Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4320
rok szkolny
2006/2007

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Plastyka w rozwoju dziecka

Plastyka w rozwoju dziecka odgrywa bardzo ważną i żywotną rolę. Twórczość plastyczna jest formą ekspresji, ale także formą kontaktu z najbliższym otoczeniem. Obejmuje różne formy aktywności, takie jak: rysowanie, malowanie, modelowanie, lepienie brył. Praca plastyczna stanowi wyraz uczuć, zdolności intelektualnych, poziomu fizycznego, świadomości percepcyjnej, pierwiastka twórczego, potrzeb estetycznych i poziomu rozwoju społecznego (Lowenfeld, Brittain, 1977; Oszuścik, 1998).
Twórczość rysunkowa jest pierwszą podstawową formą aktywności plastycznej, w której dziecko wyraża swoją osobowość. Rysunek dziecka jest wyrazem przeżyć i wiedzy, a nie kopią rzeczywistości. Jest przejawem dziecięcej psychiki. Należy szanować i akceptować cechy twórczości rysunkowej dziecka, a jedną z nich jest swoista i urokliwa naiwność. Szeroko pojęta kreatywność związana jest z aktywnością prawej półkuli mózgowej, która jest wrażliwa na formę, kształt, kolor, ruch, fakturę. Zajęcia plastyczne rozwijają wyobraźnię, intuicję i ekspresję emocji. Proces rysowania, malowania, czy konstruowania jest skomplikowanym aktem, w którym dziecko łącząc różne elementy swego doświadczenia stwarza nową, sensowna całość. W procesie dobierania, użycia w określony sposób i przekształcania tych elementów powstaje nie tylko obrazek czy rzeźba, dziecko ujawnia, jak myśli, czuje i widzi. Plastyka jest dla niego twórczą, dynamiczną aktywnością. Jednak działalność plastyczna jak i każda inna, musi mieć odpowiednie warunki do rozwoju. Twórczość dziecka jest źródłem wiedzy. Wykracza poza sferę artystyczną.
Dotyczy:
- działalności własnej
- odbioru sztuki
Jest formą wypowiedzi bezpośredniej i pośredniej symboli, wyrazów. Największa działalność zaznacza się w przedszkolu i młodszym wieku szkolnym.
Plastyka w szkole stwarza szerokie i bardzo wszechstronne możliwości oddziaływania dydaktyczno - wychowawczego na ucznia. Twórczość plastyczna jest dla dziecka czymś więcej niż spędzaniem czasu; jest sensowną formą wypowiedzenia się, jest też sposobem wyodrębnienia z otoczenia tych elementów, z którymi dziecko identyfikuje się oraz organizowaniem ich w sensowną całość. Należy więc stworzyć mu na zajęciach plastycznych możliwości ekspresji swoich stanów, nauczyć je estetycznego wyrażania i przeżywania różnych wartości. W twórczości plastycznej młodszego wieku szkolnego typowe jest zmierzanie ku realizmowi. Jest to zjawisko zdecydowanie pozytywne. Jednak ważne jest by pozwolić dziecku na spontaniczność i oryginalność, na rozwinięcie jego naturalnego potencjału twórczego. Ligocki, jako jeden z wyrazicieli poglądów wielu badaczy stwierdza: "Urok rysunków i malowideł dziecięcych maleje w miarę, jak stają się one podobne do natury." Monotonne ćwiczenia i nauczanie według wzorów sprawiają, że rysunek przestaje być środkiem wypowiedzi. Stopniowo wiedza szkolna zaczyna przeważać nad wyobraźnią, co powoduje zniechęcenie do twórczości własnej.

Cele edukacji plastycznej:
- stymulowanie ogólnego rozwoju dziecka
- kształtowanie emocjonalnego i poznawczego stosunku do otaczającego świata
- rozwijanie uczuć i wyobraźni
- rozwijanie samoekspresyjności i zdolności do działań
- rozwijanie potrzeby obcowania z plastyką w różnych formach

Ogólne cechy zdolności dzieci plastycznie utalentowanych:
- umiejętności widzenia przestrzennego
- umiejętności spostrzegania istotnych elementów i zjawisk natury
- samodzielność dzieci w odtwarzaniu i tworzeniu
- samodzielne i intuicyjne zdobywanie umiejętności plastycznych
- umiejętność spostrzegania wybitnych dzieł malarskich
- badanie sposobów tworzenia dzieł
- żywe i głębokie zainteresowanie plastyką.

Młodzi twórcy ani świadomie nic nie konstruują, ani nie deformują przedmiotów - nie szukają dla nich trafnych, syntetycznych środków wyrazu. Nawet w zupełnie abstrakcyjnych kreskach i plamach doszukują się semantycznych wartości, anegdoty i treści, co świadczy o tym, że nie chodzi im o wartościowy wytwór plastyczny, o trafny język, o nowe środki wyrazu, o oryginalność i niezależność. Przekazują innym i oczekują od nich treści przedstawionych w sposób zrozumiały, jednoznaczny i potoczny. Treści te są oczywiście dość proste i naiwne, nie uwzględniają poważniejszych problemów : filozoficznych, społecznych, moralnych, artystycznych. Dzieciom niemal obce są sprawy narodzin i śmierci, miłości i samotności, wojny i cierpienia. Toteż w swojej twórczości plastycznej nie kreują świata, nie szukają tak jak artysta sprzeczności i ładu, ukrytego sensu, problemów - a po prostu odbierają świat i próbują go pokazać. Aktywność ta intensywnie rozwija i bogaci dziecko, jest jego autokracją, afirmacją, autoterapią, płaszczyzną porozumienia z innymi ludżmi, dokumentem ciągle rozszerzających się możliwości oraz przemian, jakie się dokonują w zakresie widzenia świata. Należy stopniowo prowadzić dzieci od zabawy i ekspresji samorodnej do ekspresji twórczej, do twórczego działania nasyconego coraz większą świadomością plastyczną, wrażliwością i umiejętnościami.

Zajęcia plastyczne bardziej niż inne zajęcia szkolne wymagają, aby życzliwy nauczyciel był ciągle obecny przy małych twórcach. Trzeba być z każdym z osobna i z wszystkimi na raz, uważnie śledzić rozkwitanie dzieł, aby się stały możliwie najdoskonalsze. Różnorodność materiałów wykorzystywanych podczas zajęć oraz czas im poświecony to wielkie atuty zajęć plastycznych.

Propozycje lekcji:

"Wakacyjne impresje"
Materiały: płaskie tekturowe pudełko po czekoladkach, zdjęcie z wakacji, muszelki, kamyczki, pióra, suszone gałązki, źdźbła trawy, kwiaty, kłosy zbóż, farby plakatowe, klej, masa solna, lakier do włosów.
Z opakowania wykorzystać spodnią część z ramki. Pośrodku wkleić zdjęcie. Przestrzeń między zdjęciem a ramką wypełnić elastyczną masą solną. Według uznania można masie solnej nadać kolor farbą plakatową.
Tak przygotowane podłoże z masy ozdabiać skarbami z wakacji. W masie solnej można wyryć patyczkiem ozdoby i komentarz do zdjęcia. Dobrać do całości kolor ramki i pomalować tekturę farbą lub okleić korą z brzozy czy liśćmi kukurydzy.
Swoją obrazo-rzeźbę utrwalić lakierem do włosów.
Masa solna:
- sól i mąka w równych proporcjach;
- wody tyle, aby wyrobić masę.
Mąkę i sól wymieszać. Stopniowo dodawać wodę i zgniatać. Jeśli masa jest zbyt gęsta, dodać trochę wody. Do zbyt miękkiej dodać soli z mąką.

"Flora i fauna głębin morskich"
Materiały: arkusze w kolorze granatowym, szafirowym, błękitnym o wymiarach 50x70, piasek lub kasza manna, farby fluorescencyjne, ołówek, pędzelki, klej-guma arabska, lakier do włosów.
Na arkuszu narysować poszczególne zwierzęta i rośliny morskie- tworząc obraz głębin oceanicznych. Miejsca te posmarować gumą arabska. Całość posypać dużą ilością piasku lub kaszy manny. Nadmiar piasku usunąć z arkusza, pozostawiając tylko opiaszczone elementy flory i fauny. Rośliny i zwierzęta (piasek) pomalować farbami fluorescencyjnymi. Całość utrwalić lakierem bezbarwnym.

"Wiosenna łąka"
Materiały: blok rysunkowy, farby plakatowe lub akwarelowe, bibuła karbowana (zielona), papier kolorowy, klej, nożyczki.
Etapy pracy:
- namalowanie drzewa,
- przyklejenie na drzewie pączków ze skręconej bibuły karbowanej,
- wycięcie z bibuły karbowanej trawy, naklejenie jej,
- skręcenie bibuły zielonej na łodygę tulipana, naklejenie jej,
- wycięcie kwiatu tulipana z wycinanki, przyklejenie,
- narysowanie nieba, uzupełnianie fragmentów niebieską wydzieraną,
- zgniecienie karbowanej bibuły i naklejenie jej jako stawu,
- wykonanie żabki (może być techniką origami),
- wykonanie słońca z wydzieranki, malowanie tła farbami.

Literatura : Problemy wychowania plastycznego T.Marciniak Życie Szkoły 1/2005

Alina Andrzejewska
Szkoła Podstawowa Nr 1 w Sieradzu


Zaświadczenie online



numer online: 122 gości

reklama