Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
4995
rok szkolny
2007/2008

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Formy i strategie rozwijania twórczej postawy dzieci

Podstawową formą działalności dziecka jest zabawa. W psychologii przez zabawę rozumie się społeczną aktywność dziecka. To właśnie zabawa odgrywa istotną rolę w rozwoju dziecka przedszkolnego. Dlatego stwarzanie warunków do podejmowania spontanicznej zabawy jest podstawowym zadaniem wychowawczym przedszkola. Warunki te są spełnione wówczas, gdy dorosły umożliwi dziecku ekspresję jego myśli i uczuć, inspirując i kierując działaniem dziecka oraz zapewni warunki materialne. Wtedy rozpoczyna się kształtowanie postawy twórczej. By tak się stało, dorosły musi być otwarty, twórczy i autentyczny w działaniu. Dzieci przedszkolne muszą znaleźć warunki i możliwości do twórczej aktywności. Wychowawca winien być doradcą, przewodnikiem, współpartnerem zabaw i działań twórczych. Dopiero w takich warunkach może ujawnić się inwencja twórcza, rozwiną się zdolności, które będą sprzyjać aktywnemu i samodzielnemu wysuwaniu przypuszczeń, stawianiu pytań, odkrywaniu, zastanawianiu się. Pobudzanie i inspirowanie dzieci do twórczego myślenia, do zachowań spontanicznych, odbywać się może poprzez proponowanie zadań otwartych, a więc takich, które mają wielorakie możliwości rozwiązania i gdzie każde rozwiązanie może być dobre. Warunki takie spełniają metody zadaniowe, w których brak jest schematów działania i dzięki temu inspirują możliwości tworzenia. Istotną rolę odgrywa również aprobata dla zabawy dziecka, życzliwa atmosfera, jak również dołączenie odpowiednich rekwizytów, zabawek, pomocy i materiałów, które będą sprzyjać aktywności twórczej, będą pobudzać do wyobraźni i pomysłowości. Duże znaczenie ma przestrzeń, w której przebywa dziecko. Ważna jest estetyka przedszkola i całego jego otoczenia. Przedszkole powinno być połączeniem domu rodzinnego z letnim ogrodem i "krainą marzeń". Podstawą mogą być barwy, które nastrajają: cieple, wesołe i na pewno w takich warunkach może odbywać się proces tworzenia. Sama przestrzeń podzielona na fragmenty może pełnić specyficzne funkcje w organizowaniu aktywności dzieci. Może to być np.:

  • kąt ze "skrzynią skarbów" - zawierający skład wszystkiego, co potrzebne i niepotrzebne (sznurki, szpulki, guziki, szmatki). Taką rolę pełni pomieszczenie typu "grota-dziupla", miejsce intymności i odosobnienia, tzw. "mój własny kąt",
  • kąty aktywności specjalistycznej, czyli ośrodki muzyki, plastyki, literatury.

    W wieku przedszkolnym wyodrębnia się kilka podstawowych rodzajów zabaw, jak: zabawy konstrukcyjno-techniczne, ruchowe, tematyczne, badawcze, dydaktyczne i muzyczne. Każda z tych zabaw ma swój udział w rozwoju twórczych myśli, działań i postaw dziecka. Inną formą pracy z dziećmi w przedszkolu pobudzającą twórczą aktywność plastyczną jest wycieczka. Stanowią dla dzieci zawsze radosne przeżycie i urozmaicenie codziennego życia. Kontakt z nowym ciekawym środowiskiem pobudza dzieci do wypowiadania się i stawiania pytań. Dzieci będą dzieliły się poczynionymi spostrzeżeniami i doświadczeniami. W ten sposób oprócz tego ,że wycieczka zapewni wypoczynek i odprężenie będzie również wzbogacać i uściślać wiadomości, rozwijać zdolność obserwacji i budzić zainteresowania przyrodnicze. Stały kontakt dziecka z otoczeniem i przeżywana obserwacja stanowią podstawę do jego ekspresji plastycznej. Jest to najczęstsza forma komunikowania się dzieci z innymi ludźmi. Przystępując do tworzenia dziecko odwołuje się do swoich doświadczeń, a związane z nimi stany emocjonalne odnawiają się i potęgują w trakcie pracy twórczej. Treścią wypowiedzi dziecka bywa najbliższe otoczenie: rodzina, rodzeństwo, dziadkowie, koleżanki, koledzy, zwierzęta, zabawki. Treścią są również zdarzenia w domu, przyroda, programy telewizyjne, bajki i baśnie. Najgłębszym źródłem pomysłów twórczych bywa wyobraźnia dziecięca. Dziecko przedszkolne rysuje to, co wie o danym przedmiocie lub zjawisku. Ponieważ czynności twórcze angażują pamięć, myślenie i wyobraźnię, każdy akt twórczy jest dla dziecka bardzo cenny. Dlatego można powiedzieć, że twórczość plastyczna dziecka ma charakter wyobrażeniowo-pamięciowy, a powstały obraz jest subiektywny. Twórczość plastyczna dziecka będzie tym bogatsza, im bardziej zróżnicowany i bogaty będzie jego kontakt z różnymi przedmiotami i zjawiskami. Dziecku należy dać swobodę, uwzględniając jego indywidualne potrzeby, dać możliwość korzystania z różnych technik plastycznych, nie narzucać tematu pracy, ani ograniczać czasu jej wykonania. Każdej działalności dziecka powinna towarzyszyć twórcza atmosfera, serdeczny, przyjacielski stosunek nauczyciela do dzieci, stwarzający klimat porozumienia. Nauczyciel nie powinien narzucać dzieciom swojego sposobu malowania, tonacji kolorystycznej, proporcji przedstawionych postaci czy przedmiotów, gdyż takie oddziaływania mogą wzbudzić niechęć dziecka do twórczości plastycznej. Dziecko wtedy również staje się niesamodzielne w pracy, skłonne do kopiowania. Wyrażając swoje spostrzeżenia, nowe ujęcia, własne sądy uczy się niezależności myślenia, co zaowocuje w przyszłości.

    Interesującą formą stymulowania aktywności twórczej jest wykorzystanie w nauczaniu plastyki synektyki Wiliama Gordona. Proponuje on zaskoczyć dziecko takimi tematami jak, np. "Co by było, gdyby ludzie zaczęli fruwać?", "Co by było gdyby wszystkie przedmioty ożyły, potrafiły biegać, fruwać?" oraz tematy zawierające sprzeczności, np. Kamienna woda", "Wełniane domy".

    Podjęcie powyższych tematów wymaga uruchomienia wyobraźni, pozwala na uruchomienie wybujałej fantazji, a jednocześnie następuje trening abstrakcyjnego myślenia i zrozumienie dla konieczności oddzielenia fikcji od tego co realne. Wyzwaniem dla twórczej aktywności dzieci może być próba znalezienia symboli wizualnych dla takich realnych stanów – pojęć, jak: Ruch, Zimno, Ciepło, Ból, Spokój, Hałas, Słodycz. Gorycz.

    Jolanta Łukawska
    Przedszkole Nr 6 w Sandomierzu


  • Zaświadczenie online



    numer online: 159 gości

    reklama