Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
2396
rok szkolny
2005/2006

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola czytania w procesie dydaktycznym

Cały okres nauki szkolnej dziecka związany jest z kontaktem z książką, zarówno z podręcznikiem szkolnym, jak i lekturą. Wynika to z realizacji treści programowych dotyczących:
-ćwiczeń w czytaniu i opracowywaniu tekstów,
-ćwiczeń w mówieniu i pisaniu,
-ćwiczeń gramatyczno-ortograficznych, słownikowych, frazeologicznych,
-omawianie lektur.


REKLAMA

Czytanie towarzyszy dziecku na każdym etapie kształcenia i jest niezbędne w codziennym życiu. Wiemy jak trudny jest proces czytania, sprawiający dzieciom wiele problemów zanim stanie się płynne, wyraziste. Ale jest ono równie niezastąpione niczym innym, nawet przez wypierające książkę komputery, gry, filmy itp.

W procesie przyswajania umiejętności czytania E.Malmqnist(1) wyróżnia cztery stadia:
1. Przyswajanie techniki czytania polegające na dokonywaniu identyfikacji liter, głosek wyrazów.
2. Wykorzystanie nabytej umiejętności czytania w sposób funkcjonalny.
3. Zdobycie takiej wprawy w czytaniu, która pozwala odpowiadać pytania, rozpatrywać zagadnienia wynikające z przeczytanego tekstu, pobudzać do refleksji i krytycznego myślenia.
4. Osiągnięcie możliwości czytania twórczego, które wybiega poza recepcję (przyjęcie, rozumienie i nauczenie się tego, co autor usiłował przekazać czytelnikowi w tekście).
Czytanie twórcze pozwala czytającemu wysnuć z tekstu nowe idee, zaczerpnąć pomysły do nowej działalności.

Czytanie jest złożonym procesem psychofizycznym, w którego przebiegu równoważną rolę pełnią zjawiska natury fizycznej, fizjologicznej i psychofizjologicznej. Początkowa nauka czytania zależna jest od sprawności sensomotorycznej (przede wszystkim od wzroku i słuchu), od zdolności do motorycznej koordynacji, od rozwoju mowy (artykulacji i wymowy oraz zasobu słownictwa), opanowania podstawowych mechanizmów analizy i syntezy wzrokowo-słuchowej.

Płynne i poprawne czytanie zależy w dużej mierze od stopnia umiejętności dokonywania syntezy, co przechodzi w automatyzację procesu czytania. Rozumienie czytanego tekstu zależy od stopnia rozwoju umysłowego czytelnika - zarówno głośne jak i ciche czytanie. Aby uczeń zrozumiał to, co czyta musi uchwycić zależności występujące między słowami, oraz między grupami słów- zdaniami.

Dziecku łatwiej jest oglądać bajkę poprzez gotowy obraz telewizora nastawiając się tylko na jednostronny odbiór - wzrokowy. Książka - utwór czytany (słuchany) daje większe możliwości, gdyż przekazuje nie tylko słowa, ale i wewnętrzne przeżycia, utożsamia z bohaterami. Wzbogaca słownictwo poprzez zapamiętywanie słów-rymowanek, powiedzonek zawartych w utworze, pobudza wyobraźnię, myślenie.

Wiele zalet ma również głośne czytanie dzieciom, a mianowicie:
-zapewnia emocjonalny rozwój dziecka,
-rozwija język, pamięć i wyobraźnię,
-uczy myślenia, poprawia koncentrację,
-wzmacnia poczucie własnej wartości dziecka,
-poszerza wiedzę ogólną,
-ułatwia naukę, pomaga odnieść sukces w szkole,
-uczy wartości moralnych,
-zapobiega uzależnieniom od telewizji i komputera,
-chroni przed zagrożeniami ze strony masowej kultury,
-kształtuje nawyk czytania i zdobywania wiedzy na całe życie.

Bardzo ważne jest rozwijanie świadomości czytelniczej uczniów w warunkach szkolnych, czyli:
-kształcenie umiejętności obcowania z książką,
-poszerzenie zainteresowań czytelniczych,
-budzenie zamiłowań czytelniczych związanych z rozwijaniem zdolności percepcyjnych, umiejętności przeżywania, analizowania.

Chcąc rozbudzić zamiłowania czytelnicze w warunkach nauki szkolnej już w klasach młodszych, należy tak pracować z lekturą, aby nauczyć dziecko samodzielnego czytania, autentyczności przeżywania, skłaniać do refleksji, wprowadzić w świat rzeczywistości literackiej.

Radość czytania powinna wypływać z osobistego rozumienia, odczuwania i przeżywania utworu. Możliwość odbioru utworu w sposób pogłębiony wzmacnia ciekawość i motywuje do samodzielnego czytania.

Do podstawowych potrzeb czytelniczych zalicza się:
1.potrzeba estetyczna- wzruszeń, doznań emocjonalnych,
2.potrzeba wzorów zachowań - poszukiwanie rozwiązań własnych problemów życiowych,
3.potrzeba tożsamości - poszukiwanie postaw podobnych do postaw biografii czytelnika,
4.potrzeba informacji o świecie zewnętrznym,
5.potrzeba kompensacji - ucieczka w "świat urojony" - przyjmowanie na siebie ról i zadań przeciwnych do tych które przeżywa się w świecie realnym,
6.potrzeba rozrywki - odprężenia poprzez humor zawarty w utworze , stymulację - lęk, grozę w kategoriach zabawy,
7.potrzeba akceptacji społecznej - poszukiwania i odczuwania więzi z innymi ludźmi.

Przypisy:
1 - E.Malmquist: Nauka czytania w szkole podstawowej. WSiP. 1982.

Literatura:

  • E. Malmquist: Nauka czytania w szkole podstawowej. WSiP. 1982
  • K. Lenartowska, W. Świętek: Lektura w klasach I-III. WSiP. 1987
  • W. Goriszowski: Czytelnictwo i jego wpływ na wyniki nauczania. Wyd."Śląsk". 1968

    Alicja Nowakowska


  • Zaświadczenie online



    numer online: 180 gości

    reklama