Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
3724
rok szkolny
2006/2007

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola i znaczenie wychownia przedszkolnego w rozwoju osobowości dziecka

"Nie można kształcić osobowości nie znając jej struktury i funkcji. Podobnie jak nie można leczyć serca bez elementarnej znajomości anatomii i fizjologii układu krwionośnego".

Osobowość dziecka kształtuje się zgodnie z prawami rozwoju ontogenetycznego oraz zgodnie z własnym, indywidualnym rytmem rozwojowym, który uzależniony jest od zewnętrznych i wewnętrznych warunków.

Wiek przedszkolny jest to okres kształtowania się struktury osobowości w jej podstawowym formacie. W latach przedszkolnych dziecko nawiązuje kontakt z otoczeniem, naśladuje w zabawie i w działaniach wzory dorosłych, ich funkcje społeczne, sposoby pracy.

W wieku 3 lat dochodzi do wyodrębnienia się w świadomości dziecka struktury ja. Dziecko osiąga poczucie tożsamości, własnej wartości, możliwości kontrolowania swego zachowania i wpływania na otoczenie. W kolejnych latach wieku przedszkolnego następuje wzbogacenie obrazu samego siebie w związku z wchodzeniem w coraz szersze środowisko i podejmowanie nowych ról.

Upowszechnienie się wychowania przedszkolnego na rok przed rozpoczęciem nauki szkolnej umożliwia rozszerzenie i wzbogacenie środowiska wychowawczego wszystkich dzieci oraz jakościową zmianę oddziaływań wychowawczych. Sytuacje życiowe dziecka ze względu na osoby, z którymi musi nawiązać kontakt oraz charakter zadań i wymagań, jakie stawia mu otoczenie, stają się bardziej różnorodne i skomplikowane. Oddziaływania rodziny, której wpływy były dotychczas najważniejsze, ale miały zazwyczaj mniej lub bardziej przypadkowy charakter zostają uzupełnione zorganizowanym i zamierzonym wpływem przedszkola. Przyczynić się to powinno do znacznej intensyfikacji rozwoju dziecka. Wychowanie bowiem obok aktywności własnej jednostki jest podstawowym wyznacznikiem rozwoju osobowości.

Dla pedagogów wychowanie to oddziaływanie na psychikę jednostki w sposób świadomy i celowy. Wychowawca swymi oddziaływaniami pragnie przybliżyć osobowość swoich podopiecznych do idealnego modelu skonstruowanego przez teoretyków wychowawców.

Nauczyciel działa wychowawczo na dzieci tak na zajęciach jak i podczas zabawy czy na spacerze bądź na wycieczce. W sposób w jaki stara się przekazać wzory i postawy zachowania jest zależny od jego doświadczenia indywidualnego, temperamentu, stylu wychowania, od całokształtu atmosfery jaka panuje w przedszkolu, a także w dużej mierze od specyfiki grupy, która poddana jest zabiegom wychowawczym.

Uczęszczanie do przedszkola, następnie podjęcie nauki szkolnej zmienia sytuację społeczną dziecka, jego prestiż i statut w środowisku jego prawa i obowiązki oraz stosunki z najbliższymi.

Pod koniec wieku przedszkolnego wszystkie prawie dzieci marzą o tym, aby zostać uczniem i to koniecznie dobrym. Przygotowują się do tej zmiany i pragną jej jako ważnego momentu, będącego wyrazem osiągnięcia nowego etapu dojrzałości, pozwalającego im podnieść na wyższy poziom oraz umocnić poczucie ważności własnej osoby. Na przełomie okresu przedszkolnego i szkolnego pojawia się u dziecka potrzeba rozumienia rzeczywistości i przekształcania jej faktycznie, a nie "na niby" jak to miało miejsce w zabawach. Skłania je to właśnie do aktywnego nabywania wiadomości i umiejętności do podejmowania czynności uczenia się z poczuciem obowiązku, do akceptowania oraz podporządkowania się nowym społecznym wymaganiom.

Wiek przedszkolny jest okresem, w którym powstają i organizują się podstawowe struktury osobowości. Świat dziecka ogromnie się rozszerza staje się coraz bardziej psychologicznie zróżnicowany, podlega strukturalizacji. Dziecko wyodrębnia już własne "ja" i "nie ja", siebie odczuwa jako podmiot działań i przeżyć. Odkrywa także świat wewnętrzny innych ludzi.

Przez dojrzałą osobowość rozumie się złożoną i scaloną strukturę utrwalonych właściwości psychofizycznych, cechującą daną jednostkę i regulującą jej zachowanie. Osobowość każdego człowieka jest inna i niepowtarzalna.

Osobowość dziecka pod koniec wieku przedszkolnego nie jest jeszcze z pewnością całkowicie ukształtowana. Dzieciństwo i to prawdopodobnie nie tylko pierwsze miesiące życia, lecz przede wszystkim wiek przedszkolny to okres nabywania doświadczeń społecznych może stać się okresem krytycznym dla rozwoju osobowości ze względu na dużą wrażliwość emocjonalną. Jeśli zarówno rodzice jak i nauczyciele zapewnią dziecku w tym okresie życia warunki sprzyjające wytworzeniu się u niego poczucie bezpieczeństwa, jeśli ukazują przywiązanie uczuciowe, stwarzają podstawy zdrowia psychicznego i rozwoju osobowości zrównoważonej i społecznie dobrze przystosowanej.

Wiek przedszkolny jest odpowiedni do tego, aby wmówić młodemu człowiekowi, że jest darem dla świata, a nie jego przeszkodą, by wmówić mu jego unikalność, niepowtarzalność, by wmówić mu, że jest potrzebny, ważny, że bez niego wiele zdarzeń byłoby niemożliwych, wmówić jego powinność wobec świata, innych, siebie, powinność bycia twórczym, sprawnym, poszukującym i skutecznym.

Przedszkole stanowi w tym względzie płaszczyznę doświadczenia. Wprowadza w zastany świat:

  • jest instytucją o ustalonym porządku, hierarchii ważności osób, ról, zadań, w której funkcjonuje uznany system norm, sankcji, czego nie doświadcza dziecko w rodzinie,
  • jest instytucją, która uczy przyszłych twórczych zachowań społecznych, uczy podejmowania interakcji, realizowania kontaktów społecznych,
  • jest instytucją, która otwiera lub ogranicza związane z nią oczekiwania dzieci, w której dziecko przyjmuje z innych niż rodzice rąk prawdę o sobie i świecie.

    Bibliografia:

  • Guz S. "Rozwój i kształtowanie osobowości dziecka w okresie przedszkolnym" Warszawa 1987
  • Przetacznik-Gierowska M. "Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku Dziecięcego" Warszawa 1987
  • Wilgocka-Okoń B. "Przesłanki pedagogiczne jakości życia w przedszkolu" w "Kwartalnik pedagogiczny" nr 1/1993
  • Waloszek D. "Skutki społecznych przemian w organizacji wychowania przedszkolnego" w "Wychowanie na co dzień" nr 9/1996

    mgr Justyna Bolczyk


  • Zaświadczenie online



    numer online: 73 gości

    reklama