Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4515
rok szkolny
2007/2008

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Zachowania asertywne jako jeden ze sposobów radzenia sobie z agresją

W psychologii współczesnej przyjmuje się, że agresja czy przemoc interpersonalna to czynności intencjonalnie podejmowane przez ludzi (np. specyficzne zachowanie się, aranżowanie określonej sytuacji itp.),stanowiące zagrożenie bądź powodujące szkody w fizycznym, psychicznym i społecznym dobrostanie innych osób (tj. wywołujące ból, cierpienie,destrukcję, prowadzące do utraty cenionych wartości).

Odwołując się do łacińskiego pochodzenia słowa agresja odkrywamy, ze rdzeń "gress" - oznacza ruch, a przedrostek "ag" - kierunek do czegoś. Tak więc agresja pierwotnie oznacza działania, ruch w jakimś kierunku, do przodu, ku czemuś, w przeciwieństwie do regresji - cofania się.

Tak pojęta agresja może przyjmować dwie formy: jedną, którą nazwiemy "wyładowaniem" i drugą, którą nazwiemy "osiąganiem". W pierwszym przypadku chodzi o wyładowanie nieprzyjemnych emocji, takich jak złość, gniew, lęk. Może to przejawiać się w bardzo różnych formach działania: począwszy od łagodnych form: tańca, sportu, krzyku, skończywszy na akcie przemocy: np. pobicie kolegi bez powodu. Może to być wyładowanie emocji w danym momencie, np. jako bezpośredniej reakcji na zachowanie kolegi czy nauczyciela lub też, nieadekwatne do aktualnej sytuacji, wyładowanie "zalęgających", to znaczy emocji cięgle istniejących w organizmie, mimo że sytuacja je wywołująca, już dawno minęła, np. "wyżycie się" na młodszym bracie za niepowodzenia w szkole. Wyładowanie pojawia się, ponieważ jest konieczne, ponieważ naturalną odpowiedzią na odczuwanie złości, gniewu, lęku, przykrości, tak jak i innych emocji, jest ich bezpośrednie wyrażanie w zachowaniu.

Druga formą agresji jest to, co nazwiemy "osiąganiem" czyli już nie tylko okazywanie swoich uczuć, ale też pragnienie zdobycia czegoś , pokonywanie trudności, osiągnięcia ważnego dla siebie celu. Zależnie od możliwości dziecka agresja prowadzi do osiągnięcia celu lub nie. Zależy to najczęściej od formy jaką przybiera - czy jest społecznie akceptowana, czy też nie.
Kiedy nie natrafia na akceptację działanie zostaje zablokowane. Jednakże chęć osiągnięcia celu nie tylko nie zmniejsza się, a wręcz przeciwnie - rośnie i w związku z tym tak jak poprzednio pojawia się przemoc czyli "naturalna reakcja na zagrożenie wolności". Przemoc to nie tylko chęć osiągnięcia celu, ale także chęć zniszczenia przeszkody, pokonania jej, a to stwarza możliwość destrukcji, wyrządzenia krzywdy.

Kiedy przyjmiemy, że agresja nie jest chęcią skrzywdzenia czy wyrządzenia szkody, a raczej chęcią osiągnięcia czegoś czy wyrażenia swoich emocji, wtedy możemy inaczej spojrzeć na całe zachowanie dziecka, a także na swoje i postawić pytania: co spowodowało takie zachowanie dziecka, co jest jego przyczyną, do czego zmierza?
Okazuje się często, iż to,co braliśmy za chęć zniszczenia czy skrzywdzenia, jest w rzeczywistości chęcią zwrócenia na siebie uwagi, jest wołaniem o pomoc czy zrozumienie.
Może to być sposób na zdobycie wiedzy, na osiągnięcie pochwały, na popisanie się swoimi umiejętnościami, swoją sprawnością.

W badaniach psychologicznych wykryto trzy rodzaje agresji: frustracyjną, naśladowczą oraz instrumentalną. Natomiast w badaniach fizjologicznych wykryto czwarty rodzaj agresji, a mianowicie agresję patologiczną.

Agresja frustracyjna - sformułowanie hipotezy tego rodzaju agresji mówi o dwustronnej zależności pomiędzy agresją a frustracją: agresja zawsze jest konsekwencją frustracji, a frustracja zawsze prowadzi do różnych form agresji (frustracja w szkole - zła ocena, frustracja w rodzinie - brak bezpieczeństwa, miłości, akceptacji).

Agresja naśladowcza - jest wyrazem mimowolnego naśladownictwa modeli agresywnego zachowania się, z którymi dana osoba styka się w swoim otoczeniu.

Agresja instrumentalna - jest sposobem, narzędziem umożliwiającym osiągnięcie celu.

Agresja patologiczna - jest uwarunkowana procesami chorobowymi zachodzącymi w układzie nerwowym. Zachowania agresywne są wówczas symptomami niektórych chorób i zaburzeń zachowania. Patologiczne podłoże agresji można zauważyć u dzieci nadpobudliwych psychoruchowo, epileptyków, schizofreników, alkoholików, narkomanów.

Podstawową zasadą wychowawczą przeciwko agresji jest nie wzmacnianie jej (nawet tylko uwagą), ale wyraźne pozytywne wzmacnianie innych sposobów reagowania dziecka na trudności. Pewnym rozwiązaniem może być wycofanie dziecka zachowującego się agresywnie z sytuacji przez nie pożądanej (np. zabawy, oglądania bajki czy ulubionego programu telewizyjnego), pozbawienie jej przyjemności.
Kara jako sposób redukowania zachowań agresywnych jest dyskusyjna, a kara cielesna całkowicie wykluczona, gdyż staje się modelem agresji. Agresja powinna zawsze pozostać bez sukcesu i prowadzić do przykrości, niepowodzeń, strat. Bardzo ważne są także oddziaływania wychowawcze, które uczą konstruktywnych zachowań w sytuacjach frustracji, rozwijania samokontroli dziecka poprzez stawianie przed nim odpowiedzialnych zadań.
Szczególnie istotną rolę odgrywają indywidualne i zespołowe zabawy, "gry w role", a także celowo wprowadzane przez nauczyciela ćwiczenia zapobiegające i przeciwdziałające agresji.
Przede wszystkim sam wychowawca powinien być wzorem nieagresywnego zachowania.
Należy pamiętać, że głównym instrumentem hamowania agresji jest komunikowanie się międzyludzkie. W redukowaniu agresji pomocne są różne techniki psychoterapeutyczne uczące odreagowania oraz podnoszące tolerancję na frustrację. Szczególnie ceniony jest trening asertywności, podczas którego dziecko uczy się wyrażania swoich emocji, także negatywnych, bez szkodzenia osobie, ku której są one wyrażone.

Asertywność - to umiejętność pełnego wyrażania siebie w kontaktach z innymi osobami, zachowanie asertywne oznacza bezpośrednie, uczciwe i stanowcze wyrażanie wobec innej osoby swoich uczuć, postaw, opinii lub pragnień, w sposób respektujący uczucia, postawy, opinie, prawa i pragnienia tej drugiej osoby. Zachowanie asertywne różni się więc od zachowania agresywnego, oznacza bowiem korzystanie z osobistych praw innych osób. Różni się też od zachowania uległego, zakłada bowiem działanie zgodne z własnym interesem oraz stanowczą obronę siebie i swoich praw - bez nieuzasadnionego niepokoju.

(...)

Pełna publikacja wraz z zestawem ćwiczeń...


REKLAMA

Publikacja archiwalna do pobrania z serwera FTP.

Aby pobrać daną publikację wpisz jej numer:
i naciśnij > > >

UWAGA:
Numer ukazuje się w lewym górnym rogu okna danej publikacji.

mgr Renata Kopek
Przedszkole Miejskie nr 44
w Sosnowcu


Zaświadczenie online



numer online: 61 gości

reklama