Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4378
rok szkolny
2006/2007

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Kryzys współczesnej kultury a orientacje życiowe młodzieży

Na podstawie - stosunku starszego pokolenia do młodzieży - znana antropolog, Margared Mead (K.Pospiszyl, 2002, s.4) podzieliła dzieje ludzkości na trzy fazy. Pierwsza była faza postfiguratywna, kiedy zasadniczy wzorzec postępowania wyznaczało społeczeństwo ludzi dorosłych. Następnie faza konfiguratywna gdzie dorośli i młodzież mieli w dużym stopniu niezależny, a często antagonistyczny świat. Istnieje wreszcie trzeci etap rozwoju ludzkości zwana przez M.Mead prefiguratywnym ; zachowanie młodzieży staje się wzorcem dla reszty społeczeństwa, a przede wszystkim dla ludzi dorosłych. Ostatnio wzrasta nie tylko u najstarszych nawet ludzi powszechna popularność tzw, stylu młodzieżowego; fetyszem staje się sama młodość. Próbą odpowiedzi na pytanie dlaczego tak się stało jest stanowisko Christophera Lascha twierdzi on że doszło do narodzin nowej generacji - powszechnej eskalacji narcyzmu u ludzi współczesnych, w zdecydowanej większości zapatrzonych w siebie, interesujących się tylko własnym sukcesem, innych ludzi traktujących jedynie jako narzędzie potrzebne do zapewnienia tego sukcesu. (tamże, s.5). Tak więc młodzież stała się w jakimś sensie rodzicami dla swoich rodziców. Można się z tym pod pewnymi względami zgodzić. Młodzież stała się przewodnikami wśród kształtującego się powoli w Polsce społeczeństwa informacyjnego. Młodzi lepiej znają się na komputerach, wiedza jak posługiwać się internetem, wyjeżdżają za granice. Rodzicom zakładają konta w banku, piszą za nich oferty pracy, uczą jak się zareklamować, jak skorzystać z czeku i bankomatu, jak działa gierka i w co zainwestować. Oczywiście jednak to nie całość młodzieży urodzonej w latach osiemdziesiątych. Większość jak zauważa socjolog Mirosław Pęczak jest po prostu szara. Szara, oznacza nie wyróżniająca się niczym szczególnym, ogólnie akceptująca narzucone bądź zastane wzorce. Dla większości jednak hierarchia jest prosta. Kasa ważniejsza niż wiedza. Fakt że młodzi silniej garną się do nauki, nie jest sprzeczny z powyższym stwierdzeniem, traktują oni wiedzę jako przepustkę do krainy pieniądza. Sprzeczność tkwi w czym innym. W odpowiedzi na badania CBOS młodzi deklarują silne przywiązanie do wartości tradycyjnych, etycznych (rodzina, wiara, miłość) a jednocześnie dominuje wśród nich orientacja na posiadanie. Stad bierze się jak zauważa Peczak paradoksalne zjawisko że często gangster jest pozytywnym wzorcem dla młodych ludzi z normalnych skądinąd ludzi. (M.Meler, nr14, 1998 s.4). "Być cool" to znaczy nie angażować się w nic "żyć na luzie", ignorować tradycyjne hierarchie, być swoim własnym bogiem, tworzyć swoje własne prawa. Człowiek "cool" w nic nie wierzy, ale to go nie martwi bo on do niczego nie dąży, niczego nie potrzebuje. W życiu szuka jedynie przyjemności a świat i bliźnich dostrzega o tyle o ile mogą mu tej przyjemności dostarczyć. Stylem życia rządzi hip hop rytmiczny styl muzyki, skandowany, agresywny w słowach, pełen wulgaryzmów. Młodzi ludzie potrafią się zachowywać jak prostytutki czy gangsterzy, by po powrocie do domów być grzecznymi córkami i synkami swych tatusiów i mamuś. (tamże, s.5) Obecnie młode pokolenie cechuje nieuzasadniona agresja. Jednocześnie dają się słyszeć głosy że jest bardziej tolerancyjna i otwarta, liberalna, myśląca niezależnie. Owe sprzeczności są cechą charakterystyczna tego pokolenia. daje się zauważyć w śród zachowań młodzieży fascynacja zasadą "mieć" która jak pisze I.Wojnar jest objawem kryzysu kultury i prowadzi do atrofii uczuć wyższych, utraty humanistycznej wrażliwości moralnej, niezdolności do rozumienia drugiego człowieka i poczucia wspólnoty. (I.Wojnar za: A.Bogaj 2000, s.20) a Przyczyną negatywnych zachowań społecznych jest niewątpliwie ogólny kryzys kultury.

Świat kultury młodzieży to świat wirtualny: gier komputerowych, muzyki pop, internetu. Środki masowego przekazu - prasa, radio, telewizja w znacznym stopniu kształtują obyczajowość wszystkich obywateli a szczególnie młodych ludzi. Dokonuje się umasowienie postaw i zachowań kontrkulturowych, powodujące kryzys w tradycyjnym systemie wartości w młodym pokoleniu. Narasta libertynizm seksualny, coraz częstszy jest wrogi stosunek do tradycyjnych form kultury duchowej Również z medycznego punktu widzenia media, np. telewizja nie zawsze pozytywnie wpływa na psychikę i rozwój dziecka. Z badań przytoczonych przez Pearc'a wynika że telewizja działa destrukcyjnie na mózg dziecka. Chodzi tu o synchronizacje obrazu z dźwiękiem. Telewizja dostarcza w ten sposób syntetycznej imitacji tego, co mózg sam powinien wytworzyć w reakcji na słowa. Umysł dziecka przyzwyczaja się do dźwiękoobrazów i wyższe struktury mózgu korowego są nieczynne. Mózg używa tych samych struktur nerwowych przy każdorazowym oglądaniu telewizji i niewielka część wyższych kultur korowych jest rozwijana. Zubaża to wyobraźnię i umiejętności twórcze dziecka. Z drugiej strony w miastach maleje liczba ogródków jordanowskich i miejsc zabaw dla dzieci. Niewiele jest obiektów sportowych. W ciągu ostatnich kilku lat zmalała o 700 liczba bibliotek, a prawie o 12 tys. punktów bibliotecznych (A.Wiercińska, 1999, s.12). Oprócz rzetelnego informowania obywateli, piętnowania nadużyć władz, mają media do spełnienia też ważną funkcję edukacyjną. Podstawowe obszary i implikacje kryzysu kultury charakteryzuje M.Szulakiewicz są to: obszar rozumu, obszar samoświadomości człowieka, obszar doświadczenia świata. Kryzys rozumu jest czymś więcej niż tylko modna rezygnacją z racjonalizmu i krytyką rozumu. Wynika on z niemocy rozumu wobec problemów rzeczywistości a także z historycznego odwracania się racjonalizmu od pewnych obszarów naszej kultury (M.Szulakiewicz 1997 za: A.Bogaj, op. cit s.19) Kryzys w drugim obszarze przejawia się w braku samoświadomości i odpowiedzi na pytanie: kim jest czło0wiek? Dziś pytanie to ma odmienne znaczenie niż tradycyjnie, które miało charakter epistemologiczny(zdobycie wiedzy o człowieku) Zdaniem. Szulakiewicza pyta dzisiaj o człowieka nie oznacza chcieć wiedzieć, kim jest człowiek, lecz oznacza poszukiwanie człowieka (tamże s.19) Kryzys w zakresie doświadczenia świata przejawia się głównie w tym, że świat zewnętrzny staje się człowiekowi obcy, gdyż nie nadąża on za tempem jego przemian. Zdobyta przezeń wiedza o świecie staje się -wraz z upływem czasu - coraz mniej adekwatna do stanu rzeczywistego. Wywołuje zatem u człowieka poczucie zagubienia, bezradności, a nawet lęku i chęci powrotu do przeszłości jako do świata bezpiecznego. (tamże, s.19). Rząd polski zmniejszając dotacje państwowe na szeroko pojętą kulturę pogłębia istniejący kryzys. Prowadzi to do degradacji życia kulturalnego a co za tym idzie prymitywizacji życia, powstawania konsumpcyjnych orientacji życiowych młodzież (A.Bogaj, op. cit., s.20)

Stworzenie wartościowej, ciekawej oferty programowej i organizacyjnej, zachęcającej do uczestnictwa w kulturze powinno być jednym z kluczowych instrumentów polityki państwa Należy chronić infrastrukturę kulturalną przed dalszym regresem. Udział w zajęciach ogólno-kulturalnych powinien w rzeczywisty sposób służyć rozwojowi osobowości uczestników a nie powodować uczucia znużenia, zniechęcenia powodującego obniżenie aktywności także poza sferą kultury. Konieczne jest wykreowania modelu aktywności kulturalnej młodzieży, konkurencyjnego wobec biernej monokultury mediów elektronicznych. Musi on sprostać wymogom nowoczesności, propagując najlepsze cech kultury europejskiej, a zarazem chronić polska tożsamość. (K.Kapera, Warszawa 1998 s.155)

Bibliografia:
1. Bogaj A., Edukacja w procesie przemian społecznych, Warszawa 1998.
2. Bogaj A., Kształcenie ogólne - między tradycją a ponowoczesnością, Warszawa 2000.
3. Bogaj A., (red) Rozwój pedagogiki ogólnej - inspiracje i ograniczenia kulturowe oraz poznawcze, Warszawa - Kielce 2001.
4. Kapera K., Raport o sytuacji polskich rodzin, Warszawa 1998.
5. Meler M., Pokolenie frugo. "Polityka" 1998, nr14.
6. Pospiszyl K., Zachowania młodzieży, jako znak czasów, "Kwartalnik Pedagogiczny" 2002, Nr1.
7. Wiercińska A., Aktualne problemy rodziny i jej stan funkcjonalny i zagrożenia "Rozprawy i studia" Warszawa1999.

Marian Nowak


Zaświadczenie online



numer online: 212 gości

reklama