Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4864
rok szkolny
2007/2008

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Sposoby rozwijania u dzieci umiejętności wypowiadania się

Referat do wykorzystania w ramach WDN lub pedagogizacji rodziców.

Rozmowa jest w życiu codziennym podstawową formą komunikacji społecznej. Nie da się bez niej prawidłowo egzystować.

Pierwszym - najważniejszym źródłem wiedzy o języku - jest środowisko rodzinne. W codziennych kontaktach z dzieckiem, w rozmowach z nim, rodzice przekazują wiele cennych informacji dotyczących komunikacji werbalnej. Odbywa się to najczęściej w sposób nieświadomy. Dzieci są bowiem bacznymi obserwatorami, wrażliwymi na odbiór, a ich podstawową formą uczenia się jest naśladownictwo.

Język dziecka, to nie tylko naśladowanie mowy dorosłych. W rozmowach z dorosłymi, dzieci przechwytują słowa, przejmują zasady gramatyki i składni, samodzielnie budują język. Dzieci obdarowane są naturalnym pędem do porządkowania słów, przestrzegania reguł.

Istotną cechą dziecięcego języka jest jego upraszczanie, tj. dążność do używania podobnych form. Dzieci odkrywają nowe słowa, bawią się nimi, używają ich w różnych kontekstach.

Wiek przedszkolny charakteryzuje się ogromną dynamiką rozwoju mowy. Ważnym zadaniem przedszkola jest organizowanie sytuacji edukacyjnych, które aktywizują dzieci, zachęcają do swobodnych wypowiedzi, wyrażania własnych myśli, komunikatywnej mowy.

Prawidłowe wymawianie dźwięków mowy zależy m.in. od właściwego oddychania i odpowiedniej sprawności narządów artykulacyjnych. Istotnym czynnikiem jest także słuch fonematyczny.

Rozwijanie sprawności językowych powinno następować w parze z kształtowaniem innych funkcji psychicznych - logiczne myślenie, spostrzegawczość, pamięć, wyobraźnia, uwaga. Metody i formy pracy z dziećmi muszą być dostosowane do ich wieku i możliwości rozwojowych. Na szczególną uwagę zasługuje kształtowanie u dzieci motywacji do doskonalenia języka. Aktywizacji rozwoju mowy sprzyjają przede wszystkim te działania, które pobudzają emocje, wyzwalają dobre uczucia, trafiają do "wnętrza" dziecka. Szczególnie interesujące okazują się rozmowy, które odwołują się do zgromadzonych przez dzieci doświadczeń, obserwacji, skojarzeń.

W wypowiedziach dzieci ważna jest nie tylko strona brzmieniowa języka, tj. głośność, wyrazistość mówienia czy też poprawne artykułowanie głosek. Niezwykle istotne są takie składniki mowy jak: słownictwo, poprawność tworzenia zdania, poprawność stosowania form gramatycznych, spójność wypowiedzi. Zadaniem dorosłych jest prowokowanie dzieci do formułowania wypowiedzi poprawnych, skutecznych pod względem przekazywanych treści. Dobra wypowiedź powinna być przez dorosłych nagradzana pochwałami.

Wszystkie wyżej wymienione zasady należy stosować zarówno w codziennych kontaktach, jak i w sytuacjach specjalnie aranżowanych.

Do zabaw sprzyjających rozwojowi umiejętności wypowiadania się można zaliczyć:

1. Zabawy z wykorzystaniem obrazków i ilustracji

  • oglądanie obrazka, a po jego zasłonięciu opowiadanie o nim,
  • zasłanianie fragmentów obrazka, snucie domysłów, przypuszczeń odwołując się do doświadczeń i wyobrażeń dzieci,
  • nadawanie tytułów ilustracjom, imion bohaterom, wprowadzanie ruchomych sylwet do statycznego obrazu,
  • składanie obrazka z części - opowiadanie o nim, wymyślanie historyjek, poszukiwanie zdarzeń wcześniejszych,
  • wyszukiwanie elementów, które nie pasują do obrazka pod względem treści,
  • szukanie ilustracji, które pasują do wysłuchanego utworu literackiego lub muzycznego,
  • dobieranie podpisów do obrazków, czytanie zdań związanych z obrazkiem.

    2. Zabawy z wykorzystaniem historyjek obrazkowych (rozwijają myślenie przyczynowo-skutkowe).

  • układanie obrazków wg kolejności zdarzeń,
  • pokazywanie tylko jednego obrazka i zadawanie pytań (Co mogło wydarzyć się wcześniej?)
  • rysowanie własnych historyjek indywidualnie lub w zespołach,
  • opowiadanie przez dzieci dalszej części przerwanej przez nauczyciela historyjki,
  • poszukiwanie innych zakończeń bajki.

    3. Zabawy pobudzające dzieci do wypowiedzi i doskonalące umiejętności opowiadania.

  • nauczycielka podaje miejsce akcji i bohaterów, a dzieci układają opowiadanie z ich udziałem,
  • dzieci razem z nauczycielką przygotowują rekwizyty teatralne, a następnie układają opowiadanie z wykorzystaniem wykonanych rekwizytów,
  • układanie rozsypanych zdań tak, by tworzyły sensowną całość,
  • rozmowy na temat różnych stanów emocjonalnych, wyrażanie ich gestem, słowem lub ruchem całego ciała,
  • wykorzystanie technik Freineta, tj. układanie bajek, rysowanie do niej ilustracji, działanie zbiorowo i w zespołach.

    Ważnym elementem działań inspiracyjnych, czyli zachęcających dzieci do wypowiedzi i twórczości słownych jest wykorzystanie najbliższego otoczenia, w tym przypadku otoczenia przedszkolnego.

    Bogato wyposażony kącik książki, dostosowany do zainteresowań dzieci zachęca do wypowiadania się, zadawania pytań, opowiadania o obrazkach. Jest także początkiem twórczości plastycznej.

    Prowadzenie upraw roślinnych w kąciku przyrody, obserwacja środowiska przyrodniczego, przeprowadzanie doświadczeń pobudza dzieci do poszukiwań, rozmów, wymiany spostrzeżeń, snucia domysłów.

    Organizowanie wystaw prac plastycznych, zwłaszcza prac dzieci, które chętnie je wykonywały i chętnie o nich opowiadają.

    Wreszcie kącik czytania i pisania przeznaczony do pracy indywidualnej z zainteresowanymi osobami jest także doskonałym miejscem rozwijającym mowę dzieci.

    Na zakończenie podkreślić warto, jak ważne jest poszukiwanie efektywnych metod współpracy przedszkola i rodziny w zakresie rozwijania prawidłowej mowy dziecka i jego sprawności językowej. Wspólne organizowanie uroczystości, konkursów recytatorskich, montaży słowno-muzycznych, biesiad literackich działa również na dzieci pobudzająco i zachęca do aktywności słownej. Cały wyżej opisany proces powinien mieć charakter ciągły i długofalowy, uwzględniać jednak powinien prawo do traktowania dziecka w sposób indywidualny.

    Literatura:
    1. D. Al-Khamisy - "Jak rozwijać mowę komunikatywną u dzieci" [w] Wychowanie w przedszkolu, luty 1999r.
    2. A. Dąbrowska - "O mowie dziecka raz jeszcze" [w] Wych. w przedszkolu, listopad 2000r.
    3. A.Długosz - "Rozwój komunikacji werbalnej przez różnorodne formy aktywności" [w] Edukacja w przedszkolu, marzec 1998r.
    4. D.Elsner - "Porozmawiajmy o... rozmawianiu" [w] Wychowanie w przedszkolu, marzec 1999r.
    5. A.Gryń, K.Polcyn - "Jak rozwijamy umiejętność opowiadania u dzieci" [w] Wychowanie w przedszkolu, styczeń 2000r.
    6. K.Mach, G.Nowak - "Stymulacja językowego rozwoju mowy dziecka" [w] Wychowanie w przedszkolu, grudzień 2000r.
    7. H.Olechnowicz - "Mówi, bo myśli, myśli, bo mówi" [w] Wychowanie w przedszkolu, grudzień 2000r.
    8. E.Skłodownik-Rycaj - "Jak uczynić mowę dziecka bardziej zrozumiałą" [w] Edukacja w przedszkolu, wrzesień 2000r.
    9. B. Szatań - "Lubimy teatr" [w] Wychowanie w przedszkolu, kwiecień 2000r.

    mgr Katarzyna Cieślińska
    Zespół Placówek Oświatowych
    Przedszkole w Kościelcu


  • Zaświadczenie online



    numer online: 35 gości

    reklama