Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
2101
rok szkolny
2005/2006

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Praca z dzieckiem nadpobudliwym psychoruchowo

Najczęściej spotykaną postacią zaburzeń równowagi procesów nerwowych u dzieci jest nadpobudliwość psychoruchowa. Trudności w uczeniu się u dzieci nadpobudliwych wiążą się z ich wzmożoną ruchliwością, z natychmiastowym reagowaniem na wszystko, z upośledzonym procesem opóźniania, niepokojem, złą koncentracją uwagi, osłabieniem procesów analizy i syntezy, nieumiejętnością zajmowania się czymkolwiek w ciągu dłuższego czasu, brakiem systematyczności, osłabioną zdolnością planowania i realizacji długoterminowych zamierzeń, wzmożoną emocjonalnością. Dzieciom tym, szczególnie w pierwszych latach nauki, trudno dostosować się do porządku obowiązującego w szkole. Nie są one zdolne do kilkudziesięciominutowgo spokojnego siedzenia, toteż w momentach nie uzasadnionych tym, co dzieje się w klasie, wychodzą z ławki, kręcą się. Na lekcjach z reguły nie uważają, szybko przestają interesować się przebiegiem lekcji i zaczynają zajmować się czynnościami ubocznymi.

Niektórzy pediatrzy i neurolodzy nazwali te zaburzenia ADD (zaburzenia koncentracji) oraz ADHD (zaburzenia koncentracji połączone z nadmierną ruchliwością). Jest jeszcze sporo niejasności co do przyczyn ADD czy ADHD, ale na ogół uczeni uważają, że nadpobudliwość psychoruchowa jest najczęstszą postacią tzw. nerwowości dziecięcej. Spowodowana jest zaburzeniami równowagi podstawowych procesów nerwowych: pobudzania i hamowania. Przyczyn tych zaburzeń doszukuje się albo w czynnikach wrodzonych (nieprawidłowość okresu ciąży, porodu, poważne choroby wpływające niekorzystnie na układ nerwowy), albo w czynnikach środowiskowych (zła atmosfera domu rodzinnego, nieodpowiednie metody wychowawcze, deficyt kontaktów ze stale zajętymi, przemęczonymi rodzicami, ciężkie warunki bytowe, w szkole - zaburzone relacje między uczniem a nauczycielem oraz między uczniem a kolegami, odrzucenie przez grupę rówieśniczą).

Dla nadpobudliwości charakterystyczne są trzy grupy objawów:

  • nasilone zaburzenie uwagi, czyli niemożność jej skoncentrowania,
  • nadmierna impulsywność,
  • nadmierna ruchliwość.

    Wyżej wymienione objawy mogą występować w jednej, dwóch lub wszystkich sferach funkcjonowania dziecka: ruchowej, poznawczej i emocjonalnej.

    Nie wszystkie występujące na terenie szkoły zaburzenia zachowania możemy uznać za nadpobudliwe. Są stany, które łatwo pomylić z nadpobudliwością, a mianowicie:

  • choroby somatyczne (uszkodzenia słuchu, wzroku, astma, nadczynność tarczycy, alergia padaczka, dzieci niedożywione, choroby pasożytnicze),
  • zaburzenia psychiczne (niski iloraz inteligencji autyzm, depresja, silne stany lękowe),
  • czynniki środowiskowe (dziecko nadmiernie zdolne, narażone na silny stres; maltretowane fizycznie wykorzystywane seksualnie, źle wychowane).

    Po czym poznać, że dziecko jest nadpobudliwe?

    Co widać w szkole?

  • nie jest w stanie dostosować się do regulaminu szkolnego, a zwłaszcza do spokojnego siedzenia i uważania na lekcjach;
  • jest bardzo ruchliwe, czyli "wszędzie go pełno", posadzone na krześle kręci, wierci niespokojnie, co chwila wstaje, wymachuje nogami, manipuluje przedmiotami znajdującymi się w zasięgu ręki;
  • jest towarzyskie, rozmowne, często gadatliwe, hałaśliwe;
  • żywo interesuje się otoczeniem, ale powierzchownie, często zmienia zainteresowania;
  • trudno mu zająć się na dłużej jedną i tą samą czynnością, dlatego jest niesystematyczne, szybko się zniechęca i często nie kończy rozpoczętego zadania;
  • słucha nieuważnie i nie jest w stanie skupić się na szczegółach;
  • nie pamięta, co miało zrobić; w środku zdania zapomina, o czym mówiło;
  • wyrywa się z odpowiedzią, zanim zostanie zadane pytanie;
  • często przerywa innym;
  • podejmuje pochopne decyzje i łatwo, bez zastanowienia akceptuje cudze pomysły;
  • jest mało spostrzegawcze;
  • często buja w obłokach;
  • ma zmienne nastroje, często wpada w złość lub wybucha płaczem;
  • nie chce wykonywać poleceń dorosłych, a w stosunku do rówieśników jest często konfliktowe i agresywne;
  • nie umie przegrywać;
  • ma zazwyczaj nie najlepszą pozycję w grupie, często jest samotne;
  • często odgrywa rolę błazna klasowego albo tyranizuje innych.

    Dzieci nadpobudliwe częściej niż inne mają również kłopoty z powodu: zaburzeń językowych, zaburzeń pamięci dysleksji, dysgrafii, dyskalkulii.

    Jak należy postępować z dzieckiem nadpobudliwym?

    Dzieci nadpobudliwe są dziećmi trudnymi, wymagającymi większego wkładu pracy, większej cierpliwości, bardziej przemyślanego, konsekwentnego działania dla osiągnięcia pozytywnych rezultatów wychowawczych. Będąc uciążliwe, kłopotliwe wprowadzają dorosłych w stan zdenerwowania. Są dzieci o tak nasilonej nadpobudliwości, że całkowicie utrudniają prowadzenie zajęć. Jednak decyzja o usunięciu ich z klasy powinna być ostatecznością po wyczerpaniu wszystkich innych dostępnych form pomocy.

    Optymalnym miejscem nauczania dziecka nadpobudliwego jest mało liczna, 10-15 osobowa klasa o charakterze integracyjnym, najlepiej z dwójką nauczycieli. Jednak nawet w zwykłej szkole nauczyciel ma wiele możliwości, aby pomóc sobie, swojemu nadpobudliwemu uczniowi i innym dzieciom w klasie. Przede wszystkim musi zaakceptować, że dziecko nadpobudliwe jest dzieckiem odmiennym i wymaga odmiennego traktowania. Dokładna znajomość objawów nadpobudliwości pozwoli nauczycielowi na odróżnienie zachowań dziecka będących przejawami nadpobudliwości od złośliwości czy niegrzeczności. Najlepszymi sojusznikami nauczyciela mogą być rodzice. Będzie tak tylko wtedy, kiedy zamiast oskarżać ich o to, że nie potrafią wychować dziecka, uzna się, że zarówno oni, jak i szkoła mają podobny problem i razem mogą spróbować go rozwiązać. Rodzice dzieci nadpobudliwych, podobnie jak nauczyciel, na co dzień borykają się z wieloma kłopotami wychowawczymi. Dzieci te bywają bowiem niezmiernie denerwujące, co nawet spokojne z natury osoby może doprowadzić do złości. Sypią się więc na dzieci kary krzyki. Te z kolei niczego nie poprawiają, dodatkowo zaburzają równowagę psychiczną dziecka i są źródłem poczucia winy, zachowań nerwicowych lub agresywnych. Dlatego też, rozumiejąc sytuację rodziców, ważne jest to, aby nauczyciel właściwie z nimi współdziałał.

    Ogólne zasady postępowania z omawianą grupą dzieci w szkole.

  • Wykorzystywanie zasobów energii dziecka w pracach na rzecz szkoły i klasy;
  • Skłanianie do uczestnictwa w zorganizowanych zajęciach ruchowych, takich jak: taniec, wycieczki czy gimnastyka;
  • Wzmożona kontrola działań ze strony nauczyciela, częste podchodzenie i sprawdzanie, czy dziecko pracuje, czy wie, co ma robić;
  • Przeznaczenie dla dziecka nadpobudliwego miejsca w pierwszej ławce, jak najbliżej nauczyciela lub w tylnej części klasy, aby nie skupiało na sobie uwagi innych i swoim kręceniem nie przeszkadzało w prowadzeniu lekcji;
  • Jego sąsiad z ławki powinien być osobą spokojną i zrównoważoną;
  • Dostosowanie zadań powierzonych dziecku do jego aktualnych możliwości, tak, by mogło im sprostać, gdyż porażki działają na nie rozstrajająco;
  • Dzielenie pracy powierzonej dziecku na małe odcinki i racjonalne, w miarę możliwości częste wprowadzanie przerw na odpoczynek (np. gimnastykę śródlekcyjną) oraz wykorzystanie dziecka przy każdej okazji do ruchu (starcie tablicy, rozdanie zeszytów, przyniesienie czegoś);
  • Nie "wyrywanie" do odpowiedzi, lecz przygotowanie dziecka do niej przez naprowadzenie na określony temat;
  • Nie hamowanie nadmiernej aktywności dziecka, lecz stałe, dyskretne ukierunkowanie jej na właściwy cel;
  • Cel, do którego prowadzić ma działanie dziecka nie może być zbyt odległy, odroczony w czasie;
  • Zakres powierzonych uczniowi obowiązków nie powinien być za szeroki, nie należy obarczać go wieloma zadaniami jednocześnie;
  • Częste przypominanie o zobowiązaniach i to w atmosferze pozbawionej napięć, złości, wymówek i kar;
  • Słanianie dziecka do finalizowania rozpoczętych działań, w tym także dyskretna pomoc pozwalająca na osiągnięcie celu;
  • Unikanie nadmiernej krytyki, pokpiwania i żartowania z dziecka;
  • Dostrzeganie tych rzadkich chwil, kiedy dziecko spokojni pracuje i zachęcanie go dalszego wysiłku; nie należy się bać, że się go rozproszy, pochwała doda mu sił, zachęci do spokojnego siedzenia i skupienia się na zadaniach;
  • Stosowanie na lekcjach specjalnych metod dydaktycznych, np.: wyróżnianie najważniejszych zagadnień, podkreślanie ich na tablicy na kolorowo, zaznaczanie podczas wypowiedzi sygnałem - to ważne, eksperymenty i doświadczenia, własna aktywność dziecka;
  • Zapewnienie spokojnego zajęcia w czasie przerw między lekcjami, nie dopuszczenie do zbyt żywiołowych i chaotycznych zabaw;
  • W sytuacjach konfliktowych odraczanie rozwiązania problemu do chwili wyciszenia i wygaśnięcia emocji;
  • Omawianie z dzieckiem zaistniałych sytuacji ze wskazaniem na właściwe postępowanie; słanianie do refleksji i krytycznej oceny własnego zachowania;
  • Korygowanie niewłaściwych oddziaływań wychowawczych rodziców poprzez wskazywanie jak mają pracować z dzieckiem, a tym samym ujednolicenie działań szkoły i domu;
  • Okazywanie zrozumienia, że trudności są niezależne od woli dziecka i jego rodziców;
  • W przypadku szczególnie nasilonych objawów nadpobudliwości taktownie zasugerować rodzicom, aby skontaktowali się z psychologiem;

    (...)

    Pełna publikacja wraz z programem...


    REKLAMA

    Publikacja archiwalna do pobrania z serwera FTP.

    Aby pobrać daną publikację wpisz jej numer:
    i naciśnij > > >

    UWAGA:
    Numer ukazuje się w lewym górnym rogu okna danej publikacji.

    Izabela Chłód
    Szkoła Podstawowa nr 12 w Częstochowie


  • Zaświadczenie online



    numer online: 86 gości

    reklama