego
  • bezsenność
  • rozszerzenie źrenic i wytrzeszcz gałek ocznych

    Kokaina powoduje bardzo silne uzależnienie psychiczne. Zależność fizyczna jest słabo wyrażona. Kokaina przyjmowana dożylnie ma większy potencjał uzależniający niż stosowana donosowo - większy niż doustnie. Przyjmowanie dożylnie jest również związane z bólem i trudnościami technicznymi (infekcja) oraz ryzykiem wszczepienia HIV.

    Podstawowe objawy zatrucia kokainą:

  • rozszerzone źrenice
  • niepokój
  • drżenia mięśniowe
  • duże pobudzenie psychoruchowe
  • lęk
  • majaczenie
  • podwyższona temp., dreszcze
  • bóle brzucha i wymioty
  • nieregularność oddechów
  • napady drgawkowe
  • śpiączka
  • niewydolność krążenia z zaburzeniami rytmu serca

    BIBLIOGRAFIA:

  • Lek. Helena Baran - Furga
    Lek. Karina Steinbarth - Chmielewska
    "Uzależnienia - obraz kliniczny i leczenie"; Warszawa Wydawnictwo Lekarskie PZWL,
  • Lee Jampolsky "Leczenie uzależnionego umysłu"; Warszawa 1992,
  • Tadeusz Niwiński "Ja"; 1993

    Barbara Skaba


  • Zaświadczenie online



    numer online: 86 gości

    reklama