Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4245
rok szkolny
2006/2007

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rozwój twórczości muzycznej dzieci

Muzyka jako jedna z dziedzin sztuki zawiera w sobie wartości estetyczne i ogólno poznawcze. Efektywność wychowania przez muzykę wiąże się nie tylko z poziomem kultury muzycznej, ale również w znacznym stopniu warunkuje prawidłowy rozwój osobowości człowieka w ogóle, co ma szczególne znaczenie ze względu na obecnie przyjęty i propagowany model wszechstronnego kształcenia ogólnego.

Sztuka bowiem we wszystkich swych postaciach pozwala człowiekowi na stworzenie własnej osobowości, między innymi: kształtuje wyobraźnię, a co za tym idzie, budzi potrzebę przeobrażania własnego otoczenia, tworzenia nowych wartości.

Wiek przedszkolny to właśnie istotny okres w rozwoju osobowości człowieka. Wtedy bowiem dziecko doznaje pierwszych przeżyć emocjonalnych, gromadzi doświadczenia i spostrzeżenia kształtuje swój stosunek estetyczny do otaczającej go rzeczywistości.

Biorąc pod uwagę doniosłą rolę muzyki we wszechstronnym rozwoju dziecka, na odrębne potraktowanie zasługuje umuzykalnienie. Tym bardziej, iż w wieku przedszkolnym pojawiają się u dziecka prawie wszystkie elementy charakterystyczne dla struktur zdolności muzycznych człowieka dojrzałego. Chodzi więc o prawidłowy rozwój tych zdolności uwarunkowanych odpowiednim systemem oddziaływania.

Zgodnie z aktualną koncepcją wychowania muzycznego mamy do dyspozycji różne formy aktywności dziecięcej: śpiew i mowa, ruch przy muzyce, grę na instrumentach, aktywne słuchanie muzyki. Ważnym elementem występującym w każdej z wymienionych form ekspresyjnych jest rozwijanie inwencji dziecka.

Twórczość, czyli działalność twórcza tworzy człowieka aktywnego i myślącego. Droga, która wiedzie do rozwijania twórczości dziecka to przede wszystkim samodzielność działania, samodzielność tworzenia. Jest to dawanie dzieciom okazji do tworzenia i pielęgnowania tej twórczości.

Twórczości dzieci towarzyszyć musi klimat serdecznego zainteresowania działalnością dzieci. Życzliwością powinny być otaczane wszystkie próby jego samodzielności w działaniu. Należy dać poznać tworzącemu dziecku, że ceni się jego pomysłowość i oryginalność. Polot wyobraźni i śmiałość w działaniu charakteryzują twórczego człowieka. Wyrabianie tych podstawowych cech twórczości przyczynia się do rozwijania zdolności twórczych. Twórcze działanie wiąże się ze zdobywaniem samodzielnych doświadczeń. W wieku przedszkolnym najczęściej wiąże się ono z działaniem zabawowym. Tworzenie bawi dziecko, a pomysły zjawiają się przypadkowo. Często towarzyszy działalności twórczej skupienie i upór w dążeniu do celu, podobnie jak w dobrej zabawie oraz tak jak w prawdziwej pracy. Dzieci muszą chcieć tworzyć. Działalność ta musi się podobać.

Zajęcia umuzykalniając mogą być okazją do rozwijania twórczości dzieci. Próbami twórczości można objąć różne zagadnienia muzyczne. Zależnie od tematu zajęcia, elementy twórcze przybierać mogą różne formy i różną treść. Początkowo nie zawsze dają one satysfakcję, jednak po jakimś czasie zaczyna być widoczny wpływ tego rodzaju zajęć nie tylko na rozwój muzykalności dzieci, ale i na rozwój ich cech psychicznych. Stają się odważne, pewniejsze siebie, śmielsze w podejmowaniu samodzielnych zadań. Stają się bardziej odpowiedzialne i obowiązkowe. Szybciej się podporządkowują wyznaczonym rolom. Robią to chętniej, bez ociągania się i kaprysów. Same wykonują przypadające im zadania w przewidzianej kolejności ustalonej przepisami zabawy. Jednym dzieciom pomysły twórcze przychodzą łatwiej, a są takie dzieci, które jedynie naśladują wszystko to, co inni koledzy zrobili, albo powtarzają to, co już kiedyś umiały, widziały lub słyszały. Twórczość małych dzieci świadczy o potrzebie poznawania świata i jest wyrazem ich wrażeń i przeżyć. Tworzą w oparciu o konkretne wyobrażenia, jakie już posiadają.

Wykonywanie przez każde dziecko prostych zadań wiążących się z jego samodzielnym wysiłkiem prowadzi do stopniowego indywidualnego odkrywania praw i zasad rządzących muzyką. Samodzielna, aktywna działalność daje okazję poznania, przeżywania, rozumienia, utrwalania i sprawdzania zdobytych wiadomości. Zdobywana w ten sposób wiedza staje się coraz bardziej potrzebna do dalszego działania twórczego i jest dla dziecka bardziej zrozumiałą. Celem zajęć z elementami twórczości nie jest specjalny jakiś popis, ale zwyczajne, indywidualne wypowiadanie się dzieci głosem, ruchem, lub muzyką.

Metody kierowania rozwojem muzycznej twórczości dzieci mogą być dwojakie.

Może to być:

- pobudzanie twórczości podejmowanej przez dziecko z jego własnej inicjatywy i potrzeb:
takie spontaniczne i samodzielne wypowiadanie się dziecka to najczęściej rezultaty nagromadzonych przeżyć związanych z działalnością muzyczną, które pozostawiły ślad w psychice dziecka.

- stawianie dzieciom konkretnych zadań, dotyczących różnych form działalności muzycznych: ta metoda umożliwia bardziej planowe kierowanie twórczością dzieci. Zadania mogą dotyczyć operowania różnymi elementami muzyki, podsumowania i przekształcania wzorów podawanych przez nauczyciela i współtowarzyszy. W takim zajęciu jest okazja do pokazywania i objaśniania rozwiązanych zadań związanych z muzyką. Jest okazja do ćwiczenia swej pomysłowości i samodzielności.

W zajęciach związanych z twórczością muzyczną dzieci można uwzględnić:
1. Improwizację wokalną
2. Improwizację rytmiczną

1. Improwizacja wokalna może być realizowana przez:
a) swobodne śpiewanie na podany, aktualny temat
b) swobodne śpiewanie własnych melodii, do podanych tekstów: wiersza, zdań lub słów
c) śpiewanie zakończenia frazy, odpowiedzi na zawołania itp.

2. Improwizacja rytmiczna to:
a) zaimprowizowane lub podane zadania lub słowa realizowane:
- mową rytmizowaną
- wykonane różnorodnym ruchem
b) podany rytm realizowany:
- słowem mówionym zgodnie z tym rytmem
- śpiewaniem improwizowanym
- instrumentami perkusyjnymi
- wykonanie różnorodnym ruchem indywidualnie
- wykonanie różnorodnym ruchem parami lub w małych grupach

Twórcza ekspresja i fantazja dziecięca najpełniej wyraża się podczas zabaw muzycznych, kiedy dzieci mają możliwość wypowiadania się za pomocą śpiewu, muzykowania na instrumentach czy ruchu przy muzyce. Lubię śpiewać i słuchać muzyki, jest ona bowiem uniwersalnym językiem i może stanowić odpowiedni sposób na wyrażania dziecięcej spontaniczności. Dzieci przecież w sposób spontaniczny wymyślają sobie wyliczanki, wynajdują rymy, wymyślają melodie do znanych słów, śpiewają i przyśpiewują melodie, które towarzyszą dziecięcym myślom i działaniom. Bawi je rytmizacja słów, zmiana akcentów, różnorodność brzmienia poszczególnych sylab i słów.

Najczęstszą formą muzycznej ekspresji jest śpiew, to dzięki piosence dziecko czuje się współtwórcą i współuczestnikiem akcji. Wraz z postaciami piosenki bawi się, cieszy, smuci, przezywa ich troski i radości. Wartością samą w sobie jest proces twórczego myślenia i samodzielnego odkrywania własnych możliwości. Dzieci tworząc wyrażają siebie, a ich działanie jest aktem twórczej ekspresji.

Inną formą aktywności muzycznej jest improwizacja ruchowa. Dzieci chętnie same wymyślają zabawy z dominującym pierwiastkiem improwizacyjnym np. "Ojciec Wergiliusz". Oprócz naśladowania różnych sytuacji obserwowanych w otaczającym świecie dzieci potrafią odtwarzać ruchem nastrój, tempo, charakter słyszanej muzyki oraz wyrazić własne uczucie: radość, smutek czy przestrach.

Dzieci często też tworzą własne rymy, najczęściej na instrumentach perkusyjnych, choć nierzadko wykorzystuję też patyki, klocki, tarcze czy puste puszki.

Dziecięca improwizacja rytmiczna polega przede wszystkim na rytmizowaniu prostych, niezbyt długich tekstów. Najczęściej są to wyliczanki, przysłowia, porzekadła czy zwroty słowne wymyślone przez same dzieci. Swobodna ekspresja dzieci to zasadnicza podstawa ogólnego wychowania muzycznego.

Jak potwierdza praktyka, w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym muzyka nadaje się doskonale do integracji z innymi dziedzinami wychowania przedszkolnego. Aktywność muzyczna ma wszystkie cechy zabawy. Dzieci mogą je podejmować spontanicznie, z inspiracji nauczyciela, bądź też pod całkowitą jego kontrolą.

Każde dziecko jest twórcze. Trzeba pamiętać, że dzieci chętnie podejmują wszelkie działanie, zniechęcają się tylko wtedy, gdy boją się , że nie sprostają oczekiwaniom dorosłych. Dlatego tak ważna jest akceptacja dla poczynań dziecka, unikanie ocen negatywnych i krytyki.

Barbara Dyduch
Przedszkole nr 8 w Mysłowicach


Zaświadczenie online



numer online: 54 gości

reklama