Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4887
rok szkolny
2007/2008

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Dorastające dzieci - sytuacja rodzinna a zagrożenia

Wiek dorastania jest tym okresem w życiu człowieka w którym dokonuje się przeobrażenie dziecka w osobę dorosłą. Na przestrzeni stosunkowo krótkiego czasu zachodzą radykalne zmiany fizyczne i psychiczne, które umożliwiają spełnienie zadań właściwych człowiekowi dorosłemu - zadań rodzinnych i zawodowo-społecznych (M.Żebrowska "Psychologia dzieci i młodzieży").

Wiek dorastania od wielu lat budzi żywe zainteresowanie psychologów, pedagogów, socjologów, przedstawicieli nauk biologicznych i medycznych także publicystów. Wiek ten to ostatni etap w procesie intensywnego rozwoju człowieka. Czy wystąpią w nim trudności czy nie zależy to w znacznym stopniu od najbliższego otoczenia, a zwłaszcza od rodziców i sposobu ich oddziaływania na dziecko, oraz od wzorców jakie mu dostarczają.

Halina Filipczak w książce "Rodzice i dzieci dorastające" pisze, iż trzy szczególnie poważne niebezpieczeństwa grożą współczesnej młodzieży: narkomania, picie alkoholu i palenie papierosów. Najgroźniejsze jest niewątpliwie pierwsze, chociaż nie można lekceważyć i pozostałych.
Wszystkie nastolatki potrzebują kontaktów z rówieśnikami i ulegają ich wpływowi. Potrzeba ta występuje jednak szczególnie intensywnie u dorastających dziewcząt i chłopców których rodzinach atmosfera jest przykra, stale wybuchają konflikty, w których rodzice się rozwodzą, gdzie brak jest silnej więzi, brak także pogody i radości. W domu o takim klimacie niechętnie się przebywa, wychodzi się z niego, ucieka tam, gdzie można być "na luzie", gdzie jest miło i wesoło. Do grupy rówieśniczej nierzadko złożonej z takich samych "uciekinierów".
Prowadzi to do podporządkowania się ich normą, do przejęcia form zachowania nie akceptowanych przez dorosłych jak palenie papierosów, picie alkoholu, używanie środków odurzających czasem chuligaństwa i przestępczości.

Klejenie się, wąchanie, łykanie prochów podlega kilku zasadniczym motywom:
1) odurzanie się z ciekawości - młodzież pociągają zjawiska i sytuacje nowe i mało znane i tajemnicze. Jednorazowa próba nie stanowi jeszcze uzależnienia. Jeżeli jednak pierwsza próba wiąże się z doznaniami przyjemnymi albo nacisk grupy rówieśniczej jest bardzo silny, mogą nastąpić kolejne próby a w konsekwencji zależność psychiczna lub nawet fizyczna co jest już bardzo groźne.
2) to rodzina rozbita, niepełna w której dorastająca młodzież przeżywa konflikty emocjonalne. Narkotyki jak i inne substancje odurzające pozwalają zapomnieć o kłopotach, trudnościach i nie rozwiązanych problemach. Są środkami które kompensują jakby brak idei, miłości i zrozumienia. Pozwalają uciec w inny, nierealny świat.

Podobnie o narkomanii pisze Irena Obuchowska w książce "Drogi dorastania". Wyróżnia ona dwa modelowe mechanizmy sięgania po środki odurzające:
1) dla młodzieży dobrze społecznie - przystosowanej jest to namawianie przez kolegów,
2) dla młodzieży źle przystosowanej- samodzielnie podjęta decyzja.

Ujmując to w kategoriach nadrzędnych można stwierdzić, że są to motywy ucieczki i poszukiwania.
Do motywów ucieczki w okresie dorastania można zaliczyć motywy frustracyjne - są to głównie niepowodzenia szkolne i konflikty rodzinne.
Motyw nudy i monotonii - gdy jeden dzień podobny jest do drugiego młody człowiek pragnie wyrwać się z sza żyzny dnia, z pustki bez perspektyw i przeżyć coś nadzwyczajnego.
Motywy takie narastają w środowiskach dotkniętych biedom i bezrobociem. Z tym wiąże się również patologia rodzinna w której dorastająca młodzież nie zaznaje ani miłości, ani opieki. W ich życie wpisana jest przemoc i doznane upokorzenie.
Doprowadza to do powstania w młodych ludziach syndromu "spadłego liścia" - czują się oni niepotrzebni, czekają aż zostaną "zmiecione" przez los.
Inny motyw ucieczki to motyw konformizmu polegający na przejmowaniu wzorców panujących w grupie rówieśniczej. W zamian za podporządkowanie się grupie młody człowiek zyskuje oparcie i przyjaźń jej członków uciekając w ten sposób od samotności i lęku. Z kolei uświadomione motywy egzystencjonalne związane z poczuciem bezsensu życia, z załamaniem się wartości można spotkać dopiero pod koniec okresu dorastania jakkolwiek i wcześniej mogą one oddziaływać jako motyw tła. Jednak częściej wydają się występować aktywne motywy poszukiwania tj. ciekawość, podążanie za nowością, motywy hedonistyczne- dążenie do radości, zabawy, motywy prestiżowe- gdy dziewczyna czy chłody opiec chcą być dorosłymi i czuja się nimi wtedy, gdy przejmują pewne formy zachowań w ich mniemaniu charakteryzujące osoby dorosłe.

Można więc przypuszczać, że motywacja ucieczkowa, będąca wyrazem pewnego rodzaju zaburzenia równowagi psychicznej, częściej prowadzi do nałogu niż motywacja typu poszukiwania, która często prowadzi do przemijających epizodów narkotycznych.

Dorastające dzieci potrzebują naszej dyskretnej obecności, dostępności i gotowości do udzielenia im pomocy. Dlatego właśnie niezmiernie ważne żeby faktycznie interesować się życiem dorastających dzieci. One chcą widzieć w nas swoich sojuszników, na których mogą liczyć w trudnych momentach.

Bibliografia:

  • M. Żebrowska "Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży"
  • H. Filipczak "Rodzice i dzieci dorastające"
  • I. Obuchowska "Drogi dorastania"

    Teresa Kumor


  • Zaświadczenie online



    numer online: 98 gości

    reklama