Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4278
rok szkolny
2006/2007

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Znaczenie artystycznych form aktywności muzyczno-ruchowej w wychowaniu fizycznym

Historia tańca

Ruch skoordynowany z muzyką to jedna z najstarszych form aktywności człowieka. Taniec towarzyszył ludzkości od zarania jej dziejów, był obecny we wszystkich epokach i kulturach.

Najstarszym źródłem na temat tańca w Europie jest Iliada Homera, gdzie opisana jest grecka chorea.

W średniowieczu taniec miał głownie charakter religijny, rytualny (dance macabre), ale był też taniec epicki i dworski.

Ten ostatni ewoluował w epoce renesansu pod wpływem wybitnych twórców tańców dworskich. Zalicza się je do tańców historycznych (pawana, basse, dance, branle, chorea).

W okresie baroku taniec rozwijał się zwłaszcza we Francji (menuet, gawot, courante, anglaise).

Taniec klasyczny skrystalizował się w epoce klasycyzmu, a jego zasady sformułowali P.CH.L.Beauchamp (1636-1717) i C.Blasis (1795-1878). Styl tańca klasycznego polegał na harmonijnej koordynacji ruchów, lekkości i linearnym pięknie form. Wraz z rozwojem sztuki teatralnej taniec klasyczny przybrał postać pantomimy i baletu.

W XIX wieku ukształtował się taniec charakterystyczny, który był stylizacją tańców ludowych. Z tańca ludowego (w Polsce oberek, polka) wywodzi się pojęcie tańca narodowego (polonez, mazur).

W latach 1920-1930 powstał taniec ekspresjonistyczny (R.Laban, M.Wigman) odrzucający zasady tańca klasycznego, skupiający uwagę na analizie swobodnego ruchu.

Również na początku XX wieku powstał tzw. taniec wyzwolony propagowany przez Isadorę Duncan, która zastąpiła technikę klasyczna zespołem naturalnych ruchów wzorowanych na tańcu antycznym.

Kontynuacją tańca ekspresjonistycznego jest taniec współczesny, związany głownie z muzyka jazzową (fokstrot, charleston) i latynoamerykańską (tango, samba rumba) oraz popularyzujący tańce amerykańskie (twist, rock-and-roll, jive)

W drugiej połowie XX wieku rozwinął się taniec nowoczesny, jest tańcem typowo estradowym (hip-hop,break dance, disco-dance, electric-boogie).

Muzyka a gimnastyka

Do początku XX wieku ćwiczenia gimnastyczne wykonywano bez udziału muzyki. Jako pierwszy wprowadził ją do ćwiczeń Delacroze. Uważany jest on za twórcę kierunku o nazwie gimnastyka rytmiczna. Delacroze zauważył, że gimnastyka w połączeniu z rytmem stanowi doskonałą podbudowę do tańca i muzyki, posiada duże wartości wychowawcze i kształtuje świadomość muzyczną.

Do rozwoju gimnastyki przy muzyce przyczyniły się również E. Borksten i A. Bertran twierdząc, że rozwija ona wdzięk, estetykę ruchu i poczucie rytmu. Ich zdaniem duże znaczenie mają ćwiczenia gimnastyczno-taneczne wykonywane z muzyką, gdyż wpływa ona pozytywnie na ćwiczących, ułatwia zapamiętywanie treści ćwiczeń, dyktuje tempo poruszania się, jak również udostępnia przeżywanie muzycznych wrażeń.

W sporcie gimnastycznym, który dzielimy na gimnastykę sportową, gimnastykę akrobatyczną i gimnastykę artystyczną, specjalistyczne ćwiczenia wykonywane są przy muzyce. Zwłaszcza w gimnastyce artystycznej przeznaczonej wyłącznie dla dziewcząt, wszystkie ćwiczenia wykonywane są przy muzyce. Dyscyplina ta nie tylko pozwala na osiągnięcie wysokiej sprawności fizycznej, ale również rozwija wrażliwość, wyzwala doznania artystyczne i kształtuje piękno i estetykę ruchu.

W latach sześćdziesiątych XX wieku w Europie rozwinął się nowy kierunek gimnastyki rytmicznej zwany gimnastyką jazzową. W tej formie ruchu ćwiczenia gimnastyczno-taneczne są nierozerwalnie związane z taneczną muzyką jazzową i oddają treść muzyczną i rytm za pomocą ruchów całego ciała. W gimnastyce jazzowej dominują przede wszystkim rytm i muzyka. Ćwiczenia obejmują wszystkie partie mięśniowe, wykonywane są w pozycjach niskich i wysokich, zazwyczaj przy równoległym ułożeniu stóp, ugiętych kolanach i lekkim pochyleniu tułowia do przodu.

Fitness

Kolejną formą ćwiczeń przy muzyce jaka pojawiła się pod koniec lat sześćdziesiątych w Stanach Zjednoczonych był aerobik. Ten rodzaj ćwiczeń został wprowadzony przez lekarza astronautę Kennetha Coopera jako ruchowo - wytrzymałościowy trening przeznaczony dla osób z chorobami układu krążenia. Aerobik w początkowej wersji, propagowany między innymi przez aktorkę Jane Fondę, był połączeniem ćwiczeń gimnastycznych z tańcem rewiowym i dyskotekowym wykonywanych w rytm muzyki w bardzo szybkim tempie. Przez ponad 30 lat istnienia aerobiku jego formuła podlega ciągłym modyfikacjom i ulepszeniom, jednak nadal jego celem głównym jest stymulacja układu krążenia i oddychania w celu zwiększenia wydolności tlenowej organizmu.

Aerobik stał się jedną z najpopularniejszych form aktywności ruchowej należącą do dynamicznie rozwijającego się nurtu promującego zdrowy styl życia i sprawności fizycznej poprzez grupowe ćwiczenia przy muzyce, zwanym fitness.

Stale rozwijające się formy zajęć fitness bazują na elementach tańców towarzyskich, sportów walki, gimnastyki jazzowej, tańca klasycznego, co zapewnia atrakcyjność zajęć.

Odmian zajęć fitness jest bardzo dużo. Poszczególne moduły różnią się rodzajem podkładu muzycznego, przyborami, a przede wszystkim ich przeznaczeniem. Rozróżniamy zajęcia ukierunkowane na rozwój wydolności fizjologicznej ustroju (zajęcia aerobowe - step, aerobik i jego odmiany, aqua aerobik) oraz zajęcia ukierunkowane na kształtowanie siły i wytrzymałości mięśni ( TBC, ABT, aqua toning).

Rytm, muzyka i taniec na lekcji wychowania fizycznego

Doceniając dużą wartość rytmu muzycznego rozpoczyna się jego kształcenie w wieku przedszkolnym, które kontynuowane jest w szkole i placówkach poza szkolnych. Dzieci mające kontakt z ćwiczeniami rytmicznymi mają bardziej skoordynowane ruchy, często osiągają lepsze wyniki w nauce, mają lepsze poczucie rytmu muzycznego. Rytm wywoływany muzyką inspiruje ćwiczących do samodzielnego rozwiązywania zadań ruchowych, a jednocześnie pozwala nauczycielowi na równoczesne demonstrowanie i objaśnianie ćwiczeń.

Muzyka jest drugim, niezbędnym elementem zajęć muzyczno-ruchowych. Jest środkiem dyscyplinującym i ułatwiającym wykonanie ruchów w określonym czasie. Pobudza także emocjonalnie, stwarza nastrój, pod wpływem którego zmniejsza się znużenie, a wzrasta chęć do ćwiczeń, wywołuje dobre samopoczucie i radość. Wedle powiedzenia "muzyka łagodzi obyczaje", zajęcia z wykorzystaniem muzyki zmniejszają napięcie, stres i poziom agresji wśród dzieci i młodzieży.

Ważny jest odpowiedni dobór muzyki, która musi być dopasowana do charakteru ćwiczeń czy tańca.

Taniec poprzez ruch jest nierozerwalną częścią wychowania fizycznego. Od lat na stałe gości w programach nauczania wychowania fizycznego pod hasłem "rytm, muzyka, taniec". Taniec i wszelkie formy pochodne (aerobik, gimnastyka artystyczna),dzięki angażowaniu wszystkich grup mięśniowych równie skutecznie służy rozwojowi fizycznemu dziecka jak inne dyscypliny sportowe ujęte w programach nauczania. Zajęcia rytmiczno-taneczne na lekcji wychowania fizycznego mogą być alternatywą dla dzieci i młodzieży nie lubiących dyscyplin z elementem rywalizacji.

Możliwości doboru form muzyczno-ruchowych są praktycznie nieograniczone. Nauczyciel może nauczać pełnych układów tanecznych, kroków podstawowych (tańce narodowe, ludowe, towarzyskie),może wykorzystywać niektóre elementy tańca tylko w rozgrzewce (taniec jazzowy, aerobik, itp.) na przykład do lekcji gimnastyki. Ćwiczenia z muzyką znajdą również miejsce w lekcjach innych dyscyplin, jak gry zespołowe. Kształtują one koordynację ruchową, wpływają na szybszą zdolność zapamiętywania ruchów, dlatego w treningach gier zespołowych coraz częściej wykorzystywane są ćwiczenia rytmiczno-taneczne.

Oprócz wszechstronnie pozytywnego wpływu na rozwój psychofizyczny dziecka, ćwiczenia przy muzyce mają jeszcze jedną, bardzo ważną zaletę - można je prowadzić praktycznie wszędzie. Nie wymagają specjalistycznego sprzętu, ani dużej sali gimnastycznej, wystarczy odtwarzacz, płyta z odpowiednią muzyką i nauczyciel, który jest odpowiednio przygotowany do prowadzenia tego typu zajęć.

Bogactwo zalet form muzyczno-ruchowych sprawia, iż tego typu lekcje, szczególnie dla dziewcząt są bardzo atrakcyjne. Biorą w nich chętnie udział nawet te uczennice, które nie mają zainteresowań sportowych i nie lubią "zwykłych" lekcji wychowania fizycznego.

Właściwie prowadzone zajęcia muzyczno-ruchowe dają zarówno uczniom, jak i nauczycielowi bardzo dużo radości i satysfakcji.

Bibliografia:
1. Praca zbiorowa, Mała Encyklopedia Muzyki, PWN,1981
2.O. Kuźmińska, Gimnastyka jazzowa. Ćwiczenia z muzyką dla wszystkich. Sport i Turystyka, Warszawa, 1985
3. D. Olex - Zarychta, Teoretyczne i metodyczne podstawy prowadzenia zajęć. Podręcznik dla studentów wychowania fizycznego i instruktorów fitness. Katowice 2005
4.Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne 11/2005
5. Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne 10/2005
6.Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne 8-9/2004

Joanna Królewska


Zaświadczenie online



numer online: 171 gości

reklama