Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4583
rok szkolny
2007/2008

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Wychowanie fizyczne - aktywizujące metody i formy pracy z dziećmi przedszkolnymi

Edukacja ruchowa jest bardzo ważną dziedziną wychowania przedszkolnego. Wiek przedszkolny to najważniejszy okres w rozwoju fizycznym dziecka. Wówczas obserwujemy znaczny rozwój sprawności ruchowej dziecka. Ruch jest naturalną potrzebą wieku dziecięcego. Nie należy, więc go tłumić, a dążyć do tego, by dzieci jak najwięcej czasu spędzały w ruchu. Świadomość wzajemnego ewentualnego wpływu na siebie procesów psychicznych i rozwoju ruchowego sprawiają, że współczesna pedagogika przypisuję ruchowi wielkie znaczenie kształcące i kształtujące, uznając go za jeden z najważniejszych czynników pobudzających w równej mierze funkcje ciała jak i umysłu. S.Moliere [23 str.406] pisze: "Jest to o tyle słuszne i trafne w odnoszeniu do małych dzieci, że u nich (w odróżnieniu od ludzi dorosłych) udział świadomości nawet przy prostych aktach ruchowych jest, jeżeli niepełny, to jednak bardzo wysoki. Dziecko uzewnętrznia swoje myśli poprzez ruch, każdy ruch go czegoś uczy, każdą czynność, jak to zwykliśmy mówić, przeżywa." Prace prowadzone przez S. Szumana dotyczące kształtowania się form ruchowych u małych dzieci przyczyniły się do lepszego poznania dynamiki rozwoju człowieka. Uważa on, bowiem, że właśnie we wczesnym dzieciństwie człowiek najbardziej intensywnie ćwiczy swoje funkcje psychomotoryczne.

Nauczyciel przedszkola powinien, więc organizować zajęcia w taki sposób aby dzieci kilkakrotnie miały okazję do wykonywania różnorodnych ćwiczeń gimnastycznych.

Jednak, aby czuwać w sposób prawidłowy nad rozwojem przedszkolaka należy poznać prawidłowości rozwoju ruchowego dziecka:
- 3 latek jest zręczny, chodzi prosto pewnym krokiem, potrafi stać chwilę na jednej nodze, chodzi i skacze w takt muzyki, szybko wchodzi i schodzi po schodach, rozpina guziki. Nie potrafi jednak wykonać dwóch prostych czynności na raz.
- 4 latek jest bardzo żywy i ruchliwy, jeździ na rowerze, chętnie wykonuje czynności wymagające zachowania równowagi, rzuca piłką, wykonuje podskoki w rytm muzyki.
- 5 latek jest zaradny, umie sprawnie posługiwać się rękami (rysować, zapinać guziki, sznurować buty...). Jednak nie potrafi jednocześnie biec i obserwować inne dziecko.
- 6 latek charakteryzuje się dużą zręcznością i ruchliwością. Potrafi także odbić piłkę o ziemię i schwytać ją, skakać w dal, zwieszać się i przekręcać na drążku.

Zadaniem nauczycielki przedszkola jest rozwijanie sprawności ruchowej przedszkolaka. Scharakteryzuję teraz kilka z nich.

Metoda opowieści ruchowej (J.C.Thulina) - odtwarzanie ruchem treści opowiadania, czynności ludzi, poruszania się zwierząt, ptaków itp. Metoda ta polega na tym, że nauczyciel przez odpowiedni dobór tematu wymyślonego przez siebie opowiadania, działa na wyobraźnię dziecka, skłaniając je odtwarzania ruchem jego treści, przedstawiania różnych sytuacji, zdarzeń, sposobów poruszania się zwierząt, itp. Opowiadanie musi opierać się na zasadach wszechstronności ruchu, stopniowania wysiłku i zmienności pracy mięśniowej. Można zaproponować tematykę opowiadania: zwiedzamy ZOO, jeden dzień z życia Smurfów itp. Zasadniczym warunkiem prawidłowo wykonywania ruchu jest istnienie jego obrazu w świadomości dziecka. Wykorzystujemy tu pamięć ruchową dzieci w wyniku bezpośredniej obserwacji lub wyobrażenia wywołanego przez nauczyciela.

Metoda gimnastyki twórczej (ekspresyjnej) R.Labana to improwizacja ruchowa bez pokazu ruchu przez nauczyciela. Metoda ta, nazywana jest także metodą improwizacji ruchowej. Ważną rolę odgrywać tu będzie inwencja twórcza ćwiczących, ich pomysłowość, fantazja doświadczenie ruchowe. W metodzie tej posługujemy się różnymi formami ruchu, takimi jak: odkrywanie, naśladowanie, inscenizacja, pantomima, gimnastyka wykorzystująca ruch naturalny, ćwiczenia muzyczno- ruchowe, taniec opowieść ruchowa, itp .. Nauczyciel staje się współuczestnikiem i współpartnerem zabaw. Metoda ruchowa ekspresji twórczej daje możliwość rozwijania się w zakresie między innymi: wyczucia własnego ciała, wyczucia przestrzeni, wyczucia ciężaru ciała (siły), doskonaleniu płynności ruchu, w zakresie kształtowania umiejętności współdziałania z partnerem lub grupą.

Metoda wg K.Orffa to formy - ruchowo - muzyczne - słowne. Twórca tej metody 'wyszedł z założenia, iż ćwiczenie gimnastyczne należy rozwijać w ścisłej korelacji z kulturą rytmicznomuzyczną oraz kulturą słowa. Głównym celem i zadaniem metody jest wyzwolenie u dzieci tendencji do samoekspresji i rozwijania inwencji twórczej (zwłaszcza z powiązania muzyki z ruchem). Zarówno muzyka jak i ruch, oraz żywe słowo przenikają się wzajemnie, przy czym w konkretnych ćwiczeniach dominuje zwykle jeden z wymienionych elementów.

Metoda gimnastyki rytmicznej A.M. Kniessów- jest to rodzaj gimnastyki twórczej, utanecznionej, polegającej na poszukiwaniu coraz to nowych form sprzężonego z rytmem muzyką. W metodzie tej eksponuje się naturalne formy ruchowe, z wyłączeniem baletu i technik sportowych, chociaż może być stosowana ich interpretacja w formach taneczno-rytmicznych. Stosowane są przy tym nietypowe przybory w większości przypadków zrobione własnoręcznie przez dzieci. Używane również jako instrumenty perkusyjne (bijak obustronny, łuski orzecha kokosowego, dzwoneczki, itp.). W tej metodzie ogranicza się do minimum mówienie w czasie zajęć. Rola nauczyciela polega na demonstracji ruchu i wzbogaceniem go muzyką, instrumentem perkusyjnym oraz przyborami. Główny tok zajęć polega na naśladownictwie ruchu prowadzącego, który nie tylko demonstruje ruch, ale jest również współćwiczącym, jest często osobą wiodącą, ale w miarę zaawansowania ruchowego grupy, pozostawia jej wiele swobody.

Metoda ruchu rozwijającego według Weroniki Sherborne ma na celu stworzyć dziecku okazję do poznania własnego ciała, usprawnienia motoryki, poczucia swojej siły, sprawności i związku z tym możliwości ruchowych. Dziecko zaczyna mieć zaufanie do siebie, zyskuje też poczucie bezpieczeństwa. Podczas ćwiczeń ruchowych dziecko może poznać przestrzeń, w której się znajduje, przestaje ona być dla niego groźna. Czuje się ono w niej bezpiecznie, staje się aktywne, przejawia większą inicjatywę, może być twórcze. Dzielenie przestrzeni z drugą osobą nie musi być zagrażające, może stać się źródłem współprzeżywania, nawiązania bliskiego kontaktu, opartego na zaufaniu i współpracy, daje możliwość poczucia wspólnoty i przeżycia szczęścia. Metoda tejże autorki, prezentuje ruch rozwijający jako metodę, szczególnie przydatną w pracy z dziećmi nadpobudliwymi, agresywnymi, lękliwymi oraz w przypadkach głębszych zaburzeń rozwojowych. Warunkiem prowadzenia zajęć jest zabawowa, radosna atmosfera, możliwość osiągania sukcesu w każdym ćwiczeniu i wspólna satysfakcja z pokonywania trudności.

Metodę bezpośredniej celowości ruchu (zadaniowa) - jej twórcą był R.Czyżewski. Jest ona formą przejściową od ćwiczeń stosowanych w formie ruchów zabawowo-naśladowczych do zadań wykonywanych według pewnych prawideł. Polega ona na zamierzonym zestawieniu odpowiednio dobranej pozycji wyjściowej z przemyślanym przebiegiem ruchu wykonywanym często z użyciem przyborów pomocniczych. Repertuar zadań obejmuje ruchy proste, łatwo zrozumiałe, nie wymagające długich wyjaśnień, wymuszające na dziecku projektowany przebieg ruch i efekt działania. Istotne w tej metodzie jest powtarzanie tego samego ruchu w celu przyswojenia sobie określonej czynności. Metoda ścisła jest ona naj starszą stosowaną metodą w wychowaniu fizycznym dzieci. Metoda ścisła polega na ruchu odwzorowanym z pokazu lub ,wykonywanym na podstawie słownego ujęcia ruchu. Ćwiczenia wykonywane są jednakowo przez wszystkich ćwiczących, na komendę lub w podanym rytmie. Stwarza to sytuacje dyscypliny, podporządkowania się, ale nie sprzyja wytworzeniu atmosfery radości i swobody ruchowej, wyżycia się.

Obecnie w pracy z dziećmi w zakresie wychowania fizycznego stosuje się:
- aerobik,
- medytacja i joga.
- stretching.

Aerobik - to metoda polegająca na wykonywaniu ćwiczeń w takt muzyki najczęściej szybkiej i rytmicznej, puszczanej z magnetofonu. Ćwiczenia muszą być dostosowane do wieku i możliwości dzieci, a ich liczba i szybkość zmiany ćwiczeń powinna wzrastać wraz z umiejętnościami dzieci. Charakterystyczne dla tej metody jest naśladowanie ruchów prowadzącego oraz duża 4-5 krotna liczba powtórzeń tego san1ego ćwiczenia.

Joga i medytacja - wg Rosen-Sawyer to sposób na rozluźnienie mięśni i ciała i zrelaksowanie się, ćwiczenia jogi sprzyjają kontroli mięśni i równowagi. Każde z nich zabiera mało czasu - około 1 minuty. Pomagają one pozbycia się uczucia zesztywnienia mięśni. Joga jako metoda wykorzystuje fantazje w twórczy sposób, dzieci są zachęcane do badania ruchu własnego ciała przez naśladowanie różnych zwierząt i obiektów, które są im dobrze znane. Zajęcia jogi mogą uspokoić nerwowe i spięte dziecko, ożywić zmęczone i znużone dziecko, skoncentrować je. Wywierają one również uspokajający, wpływ na dziecko nadpobudliwe, a także wyzwalają, w dziecku lękliwym i zahamowanym, ekspresję. Ćwiczenia jogi powinny być wykonywane przynajmniej jedną godzinę po jedzeniu. Ubranie musi być wygodne i niekrępujące ruchów. Ćwiczenia wykonujemy na miękkim podłożu i nie wolno ich wykonywać "na siłę". Wymagają one powolnych ruchów i bardzo dużej koncentracji uwagi. Stretching wg J.Wilczyńskiego - polega na uelastycznianiu mięśni i zwiększaniu ruchomości stawów. Charakteryzuję się delikatnym hartowaniem aparatu ruchu - płynne, spokojne i kontynuujące rozciąganie mięsni oraz trwanie w docelowej pozycji ćwiczebnej w bezruchu od 5 do 20 sekund. Stretching jest też przydatną metodą w usuwaniu napięcia nerwowo-mięśniowego. Główne zasady stretchingu: -przyjąć swobodną postawę, gdyż odprężenie podczas ćwiczenia poprawi jego wyniki,
- w czasie ćwiczenia oddychać spokojnie i równomiernie, ani na chwilę nie wstrzymując oddechu,
- łagodnie rozciągać mięsień nie dopuszczając do uczucia bólu i pozostawiać w tej pozycji od 5 do 20 sekund,
- każde ćwiczenie powtórzyć 2-3 razy.

Stosując metodę stretchingu u dzieci w wieku przedszkolnym należy posługiwać Się metodami opowieści ruchowej i zabawowo-naśladowczą.

Bardzo ważne są także techniki relaksacyjne.

Technika relaksacji według Jacobsona

Technika relaksacji w wersji dla dzieci polega na wykonywaniu przez nie celowych ruchów wymagających przeplatania dwóch stanów: napinania i rozluźniania mięśni w czasie zabawy i nazwano zabawą słabego i silnego. Schemat ćwiczeń obejmuje kolejno: ręce, nogi, mięśnie tułowia, szyi oraz twarzy. Można wprowadzić przy tym postacie z bajek, opowiadań itp.

Relaksacja oparta na treningu autogennym wg A.Polender

To metoda oddziaływania na własny organizm i życie psychiczne polegająca na wyzwalaniu w sobie reakcji odprężenia i koncentracji oraz stosowania autosugestii. Dzieci słuchając opowiadania nauczyciela np. o zmęczonym misiu, identyfikują się z nim naśladują go poddając się sugestii zawartej w słowach prowadzącego. Relaksacja powinna być prowadzona w pozycji leżącej, w pomieszczeniu odizolowanym od hałasu.

Bibliografia:
- K. Wlażnik, Wychowanie fizyczne w przedszkolu, Warszawa 1980
- M. Karwowska - Struczyk, Metody aktywne w przedszkolu [w:]Studia Pedagogiczne t. X1VII/85
- B. Wolniewicz- Grzelak (tłum.), Zdrowiej i świadomiej żyć, Warszawa 1992
- Owczarek S.: Gimnastyka przedszkolaka, WSiP, W-wa 2001
- Kutzner - Kozińska - Dbaj o prawidłową postawę ciała dziecka, WSiP W-wa 1995
- B. Kaja, Zarys terapii dziecka, Bydgoszcz 1998.
- S. Moliere, Metodyka wychowania fizycznego w przedszkolu, Wyd.2 Warszawa 1997

mgr Iwona Derek
Przedszkole nr15 "Mali przyrodnicy"
w Koninie


Zaświadczenie online



numer online: 52 gości

reklama