Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
5142
rok szkolny
2007/2008

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Wybrane problemy dysleksji w nauczaniu języka angielskiego

Gdy nauczyciel otrzymuje opinię o uczniu, stwierdzającą, że jest on dyslektykiem, niejednokrotnie zastanawia się jak z nim postępować, jak pomóc takiemu uczniowi.

Nie wystarczy przecież obniżenie wymagań wobec takiej osoby, ponieważ to z pewnością nie pomoże jej zdać jakiegokolwiek egzaminu z języka angielskiego.

Dziś wiadomo, że dysleksja to specyficzne trudności w nauce czytania, którym towarzyszą problemy z pisaniem, liczeniem, posługiwaniem się symbolami analizą i syntezą. Charakteryzuje się trudnościami w dekodowaniu pojedynczych słów, związanymi z tzw. przetwarzaniem fonologicznym czyli zdolnością do rozróżniania dźwięków w wyrazach, głosek i sylab. Dyslektyk potrzebuje więcej czasu na zrozumienie i zapamiętanie informacji, charakteryzuje go też refleksyjność lub impulsywność, stany lękowe, niska samoocena i obniżona motywacja.

Najważniejszym faktem dotyczącym dysleksji, jaki nauczyciel powinien sobie uświadomić, jest praca półkul mózgowych, inna niż u nie dyslektyka. U osoby nie będącej dyslektykiem podział zadań wykonywanych przez półkule wygląda następująco:

ilustracja

Prawa półkula jest odpowiedzialna za widzenie kolorów, obrazów, muzykalność i syntezę natomiast lewa odpowiada za logiczne myślenie, słowa, cyfry i analizę. Dyslektyk używa prawej półkuli zarówno do czytania jaki i pisania, myśli obrazami. Dyslektyk ma bardziej rozwiniętą wyobraźnię, intuicję i widzenie kolorów. Ronald Davis uważa ten fakt za szczególny talent dyslektyka, który powinien być w wykorzystany w pracy z nim.

Nauka języka angielskiego sprawia dyslektykom duże trudności ponieważ ma wyjątkowo nieregularną pisownię. Operuje 26 literami do zapisu 44 głosek, np. głoska "e" może być zapisana na wiele sposobów. Osoba dyslektyczna ma szczególne trudności w nauce języka angielskiego z :

  • gramatyką: rozumieniem czasów, strony biernej i okresów warunkowych,
  • pisaniem i czytaniem po angielsku,
  • rozumieniem ze słuchu,
  • zapamiętaniem czasowników nieregularnych,
  • zapamiętaniem nazw dni tygodnia, pór roku,
  • czytaniem transkrypcji,
  • rozróżnianiem podobnych głosek długich i krótkich np. w wyrazach: rich-reach
  • pisownią homofonów np.: waste-waist.

    Wszystkie wymienione problemy nie oznaczają, że dyslektyk nie może nauczyć się języka angielskiego, wymaga jedynie odpowiedniej stymulacji.

    Poniżej podano zbiór ogólnych przepisów pomagających dyslektykowi w nauce języka angielskiego.

    Jak ćwiczyć sprawność czytania i rozumienia tekstu czytanego?

    Obowiązuje technika wspólnego czytania polega ona na tym, że uczeń czyta tekst jednocześnie z nauczycielem, lub dwóch uczniów czyta jednocześnie. W takiej sytuacji dyslektyk słyszy wymowę i nie odczuwa lęku ponieważ nie czyta sam. Możemy także czytać naprzemiennie. Inny uczeń powinien po przeczytaniu streścić tekst, dyslektyk jeśli nawet czegoś nie doczytał na pewno poczuje się lepiej. Należy unikać zmuszania dyslektyka do czytania na głos.
    Słówka tematyczne dotyczące tekstu powinny być wprowadzone zanim uczeń dyslektyczny przeczyta tekst, najlepiej w formie obrazkowej. Dyslektyk próbuje odgadnąć o czym tekst będzie na podstawie obrazka lub podanych słówek. Dyslektyk powinien posiadać słownik wizualny, bardzo przydatny jest też słownik idiomów w formie obrazkowej.

    Jak ćwiczyć sprawność pisania?

    Dyslektyk ma trudności z pisaniem linearnym, dlatego pożądana jest umiejętność tworzenia map myśli w myśl zasady: jeden obraz jest wart tysiąca słów ( polecam książkę pt. "Mapy twoich myśli", autor: Tony Buzan). W przypadku pisania dłuższych form użytkowych należy stosować metodę guided writing - pisanie pod kontrolą nauczyciela lub też praca w grupach. Jedna grupa pisze wstęp do historyjki, druga pisze rozwinięcie, następnie uczniowie zamieniają się rolami.

    Jak sprawdzać i oceniać prace pisemne?

    Nie należy podkreślać popełnionego błędu, ale przekreślić go i nad nim napisać poprawną formę. Kolor czerwony długopisu nauczyciela nie jest wskazany, ponieważ rozprasza uwagę dyslektyka. Powinno się używać koloru zielonego.

    Jak ćwiczyć mówienie i rozumienie mowy?

    Dyslektycy lubią mówić więc trzeba to wykorzystać w pracy na lekcji. Należy tworzyć historyjki do obrazków, przeprowadzać wywiady i konferencje prasowe. Sprawność mówienia należy połączyć z pracą z tekstem poprzez przekazywanie treści przeczytanego tekstu. Uczniowie mogą też twórczo opracować zakończenie do tekstu, modyfikować dialog z podręcznika stosując nowy materiał gramatyczny i leksykalny. Należy zwrócić uwagę na ćwiczenia fonetyczne poprzez znajdowanie rymów w tekście, liczenie ile jest głosek i liter w wyrazie. Powinno się też ćwiczyć intonację i strategie słuchania, wskazane jest też łączenie słuchania z rysowaniem.

    Jak wprowadzać nowe słownictwo na lekcji języka angielskiego?

    Dyslektyk łatwiej zapamiętuje słówka, jeśli ułożone są w grupach, blokach tematycznych np.: choroby, ubrania i towarzyszą im obrazki. Dobrze jest stosować słowniki tematyczne. Częstym zjawiskiem u osób z dysleksją są deficyty słuchu fonematycznego tzn. nie potrafią one wychwycić i prawidłowo zróżnicować wszystkich dźwięków mowy w potoku słów. Dlatego nauczyciel powinien zwolnić tempo wypowiadanych słów w fazie prezentacji leksyki.

    Nowe słówko musi być zapisane kolorowo, młodsze dzieci powinny wodzić palcem po wyrazie, napisać słowo światłem latarki na suficie lub łączyć litery wykropkowanego wyrazu. Im więcej zmysłów jest zaangażowanych w pracę tym lepiej. Należy także podać kontekst tj. pewną ilość zdań z tym słówkiem.

    Wskazane jest dla wszystkich, nie tylko dyslektyków, stosowanie mnemotechnik tj. metod skojarzeń np. aby zapamiętać angielskie słowo ribbon-wstążka, tasiemka należy:

    1. poszukać słowa klucza w języku polskim najbardziej zbliżonego brzmieniowo do słowa obcego, im większe podobieństwo tym lepiej, największe znaczenie mają początkowe litery.

    2. uczniowie kojarzą obce słowo z tymczasowym słowem kluczem według formuły pamięci - pamięć=obraz+akcja.
    Przykładowo wyobrażamy sobie rybę siedzącą okrakiem na wielkiej literze N owijającą się kolorową tasiemką i machającą do nas odblaskowo zieloną kokardą

    3. Kodowanie dźwiękowe polega na kilkakrotnym powtórzeniu w myślach (lub na głos) wyrazu obcego w czasie wizualizacji skojarzenia.

    Warto połączyć nową leksykę ze znaną uczniom z poprzednich lekcji. Uczniowie dyslektyczni powinni uczyć się słownictwa z kaset dołączonych do podręczników, pomaga to nie tylko w postępach w wymowie ale także w skutecznym opanowaniu rozumienia ze słuchu. W pracy ze słownictwem należy też uwzględnić zadania na głoski, sylaby i rymy np. znajdowanie w wyrazie samogłoski lub spółgłoski, wstawienie brakującej litery, podział wyrazu na sylaby, dopasowanie wyrazów, które się rymują.

    Jak wprowadzać zagadnienia gramatyczne?

    Przy wprowadzaniu zagadnień gramatycznych należy stosować strategie polegające na odkrywaniu reguł. Zaangażowanie ucznia w tworzenie zasad skłania ucznia do myślenia i pozwala na ich zapamiętanie w sposób bardziej trwały.

    Wskazane jest uczenie się gramatyki tak jak języka ojczystego poprzez osłuchanie się bez zbędnego tłumaczenia, zwłaszcza w przypadku małych dzieci. W przypadku starszych uczniów wskazane jest wprowadzenie struktury gramatycznej w postaci tabelki, grafów czy wzorów z wykorzystaniem kolorowej czcionki czy mazaków do podkreślenia.

    W fazie utrwalania materiału gramatycznego należy rozpocząć od ćwiczeń imitacyjnych a następnie przejść do substytucji tj. powtarzania tej samej struktury z innymi przykładami.

    W ćwiczenia należy włączyć wszystkie zmysły np. w formie zabawy 'correct' or 'incorrect'. Polega ono na tym że, nauczyciel czyta zdanie poprawne lub nie pod względem gramatycznym a uczniowie podnoszą karteczki białe jeśli zdanie jest poprawne lub czerwone jeśli nie.

    Metody nauczania stosowane w pracy z dyslektykami.

    1. metoda multisensoryczna, która opiera się na stymulacji wielozmysłowej, należy włączyć do procesu nauczania wszystkie zmysły,

    2. metoda słuchowa: nauczyciel tłumaczy, kieruje zwięzłe komunikaty, powtarza, używa materiałów dźwiękowych, czyta głośno polecenia, upewnia się czy uczeń zrozumiał, stosuje parafrazę,

    3. metoda kinestetyczna: angażujemy ruch w procesie uczenia, stosujemy materiały dotykowe,

    4. metoda wizualizacji: używamy obrazków, diagramów tabelek, wykresów, używamy kolorów, dorysowujemy obrazki, porządkujemy obrazki, używamy obrazków w ćwiczeniu gramatyki,

    5. metoda metakognitywna: polega na odkrywaniu reguł np. gramatycznych wykorzystując swoją wiedzę i porównanie do języka ojczystego poprzez stosowanie zagadek językowych.

    Podsumowując, warto dodać, że każdy dyslektyk jest inny więc należy go traktować indywidualnie. Najważniejsze jest to aby angażować wszystkie zmysły w procesie uczenia i stosować dużo powtórek. Należy operować materiałem tak aby słowa powtarzały się . Rodzice i najbliżsi również powinni mobilizować dyslektyka do powtarzania.

    Oto jak możemy zaprezentować najważniejsze informacje dotyczące dysleksji w formie mapy myśli, jest to sposób zapisu bardzo wskazany dla dyslektyków i nie tylko.

    ilustracja

    Bibliografia:
    1 - Davis Ronald D.(1994) Dar dysleksji, Zysk i S-ka, Poznań,
    2 - Selikowitz M.(1999) Dysleksja, Warszawa, Prószyński i S-ka,
    3 - Jurek A. ABC dysleksji, czasopismo dla nauczycieli, Języki obce w szkole nr 5/2004
    4 - http://www.dyslexia.com

    Urszula Miaskowska
    VIII LO w Lublinie


  • Zaświadczenie online



    numer online: 76 gości

    reklama