Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
1941
rok szkolny
2005/2006

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Charakterystyka motoryczna i biochemiczna biegu na 400 m (lekka atletyka)

Wstęp

Lekkoatletyka to bardzo rozległa dziedzina sportu o niespotykanym w innych dyscyplinach bogactwie form i treści ruchowych, w jednakowym zakresie dostępna dla kobiet i mężczyzn. Mnogość konkurencji, w których występują bardzo różne pod względem energetycznym wysiłki, od siłowo-szybkościowych w rzutach, poprzez szybkościowe w sprintach i na typowo wytrzymałościowych biegach długich kończąc. W konkurencjach lekkoatletycznych występuje także niezwykłe bogactwo bardzo złożonych form czynności ruchowych (bogactwo techniki). Niektóre konkurencje lekkoatletyczne pod względem techniki ich wykonania bardziej różnią się, niż niektóre samodzielne dyscypliny sportu.

Wśród wielu konkurencji biegowych występują również biegi sprinterskie. Do klasycznych biegów na krótkie dystanse zalicza się: 100m, 200m, 400m, 4x100m, 4x400m, 100m przez płotki kobiet, 110m przez płotki mężczyzn oraz 400m przez płotki kobiet i mężczyzn.

Dobór odpowiednich kandydatów na sprinterów to sprawa istotna dla trenerów szkolących biegaczy na krótkie dystanse. Rozpowszechniony, i chyba słuszny jest pogląd, że mistrzem sprintu może zostać tylko ten, kto nim się urodził. Kto nie ma odpowiednich predyspozycji, ten mimo najdoskonalszego nawet treningu nigdy nie będzie zawodnikiem wysokiej klasy.

Talent sprinterski, czyli odpowiednie predyspozycje wrodzone i rozwijające się w procesie wychowania fizycznego i toku treningu, to przede wszystkim odpowiedni typ systemu nerwowego, odznaczający się dużą ruchliwością procesów nerwowych i zdolności do szybkiego reagowania na bodźce, a także związana z tym specyficzna budowa i unerwienie włókien mięśniowych. Typowy sprinter odznacza się żywiołowym temperamentem, impulsywnymi reakcjami i tym, że nie jest w stanie dłużej przebywać bez ruchu.

Tematem mojej publikacji jest charakterystyka motoryczna i biochemiczna biegu na 400m.


REKLAMA

Charakterystyka konkurencji

Bieg na tym dystansie jest sprintem, w którym wytrzymałość odgrywa wyjątkową rolę. Umiejętność odpowiedniego rozkładu tempa, a więc sił na całym dystansie, jest tu bardzo ważna. O wyniku biegu decyduje nie maksymalna prędkość w jakiejś części biegu, lecz wysoka średnia prędkość biegu na całym dystansie.

Rozkład tempa w biegu na 400m powinien być uzależniony od dyspozycji szybkościowych i wytrzymałościowych biegaczy. Zawodnicy, dysponujący wysoką szybkością, o stosunkowo słabej wytrzymałości, drugą połowę dystansu pokonują wyraźnie wolniej i im szybciej przebiegają pierwsze 200m, tym bardziej są zmęczeni i wyraźniej obniżają swą prędkość w drugiej połowie biegu. Biegacze posiadający dobry poziom wytrzymałości, przebiegają cały dystans w tempie bardziej równomiernym.

Aby właściwie wykorzystać swe aktualne możliwości uzyskania dobrego, sportowego wyniku, pierwszą połowę dystansu należy przebiegać stosunkowo szybko, lecz bardzo swobodnie. Stopniowe zmniejszanie się prędkości w biegu na 400m jest następstwem postępującego zmęczenia. Wyraźny postęp wyników światowej czołówki biegaczy na 400m (rekord świata 43,29s) jest przede wszystkim następstwem rozszerzania zakresu treningu wytrzymałościowego przez zawodników o wysokich dyspozycjach szybkościowych.

Charakterystyka biochemiczna

Wysiłek fizyczny, w którym głównym źródłem ATP są reakcje przemiany cukrów w kwas mlekowy, czyli glikoliza, nazywamy wysiłkiem sprinterskim. Glikoliza jest to ciąg reakcji zachodzących w cytozolu komórki mięśniowej, w którym uczestniczy 12 enzymów. Związkiem wyjściowym, substratem tej przemiany, jest wielocukier zmagazynowany w mięśniu - glikogen. Natomiast końcowym produktem przemiany glikolitycznej są cząsteczki kwasu mlekowego. Zadaniem tej przemiany jest dostarczenie energii do resyntezy ATP. W biegu na 400m system tlenowy, czyli mitochondrialny resyntezy ATP, może spełniać rolę jedynie systemu uzupełniającego, natomiast główną rolę w produkcji ATP musi przejąć na siebie system glikolityczny.

Adaptacja do wysiłku sprinterskiego polega na zwiększaniu aktywności enzymów ATP-azy miozynowej, kinazy kreatynowej i miokinazy. Konsekwencją wzrostu aktywności tych wyżej wymienionych enzymów jest możliwość szybszego uruchomienia glikolizy i produkowania tą drogą zwiększonych ilości ATP. Cechą charakterystyczną sprintera jest duża zdolność do wytwarzania ATP na drodze glikolizy. Ponieważ w wyniku glikolizy obojętne chemicznie cząsteczki cukrów ulegają zamianie na związek o charakterze kwaśnym, jakim jest kwas mlekowy, inną cechą typową dla sprintera jest jego zdolność do szybkiego zakwaszania się i tolerowania tego zakwaszenia. Włóknami mięśniowymi typowymi dla sprinterów są włókna białe. Nazywa się je też glikolitycznymi, ponieważ mięśnie także ubogie są w mitochondria, natomiast zawierają duże ilości enzymów glikolitycznych.

Charakterystyka głównych rodzajów obciążeń treningowych

Biegi krótkie należą do kategorii wysiłków szybkościowych, wykonywanych głównie dzięki zachodzącym w organizmie reakcjom beztlenowym i dzięki możliwości zaciągania długu tlenowego. Reakcje tlenowe, oceniane stopniem maksymalnego zużycia tlenu w wysiłkach biegaczy na krótkie dystanse, odgrywają mniejszą rolę, niemniej wykluczać jej nie należy.

Trening sprinterów powinien być ukierunkowany pod kątem rozwoju wytrzymałości ogólnej (poprawy poziomu reakcji tlenowych i zwiększania możliwości maksymalnego zużycia tlenu), a także pod kątem wytrzymałości szybkościowej (poprawy poziomu reakcji beztlenowych i zwiększenia możliwości zaciągania długu tlenowego). Przy planowaniu treningu należy brać to pod uwagę i pamiętać, że przy wyższej wytrzymałości ogólnej trening wytrzymałości szybkościowej będzie skuteczniejszy. Wytrzymałość ogólna u sprintera jest istotna nie tyle z punktu widzenia jej wpływu na wyniki sportowe, ile ze względu na efektywność rozwoju cech specjalnych i skuteczność całego procesu treningowego.

Wytrzymałość szybkościowa odgrywa ważną rolę w biegu na 400m. Jest to rodzaj specjalnej wytrzymałości, w której chodzi o utrzymanie maksymalnej szybkości na jak najdłuższym odcinku biegu.

Środki treningowe dla wytrzymałości szybkościowej

  • odcinki biegowe powtarzane 100, 150, 200, 250m biegane z intensywnością submaksymalną, odpoczynki do 10-12 minut, metoda powtórzeniowa;
  • interwały sprinterskie na odcinku 30-50m po 4-5 powtórzeń w serii, odpoczynki po serii 5-6 min - metoda interwałowa.

    ilustracja

    Podsumowanie
    1. W wysiłkach szybkościowych głównym źródłem ATP jest glikogen.
    2. W biegu na 400m przemiany aerobowe stanowią 30%, a przemiany anareobowe - 70%.
    3. Wytrzymałość szybkościowa stanowi bardzo ważny element treningu w biegu na 400m.
    4. W biegu na 400m należy dążyć do zaktywizowania mocy glikolitycznej przez stosowanie metody powtórzeniowej w treningu.
    5. Pojemność glikolityczną należy zwiększać poprzez stosowanie metody interwałowej.

    Adam Rębisz
    trener II klasy w lekkiej atletyce
    Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II
    w Lubomierzu


  • Zaświadczenie online



    numer online: 41 gości

    reklama