Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
2281
rok szkolny
2005/2006

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Agresywne zachowania w praktyce szkolnej

Autorzy opracowań pedagogicznych podają różne definicje agresji. Według jednych jest to "wrogie działanie fizyczne lub słowne, będące na ogół reakcją na frustrację i mające na celu szkodę obiektu"( Jaroszyński i inni). Inni twierdzą, że agresja to" zachowanie agresywne, wrogie, gwałtowne, fizyczne lub słowne, związane z pojawieniem się takich stanów emocjonalnych jak rozdrażnienie, niezadowolenie, napięcie, gniew i trach lub lęk skierowane przeciwko zewnętrznym źródłom wymienionych stanów emocjonalnych" (Korzeniowski, Pużyński). Broniąc się przed cierpieniem bardzo często włączamy mechanizmy obronne a jednym z nich jest agresja.

Istnieją różne rodzaje agresji i duże bogactwo ich szczegółowych form. Tyszkowa dokonuje podziału agresji na motoryczna i werbalną. Agresja motoryczna to wrogie, fizyczne zachowanie skierowane na osobę lub przedmiot (bicie kolegi, niszczenie mienia). Agresja werbalna to słowne obrażanie, przezywanie, kłótnie.


REKLAMA

Środowiskowe uwarunkowania agresywności wg D. Wójcik mogą wynikać z:
- zaburzonych kontaktów uczuciowych między rodzicami a dziećmi
- wykazywania przez rodziców nadmiernej tolerancji wobec zachowań agresywnych ich dzieci
- przejawiania agresywnych zachowań rodziców w stosunku do siebie, dzieci i innych ludzi
- aprobowanie agresywnych wzorów zachowania

Dlatego ogromnie ważna jest mądra miłość rodzicielska w rozumieniu i zaspakajaniu potrzeb dziecka. Akceptacja i poszanowanie praw dziecka w znacznym stopniu niwelują pojawiające się negatywne formy zachowania.

A z jaka agresją mamy do czynienia w szkole?

W szkołach coraz częściej można zauważyć przejawy zachowań agresywnych. Częstym zjawiskiem jest zjawisko wyładowania agresji starszych roczników na młodszych uczniach. Tutaj agresja polega na poniżaniu, ośmieszaniu i upokarzaniu młodszych kolegów. Młodsi i słabsi uczniowie są najczęściej narażeni na agresję szkolną. Tzw. kozłem ofiarnym bywa najczęściej uczeń słaby fizycznie, wrażliwy, charakteryzujący się niskim poczuciem własnej wartości. Bardzo często spotykamy się z szantażowaniem grożeniem karą w razie skargi, z wulgarnymi wyzwiskami i obelgami.

Psychologowie uważają, że u ofiary przeżywającej często uczucie poniżenia i upokorzenia, dochodzi po pewnym czasie do obniżenia poczucia własnej wartości i do izolacji społecznej.

U agresora zaś po okresie bezkarnego stosowania przemocy utrwali się niewłaściwy wzorzec zachowania i obniży poczucie odpowiedzialności za własne działania. Zacznie odczuwać przyjemność z zadawania bólu innym.

Coraz częściej dochodzi o agresywnego zachowania się w stosunku do nauczycieli. Skala zjawiska jest coraz większa. Tym bardziej, że większość przypadków jest nagłośniona w mediach. Przyczyną zjawiska bywa najczęściej poczucie niesprawiedliwości, lub też nie pogodzenie się z oceną czy też z opinią nauczyciela. Coraz częściej uczniowie grożą im słownie, wyzywają a czasami też stosują przemoc fizyczną.

Praktyka uczy, ze pierwszą receptą na radzenie sobie z agresją w szkole jest stworzenie jasnych zasad, norm i ich konsekwencji raz respektowanie tych konsekwencji w przypadku łamania norm. Warto też zatroszczyć się o jednomyślne ich przestrzeganie przez nauczycieli. Jednomyślność powinna dotyczyć całego personelu szkoły, zarówno kadry pedagogicznej jak i pomocniczej. Opłaca się stworzenie więc takiego programu wychowawczego, do którego każdy mógłby się odnosić w praktyce. Profilaktyka agresji powinna znaleźć swoje stałe miejsce w tym programie, nie może tylko być prowadzona w postaci doraźnych akcji, wymaga planowania i ciągłej realizacji.

Równe istotne dla radzenia sobie z agresja w szkole jest budowanie więzi. Jeśli mamy dobry osobisty kontakt z drugą osobą, trudniej jest zachować się wobec niej agresywnie. Agresji sprzyja anonimowość. Z tego założenia wynika więc potrzeba budowania więzi w szkole na różnych płaszczyznach. Pierwszą płaszczyzną niech będzie pomaganie uczniom w budowaniu lepszych relacji. Nauczyciel może zadbać o integrację klasy, w celu lepszego poznania. Znając lepiej siebie, będą mieli mniej powodów do zachowań agresywnych. Tutaj mamy na celu wspieranie relacji uczeń - uczeń.

Drugą płaszczyzną jest kontakt uczeń - nauczyciel. Gdy konkretny uczeń sprawia nam kłopoty, warto spotkać się z nim poza kontekstem szkoły. Zachowania agresywne ucznia na forum klasy są próbą walki o pozycję w klasie i wtedy uczeń za wszelką cenę nie chce "Przegrać" z nauczycielem. Dlatego warto nawiązać osobisty kontakt z takim uczniem poza klasą. Warto także do takiej rozmowy się przygotować, zbierając informacje o jego pozytywach i zaczynając od nich rozmowę. Większość nauczycieli obserwuje, iż mając osobisty kontakt z wychowankiem, łatwiej jest radzić sobie z nim na lekcji.

Bibliografia:
- Danielewska J."Agresja u dzieci - szkoła porozumienia". Warszawa WsiP 2002
- Frączek A. "Problemy psychologicznej teorii agresji"[w]" Psychologia Wychowawcza" nr 3. Warszawa 1975, s.7-18.
- Gordon T. "Wychowanie bez porażek". Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1994.

Janina Batko
Szkoła Podstawowa
im. F. Świebockiego w Barcicach


Zaświadczenie online



numer online: 119 gości

reklama