Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
3939
rok szkolny
2006/2007

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Sposoby realizacji treści ścieżki edukacji europejskiej w szkole podstawowej

W niniejszym referacie opierać się będę na materiałach i doświadczeniach własnych oraz na materiałach pochodzących z oficjalnych stron internetowych programów, o których będzie mowa.

W programie podstawy programowej z 2002 roku nowym komponentem nauczania stały się ścieżki edukacyjne (międzyprzedmiotowe). Dotyczą one różnych dziedzin: ekologii, zdrowia, rodziny, relacji międzyludzkich, a także kwestii europejskich. Jest to ścieżka edukacji europejskiej, która - jak wszystkie pozostałe - winna być realizowana nie w ramach odrębnych lekcji, ale w ramach tych przedmiotów, które w szkole sprowadzone. Jej treści nie mieszczą się w ramach żadnego odrębnego przedmiotu; powinny one mieć charakter uniwersalny i integralny z posiadaną przez uczniów wiedzą. Ścieżka edukacji europejskiej przeznaczona jest do realizacji na poziomie gimnazjum, jednak jej treści są z powodzeniem realizowane już w szkole podstawowej.

Nauczycielem, na którego zostało delegowane to zadanie jest najczęściej nauczyciel języka obcego. A niesłusznie, gdyż treści tej ścieżki mogą być z powodzeniem realizowane przez każdego innego nauczyciela, bez względu na nauczany przez niego przedmiot, wiedzę czy doświadczenie. Poniżej postaram się uzasadnić słuszność postawionych przeze mnie wyżej tez.

Na lekcjach języka ojczystego bazę wyjściową do poruszanej tematyki stanowią utwory literackie. Na ich podstawie zdobywamy wiedzę o języku, otaczającym nas świecie i relacjach między ludźmi. Każdy utwór został jednak stworzony przez pisarza czy poetę, który był lub jest takim samym europejczykiem jak i my. Możemy wykorzystać podróże aktywniejszych twórców i przenieść je na mapę Europy (czasem i świata) i sprawdzić, jaki miały one wpływ na ich twórczość. Tutaj dobrym przykładem jest Henryk Sienkiewicz (był w Stanach Zjednoczonych, Hiszpanii, Francji, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii i Afryce). Wiele słów w języku polskim (a także czeskim) ma charakter uniwersalny - zapożyczenia z języka angielskiego, francuskiego, niemieckiego zagościły na dobre w mowie potocznej, jak i w języku literackim: Internet, komputer, laser, sorry, kunszt, nonsens i in. Może uczniowie podejmą się poszukiwania źródeł słowa, które pojawiło się w utworze? Może stworzą listę słów, które brzmią i znaczą to samo w różnych językach?

Lekcje matematyki z elementami edukacji europejskiej już są prowadzone, choć czasem nauczyciel nie zdaje sobie sprawy z tego i nie zapisuje tego w odpowiednich dokumentach. Bliższe dzieciom złotówki czy korony można zastąpić europejską walutą - euro. Wyjeżdżają za granicę - zwłaszcza w porze wakacyjnej - dzieci wraz z rodzicami odwiedzają różne kraje i … robiąc zakupy zawsze przeliczają ceny na walutę swojego kraju. Warto ich do tego przygotować - niech w zadaniach z treścią uczniowie przeliczą uzyskany wynik podany w walucie narodowej na euro, funty czy chorwackie kuny. Jeśli to możliwe, skorzystajmy przy tym z Internetu i sprawdźmy aktualny kurs tych walut. Będzie to zadanie matematyczne (operacje myślowe - analiza danych, przeliczanie) z elementami edukacji europejskiej i technologii informacyjnej. Pożyteczne i ciekawe.

Treści przyrody w szkole podstawowej zostały w reformie oświaty okrojone o wiedzę z zakresu geografii fizycznej Europy. Uczniowie powinni jednak znać nazwy i położenie sąsiadów swojej ojczyzny. W klasach młodszych możemy wymieniać te nazwy, ustawiać te kraje w kolejności alfabetycznej, ustawiać według ich wielkości (porównywanie). Uczniów starszych możemy zainteresować ciekawostkami geograficznymi typu: największy kraj Europy, najdłuższa rzeka, najgęściej zaludniony kraj, miasto z największą liczbą mostów, i in. Są to może rzeczy mniej ważne z punktu widzenia realizacji treści przedmiotu, ale zapewne ciekawe i motywujące uczniów do dalszych poszukiwań. Nie chodzi o to, by całe lekcje przeznaczać na przekazywanie tych ciekawostek, ale podawać je niejako "przy okazji", na zakończenie lekcji.

Uczniowie często pytają o możliwość wykonania dodatkowej pracy w celu zdobycia oceny celującej. Często zadajemy dodatkowe zadanie lub rozszerzamy te, które są w kanonie zadań w podręczniku. Jest to luka, którą można wykorzystać na realizację ścieżek edukacyjnych bądź ich treści, w tym ścieżki edukacji europejskiej. Może to właśnie dzieci zaczną poszukiwać tych ciekawostek, a my je tylko rozpowszechnimy wśród pozostałych uczniów. Przygotowane prace powinny spełniać także walory artystyczne tak, aby mogły posłużyć do dekoracji sali lekcyjnej czy szkoły.

Doskonałym przedmiotem do realizacji treści europejskich jest historia. Dzieje każdego kraju są nierozerwalnie powiązane z dziejami innych krajów, nie tylko europejskich. Wybierzmy dowolną datę z kalendarza (np. datę swoich urodzin) i sprawdźmy, co tego dnia wydarzyło się w kraju i za granicą. Nie da się tego zrobić z samym podręcznikiem, dlatego polecam tutaj po raz kolejny skorelowanie zajęć historii i informatyki. Internet niech posłuży nam za źródło informacji. Mapa Europy zmieniała się na przełomie wieków szybko. Sprawdźmy, pod czyim panowaniem było nasze miasto w 1200 roku, w 1500 roku, w 1800 roku. Będzie to zadanie ciekawe, a jednocześnie edukacyjne.

Zajęcia sztuki (plastyki i muzyki) dają możliwość poznania różnych stylów panujących w Europie. Możemy porównać obrazy malarzy z różnych krajów, które zostały namalowane w tym samym okresie czasu. Na ich podstawie określamy ich wspólne cechy, a jednocześnie cechy epoki w malarstwie. Trudniej byłoby to zrobić na lekcjach muzyki, gdyż mimo tego, że utwory pochodzą z tego samego okresu, każdy kompozytor chciał na swój sposób być oryginalny - zadanie poszukiwania podobieństw mogłoby być zbyt trudne dla uczniów w wieku szkolnym. Ukazujmy raczej muzykę jako uniwersalny język, który jest zrozumiały przez wszystkich. Polećmy uczniom rozpoznać nastrój słuchanego utworu - czy jest to muzyka smutna, wesoła, żartobliwa, poważna, itp. Nastrój wyrażony muzyką każdy mieszkaniec Europy odbierze tak samo. Podobnie z utworami tanecznymi.

Przedmiotem, na którym spoczywa duża odpowiedzialność są zajęcia języka obcego - najczęściej angielskiego. Na tych lekcjach możemy realizować treści ścieżki edukacji europejskiej, gdyż nowoczesne podręczniki zawierają odpowiednie teksty, rozmowy, opisują konkretne sytuacje. Poprzez lekcje języka możemy także poznawać kulturę, tradycje i obyczaje wybranych krajów, jednak aby w pełni poznać dany kraj należałoby go samemu odwiedzić. Nie zawsze jest to możliwe, zatem dobrym rozwiązaniem jest tutaj kontakt z rówieśnikami interesującego nas kraju za pomocą technologii informacyjno - komunikacyjnej. Jak znaleźć za granicą chętnych do współpracy nauczycieli i uczniów? Z pomocą przychodzi nam program Sokrates (w szczególności jego komponent COMENIUS) oraz akcja eTwinning.

COMENIUS - komponent programu SOCRATES - stanowi wyzwanie dla 350 tysięcy szkół w Europie i 69 milionów uczniów tych szkół. Wspiera on inicjatywy mające na celu podniesienie jakości edukacji szkolnej i promowanie świadomości wymiaru europejskiego w procesach edukacyjnych. Ma na celu wzbogacenie i uzupełnienie systemów edukacyjnych krajów uczestniczących. Pomaga uczniom i nauczycielom w kształtowaniu poczucia przynależności do szerszej i otwartej na świat społeczności europejskiej - społeczności o różnych tradycjach, mającej jednak korzenie we wspólnej historii.

COMENIUS przyczynia się do poprawy jakości kształcenia i wzmocnienia europejskiego wymiaru edukacji szkolnej poprzez:

  • wspieranie międzynarodowej współpracy oraz wymiany między szkołami i placówkami kształcenia/ doskonalenia zawodowego nauczycieli;
  • zachęcanie uczestników do opracowywania innowacyjnych metod nauczania i materiałów dydaktycznych;
  • promowanie działań służących rozpowszechnianiu sprawdzonych rozwiązań i innowacji w zakresie zarządzania szkołami;
  • opracowywanie oraz rozpowszechnianie metod przeciwdziałania marginalizacji w edukacji i niepowodzeniom w nauce szkolnej, promowanie integracji uczniów mających specjalne potrzeby edukacyjne oraz promowanie równości szans we wszystkich sektorach edukacji;
  • promowanie zastosowań technologii informatyczno-komunikacyjnych w edukacji szkolnej i szkolenie kadry zatrudnionej w tym sektorze edukacji;
  • promowanie nauki języków obcych;
  • promowanie świadomości interkulturowej w europejskiej edukacji szkolnej oraz wspieranie walki z rasizmem i ksenofobią;
  • podnoszenie poziomu kształcenia dzieci pracowników migrujących, osób zmieniających miejsce pobytu ze względu na wykonywany zawód oraz Romów.

    COMENIUS skierowany jest do wszystkich rodzajów i szczebli kształcenia, a w szczególności do następujących osób i instytucji:

  • uczniowie, studenci i osoby uczestniczące w różnych formach kształcenia;
  • kadra szkolna i bezpośrednio zaangażowana w edukację szkolną;
  • wszystkie rodzaje placówek edukacyjnych publicznych i niepublicznych;
  • osoby i instytucje zarządzające systemem edukacji na szczeblu lokalnym, regionalnym i centralnym.

    Program SOCRATES jest czaso- i pracochłonny i wymaga zaangażowania wszystkich nauczycieli zatrudnionych w placówce. Dla szkół, które nie mają doświadczenia w realizacji projektów SOCRATESA dobrą wprawką jest udział w akcji eTwinning.

    eTwinning wspiera projekty współpracy pomiędzy przynajmniej dwiema szkołami z co najmniej dwóch różnych krajów europejskich. Szkoły zakładają partnerstwo i wykorzystują technologie ICT do przeprowadzenia odpowiedniego projektu edukacyjnego. W eTwinningu szkoły komunikują się i współpracują za pomocą Internetu. Projekt nie przewiduje grantów i nie jest powiązany z żadną administracją. Bezpośrednie spotkania nie są konieczne. Projekt eTwinning może być prowadzony przez dwóch lub więcej nauczycieli, zespoły nauczycieli lub zespoły przedmiotowe, bibliotekarzy, dyrektorów szkół oraz uczniów ze szkół w całej Europie. Współpraca może odbywać się w ramach jednego lub więcej przedmiotów z wykorzystaniem technologii ICT. W projekcie mogą uczestniczyć przedszkola, szkoły podstawowe, gimnazja i szkoły średnie (przedział wiekowy uczniów: 3-19 lat).

    Nasza szkoła postawiła pierwsze kroki w europejskich programach edukacyjnych. Jesienią 2006 realizowaliśmy polsko - duński projekt pod nazwą "Cześć ponad dwoma granicami", który został doceniony przez duńskie biuro akcji - szkoła duńska zdobyła nagrodę za nasz wspólny projekt. Uczniowie wykorzystywali technologie informacyjno - komunikacyjne w czasie trwania projektu: stworzyli prezentacje multimedialne, albumy tradycyjne wykonane za pomocą komputera i Internetu i wymieniali informacje na temat swoich krajów drogą elektroniczną. Podsumowaniem projektu była wymiana świątecznych paczek z ozdobami choinkowymi i drobnymi upominkami. Projekt, oprócz widocznych korzyści w postaci wspomnianych wyżej upominków, przyniósł niewymierne korzyści poznawcze i intelektualne: umiejętność korzystania z Internetu jako bazy do prezentacji multimedialnych, poznawanie życia rówieśników innego kraju europejskiego, poszerzanie znajomości angielskich słówek, umiejętność komunikacji między ludźmi za pomocą poczty elektronicznej. Projekt miał charakter międzyprzedmiotowy, korelujący treści z różnych dziedzin życia: geografii regionu, jego kultury, tradycji, historii.

    Z powyższych wywodów wynika, że realizacja treści edukacji europejskiej nie może być sprowadzona tylko do jednego przedmiotu. Za to, jakich mieszkańców rozwijającej się stale Europy wychowamy zależy od każdego z nas, od każdego nauczyciela. Jeśli nauczyciel neguje idee zjednoczonej Europy i wyraża to niepochlebnymi opiniami na temat innych krajów czy ich mieszkańców, trudno się spodziewać, że nasi uczniowie będą tolerancyjni i otwarci na nowe wyzwania. Europa się jednoczy, a my musimy ich przygotować do życia w takiej właśnie Europie. Jak? Odpowiedzią na to jest właśnie ten referat.

    mgr Sylwia Krause
    Szkoła Podstawowa nr 4 w Radlinie


  • Zaświadczenie online



    numer online: 154 gości

    reklama