Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4613
rok szkolny
2007/2008

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Niepowodzenia szkolne - przyczyny i sposoby zapobiegania

Dziecko rozpoczynające naukę szkolną snuje wyobrażenia związane z nową sytuacją i ludźmi. Pozytywnie nastawione do szkoły pragnie osiągać sukcesy. Jednakże zdarzają się dzieci, które mimo wkładanego wysiłku nie osiągają zamierzonych celów. Napotykają one na trudności prowadzące do niepowodzeń szkolnych.

Przyczyny niepowodzeń w nauce są liczne i skomplikowane. W literaturze można odnaleźć podział na trzy grupy:
-czynniki ekonomiczno-społeczne,
-czynniki biologiczno-społeczne,
-czynniki związane z pracą szkoły.

Wśród czynników ekonomiczno - społecznych na pierwszy plan wysuwają się niewystarczające warunki materialne powstałe na skutek braku pracy jednego lub obojga rodziców. Powoduje to znaczne ograniczenie wydatków na książki i czasopisma dziecięce, na przybory sprzyjające rozwijaniu twórczości dziecięcej, a nawet na podręczniki szkolne. Złe warunki mieszkaniowe, brak własnego pokoju lub miejsca do nauki również wpływa na naukę szkolną. Jednak najczęstszą przyczyną niepowodzeń szkolnych są zaniedbania środowiskowe. Kłopoty z nauka mają dzieci z rodzin alkoholików, z rodzin rozbitych i wielodzietnych. Przyczyna kłopotów szkolnych może tkwić także w złym systemie wychowawczym rodziców. Preferowanie zbyt liberalnych lub zbyt rygorystycznych podstaw rodzicielskich, nie zaspakajanie lub zaspakajanie w niewłaściwy sposób potrzeb dziecka, poświęcanie zbyt mało czasu lub ignorowanie zainteresowań dziecka może doprowadzić do trudności w zdobywaniu wiedzy. Powyższe przyczyny mogą doprowadzić do zbytniej nieśmiałości dziecka, płaczliwości, niezdyscyplinowania, agresji lub innych zachowań.

Rolą nauczyciela jest poznanie ucznia i jego rodziny, a następnie swą postawą, postępowaniem i planowym działaniem, niwelowanie nieprawidłowych zachowań i zapobieganie trudnościom. Bardzo ważna jest również pedagogizacja rodziców zmierzająca do ukierunkowanie ich działań opiekuńczo-wychowawczych. W przypadku rodzin patologicznych często wskazane jest wsparcie materialne, a także pomoc przy rozwiązywaniu problemów.

Wśród czynników związanych z praca szkoły, wpływających na niepowodzenia szkolne, można zauważyć niewłaściwa postawę samego nauczyciela oraz trudności dziecka związane z integracją, pracą w grupie i nawiązywaniu wzajemnych kontaktów. Utrudnić naukę może także zła organizacja procesu nauczania oraz niekorzystna atmosfera w klasie.

Czynniki biologiczno-psychologiczne mogą dotyczyć dzieci przewlekle chorych, bądź często chorujących, mających liczne nieobecności. W szkole nie potrafią one samodzielnie opanować wiadomości opracowywanych w czasie lekcji. Zdarzają się także dzieci z problemami w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami, czujące się gorsze i pokrzywdzone.

W tych przypadkach rolą nauczyciela jest otoczyć dziecko szczególną troską, pomóc mu odnaleźć się w grupie rówieśniczej i wspierać psychicznie. Przy współpracy z rodzicami i z udziałem kolegów nauczyciel winien także zorganizować pomoc w opanowaniu materiału i objąć dodatkowymi zajęciami.

Kolejną przyczyną trudności w nauce może być obniżony poziom intelektualny lub upośledzenie umysłowe powstałe wskutek czynników dziedzicznych, uszkodzeń okołoporodowych lub na skutek przebytych, ciężkich chorób powodujących uszkodzenia mózgu. Aby pomóc takiemu dziecku konieczne jest badanie w poradni pedagogiczno-psychologicznej i dokonanie diagnozy problemu dziecka ze wskazaniem sposobów dalszej pracy. Na tej podstawie nauczyciel może dostosować wymagania do możliwości ucznia i prowadzić proces nauczania na podstawie opracowanego przez siebie programu dostosowanego do indywidualnych możliwości dziecka. W miarę możliwości i potrzeb dziecko powinno uczęszczać na dodatkowe zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, zajęcia z pedagogiem i logopeda.

Najczęstszą przyczyna trudności są fragmentaryczne bądź parcjalne zaburzenia rozwoju. Poziom intelektualny tych dzieci pozostaje w normie, jednak mikrouszkodzenia w ośrodkach mózgowych powodują niewłaściwą pracę analizatorów np. analizatora ruchowego, wzorowego, słuchowego lub dwóch z nich. Przeprowadzone badania stwierdzają, że około 20 % dzieci uczęszczających do szkoły ma zaburzenia tego typu. Uczniowie ci maja szanse na osiąganie sukcesów szkolnych, gdy zostaną objęci systematycznymi ćwiczeniami usprawniającymi poszczególne analizatory. Najczęściej występują zaburzenia analizy i syntezy wzrokowej oraz zaburzenie sprawności grafomotorycznych. Spotkać można także dzieci z zaburzoną lateralizacją oraz z dysleksją, dysgrafią, dysortografia lub dyskalkulią. Nierozpoznane i niewyrównane w porę deficyty są przyczyna wielu trudności w nauce. W klasach starszych prowadzą one do wtórnych zaburzeń rozwoju, a także do narastających niepowodzeń dziecka w szkole. Powodują one stopniowo obniżanie się motywacji do nauki, powstawanie zaburzeń emocjonalnych i negatywnej postawy do nauki i szkoły.

Oto przykładowe proste ćwiczenia, które usprawniają poszczególne analizatory do wykorzystania w czasie domowych ćwiczeń.

Ćwiczenia usprawniające analizę i syntezę wzrokową:
-porównywanie obrazków różniących się szczegółami,
-porównywanie przedmiotów różniących się jedną cechą np. kolorem,
-wyszukiwanie wśród obrazków według podanej cechy np. koloru, kształtu, wielkości,
-łączenie przedmiotów w pary,
-składanie obrazków w całość z regularnych kształtów wg wzoru i bez wzoru, zwiększając liczbę elementów przy następnych ćwiczeniach,
-składanie obrazków w całość z nieregularnych kształtów wg wzoru i bez wzoru, zwiększając liczbę elementów przy następnych ćwiczeniach,
-składanie z części zwierzątek, ludzików, pojazdów itp.,
-wyodrębnianie części składowych danego przedmiotu np. stół-nogi, blat,
-porównywanie obrazów graficznych słów.

Ćwiczenia usprawniające analizę i syntezę słuchową:
-odtwarzanie z taśmy nagranych dźwięków np. szczekanie psa,
-rozpoznawanie na spacerze źródeł dźwięku,
-rozpoznawanie nazwy piosenki na podstawie zanuconej melodii,
-odtwarzanie rytmu za pomocą klaskania, klocków itp.,
-wyróżnianie wyrazów w zdaniach,
-wyróżnianie głosek w wyrazie,
-dzielenie wyrazów na sylaby i wyróżnianie liczby sylab w wyrazie,
-ćwiczenie w wyróżnianiu głoski w nagłosie, wygłosie i śródgłosie,
-wyszukiwanie obrazków, których nazwy zaczynają się na tę samą głoskę,
-zabawa polegająca na tym aby powiedzieć słowo rozpoczynające się ta samą głoską, którą zakończyło się słowo wypowiedziane przez poprzednią osobę np. pies-samolot-teatr,
-wyszukiwanie obrazków, których nazwy kończą się na tę samą głoskę,

Ćwiczenia sprawności manualnej:
-kalkowanie, rysowanie i kolorowanie obrazków,
-obrysowywanie szablonów,
-tworzenie wydzieranek,
-nawlekanie koralików,
-lepienie z plasteliny, masy solnej,
-rysowanie szlaczków według wzorów,
-łączenie w całość wykropkowanych rysunków,
-wycinanie.

mgr Marta Józwiak-Brudzińska


Zaświadczenie online



numer online: 117 gości

reklama