Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
1942
rok szkolny
2005/2006

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola świetlicy w ułatwianiu dziecku adaptacji do szkoły

Świetlica szkolna jest dziś jedną z najbardziej popularnych form opieki nad dzieckiem, gdyż oprócz funkcji opiekuńczej powinna odgrywać doniosłą rolę w procesie dydaktyczno - wychowawczym szkoły.

Działalność świetlicy powinna dotyczyć pięciu dziedzin: wychowania zdrowotnego, społeczno-moralnego, umysłowego, technicznego i estetycznego. Zadania szczegółowe rozwijane w ramach każdej z tych dziedzin winny być podporządkowane wspólnemu celowi. Jest nim przystosowanie dzieci do życia w społeczeństwie, a zwłaszcza ułatwienie im dobrego startu w szkole. Z tak podjętych zadań wynikają podstawowe funkcje świetlicy: opiekuńcza, profilaktyczna, reedukacyjna i kompensacyjna.

W ramach szeroko rozumianej funkcji opiekuńczej, świetlica powinna czuwać nad zdrowiem, bezpieczeństwem i prawidłowym rozwojem dzieci.

Działalność profilaktyczna polega na zapobieganiu nieprawidłowościom w somatycznym i psychoruchowym rozwoju dziecka.

Działalność stymulacyjna polega na dążeniu do pobudzania procesów rozwojowych, do optymalnej aktywizacji dzieci przez wykorzystanie ich własnej inicjatywy (na miarę ich indywidualnych możliwości).

Działalność reedukacyjna dotyczy dzieci, których rozwój przebiega nieprawidłowo. Polega na podejmowaniu działań zmierzających do wyrównania braków, skorygowania wad i nieprawidłowości rozwojowych powstałych we wcześniejszych okresach życia dziecka.

Działalność kompensacyjna polega na wyrównywaniu niedoborów środowiska rodzinnego, które mogą stanowić przyczynę nieprawidłowości i odchyleń w rozwoju.

Różnice indywidualne między dziećmi sprawiają, że należy podejmować wobec każdego z nich odmienne działania wychowawcze. W praktyce oznacza to konieczność pełnego liczenia się ze stanem psychofizycznego rozwoju dziecka oraz z warunkami środowiskowo -wychowawczymi, w jakich ono wzrasta. Zależnie od aktualnej sytuacji, muszą być podjęte działania najbardziej celowe z punktu widzenia pełnego zaspokojenia dziecka i pomocne w osiągnięciu przez nie odpowiedniego poziomu rozwoju warunkującego wypełnienie zadań szkolnych.


REKLAMA

Zadania powyższe realizować można za pomocą różnych metod i form.
Przewiduje się metody czynne (oparte na działalności dziecka), słowne (objaśnienia i instrukcje, polecenia, pochwały) oraz oglądowe (pokazy, prezentacje komputerowe, projekcje filmowe).

Do podstawowych form pracy wychowawczej w świetlicy należą: zabawy, prace dowolne dzieci, czynności samoobsługowe i prace użyteczne, zajęcia zaplanowane przez wychowawcę, okolicznościowe kontakty z przedstawicielami różnych zawodów Np. lekarz, leśnik, górnik, strażak...

Ponadto w ramach działalności dydaktycznej świetlica umożliwia dzieciom odrabianie lekcji pomagając uczniom słabym.

Nieodzownym warunkiem prawidłowej realizacji zadań programowych jest odpowiednie zagospodarowanie dostosowanych do potrzeb świetlicy pomieszczeń oraz boiska, sali gimnastycznej i placu zabaw.
W skład pomieszczeń świetlicowych powinno wchodzić jedno większe, umożliwiające spotkanie z rodzicami bądź z innymi gośćmi oraz kilka mniejszych sal przygotowanych do różnego typu zajęć. Wydaje się konieczne wydzielenie pomieszczeń umożliwiających dzieciom:
- korzystanie z gier komputerowych;
- odrabianie lekcji;
- prowadzenie zabaw i gier dydaktycznych, towarzyskich, plastycznych.

Świetlica powinna mieć szeroki dostęp do sali gimnastycznej, boiska, biblioteki oraz szkolnych pracowni przedmiotowych i wspólnie z nimi stanowić jednolity warsztat pracy dydaktyczno - wychowawczej. Im większe bogactwo bazy lokalowej i materiałowej tym lepsza możliwość rozwijania różnorodnych form aktywności dzieci. Stanowi to podstawę gratyfikacji szeregu indywidualnych potrzeb dzieci (potrzeby poznania, działania, kontaktów społecznych z dorosłymi i rówieśnikami, sukcesu i wielu innych). Ułatwia także spełnianie wymagań związanych z rolą ucznia i kolegi, gdyż różnorodne formy zajęć pozalekcyjnych wzbogacają wiedzę i umiejętności dziecka, wdrażają do systematycznej, planowej pracy indywidualnej i zespołowej.

Jednak nawet najbogatsze otoczenie nie wystarczy do pełnej realizacji zadań programowych świetlicy szkolnej. Konieczny jest do tego wysoko wykwalifikowany zespół nauczycieli wychowawców.
Sumienny nauczyciel powinien uwzględniać indywidualne potrzeby wszystkich dzieci, wyrównywać ich niedobory rozwojowe, popierać wysiłki zmierzające do współpracy, nie hamując przy tym indywidualnej inicjatywy, zabiegać o wytworzenie wysokiego poziomu zainteresowań i indywidualnego zadowolenia, a ponadto troszczyć się o bezpieczeństwo bawiących się dzieci, a także stan mienia szkolnego.

Ponieważ poziom adaptacji dziecka do szkoły zależy w dużym stopniu od warunków środowiskowo-wychowawczych w domu - na szczególną uwagę zasługuje współpraca wychowawcy z rodzicami dzieci korzystających ze świetlicy. Świetlica powinna w tej dziedzinie spełniać rolę wiodącą, przede wszystkim poprzez szeroko rozumianą pedagogizację rodziców, zmierzającą między innymi do ujednolicenia oddziaływań wychowawczych szkoły i domu.
Rodzicom należy między innymi uświadamiać, że adaptacja dziecka do szkoły w dużej mierze zależy od:
- ich odpowiedniego stosunku do dziecka - działania wychowawcze rodziców powinna cechować stała troska o zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa i akceptacji;
- poziomu samodzielności dziecka - rodzice powinni stopniowo usamodzielniać dziecko w zakresie samoobsługi, przychodzenia do szkoły, powrotu do domu, odrabiania lekcji itp. Im większa samodzielność, tym mniejsza zależność dziecka od otoczenia. Zwiększa to jego poczucie bezpieczeństwa i pewności siebie, co wpływa na dobre samopoczucie w nowym środowisku;
- wykształcenie u dziecka pozytywnych nastawień do szkoły, w tym także do świetlicy;
- właściwej organizacji trybu życia dziecka oraz zapewnienia mu odpowiednich warunków do wypoczynku, zabawy i nauki w domu;
- wymiany informacji o dziecku pomiędzy domem i szkołą.

Proces adaptacyjny trwa zwykle bardzo długo i jest niezbędny do tego, by dziecko mogło w pełni korzystać z dobrodziejstw nauczania i wychowania w szkole, wrastając dzięki temu w kulturę narodu. Warto na koniec zaznaczyć, iż wszelkie oddziaływania na rozwój są możliwe tylko wtedy, gdy dziecko samo się do nich włączy, aktywnie uczestnicząc w procesach dydaktycznych i wychowawczych.

Bibliografia:

  • Pietkiewicz M.: Świetlica szkolna szansą do wykorzystania. Warszawa WSiP
  • Pelcowa M. : Uspołecznienie dzieci rozpoczynających naukę szkolną. Warszawa PZWS 1986.
  • Przewęda R. : Rozwój somatyczny i motoryczny. Warszawa PZWS 1991.
  • Tomaszewski T.: Psychologia. Warszawa PWN 1975.
  • Włodarski Z.: Co robić, żeby dzieci nie były nerwowe. Warszawa NK 1988

    Maria Zduniak
    Zespół Szkół w Życzynie


  • Zaświadczenie online



    numer online: 104 gości

    reklama