Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
5618
rok szkolny
2008/2009

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Katecheza w okresie adolescencji w dokumentach katechetycznych Kościoła

Katecheza jest wychowaniem w wierze dzieci, młodzieży i dorosłych; obejmuje przede wszystkim wyjaśnianie nauki chrześcijańskiej w celu wprowadzenia wierzących w pełnię życia chrześcijańskiego. Łączy się z niektórymi elementami pasterskiej misji Kościoła, chociaż się z nimi nie utożsamia. Mają one aspekt katechetyczny, przygotowują do katechezy lub z niej wynikają. Są to: pierwsze głoszenie Ewangelii, czyli przepowiadanie misyjne w celu wzbudzenia wiary; poszukiwanie racji wiary; doświadczenie życia chrześcijańskiego; celebracja sakramentów; świadectwo apostolskie i misyjne. Katecheza jest ściśle złączona i związana z całym życiem Kościoła. Od niej bowiem zależy rozprzestrzenianie się Kościoła w świecie i jego liczebny wzrost jak również zgodność z zamysłem Bożym.

Katecheza dostosowana do różnego wieku jest istotnym wymaganiem, jakie staje przed wspólnotą chrześcijańską. Z jednej strony bowiem wiara uczestniczy w rozwoju osoby, a z drugiej każdy okres życia jest wystawiony na wyzwanie nadania mu charakteru chrześcijańskiego i przede wszystkim musi się utrwalać przez coraz to nowe zadania powołania chrześcijańskiego. Powinno się także mądrze zintegrować różne etapy drogi wiary, troszcząc się szczególnie o to by katecheza dzieci znalazła harmonijne wypełnienie w okresach późniejszych. W okresie dzieciństwa proces katechizacji będzie miał charakter wychowawczy zwracający uwagę na rozwój tych wartości ludzkich, które stanowią podstawę antropologiczną życia wiary. Wejście do szkoły oznacza dla dziecka wejście do społeczności szerszej z możliwością dużego rozwinięcia swoich zdolności intelektualnych, uczuciowych i zachowaniowych. Wszystko to wymaga od katechezy i od katechetów stałej współpracy z rodzicami a także nauczycielami ze szkoły. Gdy dziecko styka się z szerszym kręgiem społecznym, przychodzi czas na katechezę wprowadzającą w życie Kościoła w sposób uporządkowany i regularny, bezpośrednio przygotowujący do przyjęcia sakramentów. Mowa tu o katechezie dydaktycznej, zwróconej ku świadczeniu o wierze. Katecheza ta pogłębia zrozumienie sakramentów, ale równocześnie z sakramentów czerpie moc życiową i daje dziecku radość z tego, że jest ono świadkiem Chrystusa w swoim środowisku. Dostrzega się coraz większą trudność w katechizowaniu dzieci, które żyją w rodzinach i miejscach, gdzie zanika praktyka życia religijnego lub jest bezwzględnie niewystarczająca. W takich okolicznościach nie wolno rezygnować z katechezy, ale należy ujmować i doskonalić w ten sposób, by odpowiadała warunkom i okolicznościom. Wymaga się również od katechezy przekazywania treści w sposób rzeczywiście przystosowany do konkretnych możliwości dzieci.

Na uwagę katechizowania zasługuje okres poprzedzający dojrzewanie, okres dojrzewania i młodości. Jest to okres, w którym każdy odkrywa samego siebie i swój własny świat wewnętrzny, w którym snuje wielkie plany. Często jest to także wiek głęboko nurtujących pytań, niepokojących poszukiwań prowadzących do frustracji. Wiek pewnego rodzaju nieufności wobec innych, niebezpiecznego zamknięcia się w sobie. Katecheza musi brać pod uwagę te tak często ulegające zmianom warunki tego trudnego okresu życia. Katecheza może mieć nawet znaczenie decydujące, jeżeli potrafi doprowadzić młodego człowieka do krytycznego zastanowienia się nad swoim życiem.

Bardzo często w tym czasie chłopiec i dziewczyna, przyjmując sakrament bierzmowania, kończą proces wtajemniczenia sakramentalnego, równocześnie oddalają się prawie całkowicie od praktykowania wiary. Dorastający i młodzież podlegają nie tyle niebezpieczeństwu gwałtownego przeciwstawiania się Kościołowi ile raczej pokusie odejścia od niego. To właśnie stanowi dla katechezy największy problem, również z tej racji, że starszym często trudno jest uznać, co pożytecznego mogą wnieść dorastający i młodzież.

Człowiek dojrzewający dostrzega w sobie zmiany fizyczne i psychiczne. Jest w stadium poszukiwania własnej pozycji w życiu społecznym. Nie osiągnął jeszcze wiary właściwej dla wieku człowieka dorosłego. Z tej właśnie racji szuka jakiejś orientacji fundamentalnej, która by pozwoliła osiągnąć ponownie jedność życiową. Zasadniczym zadaniem katechezy w okresie dojrzewania będzie wskazywanie sensu życia prawdziwie chrześcijańskiego. Powinna ona rzucać światło orędzia na te sprawy, które bardziej interesują dorastającego człowieka. Człowiek w okresie dojrzewania próbuje uporządkować własną wizję życia, bieg swojej egzystencji według pewnych głównych i podstawowych wartości. Właśnie katecheza ma udzielić pomocy, by coraz bardziej odkrywać i porządkować autentyczne wartości.

Kościół, który widzi młodych jako "nadzieję", zdaje sobie też sprawę z tego, że są oni wielkim wyzwaniem dla przyszłości Kościoła. Szybka i radykalna zmiana kulturowa i społeczna, wzrost liczebny brak pracy, nacisk społeczeństwa konsumpcyjnego..., wszystko to wpływa na określenie pokolenia młodych jako świata oczekiwania, często sceptycyzmu i nudy, co więcej lęku i zepchnięcia na margines. Z drugiej strony u bardzo wielu młodych silne i gwałtowne jest dążenie do poszukiwania sensu, do solidarności, do zaangażowania społecznego, do samego doświadczenia religijnego. Katecheza nabywa wówczas dużego znaczenia, ponieważ Ewangelia może być wtedy tak przedstawiona, zrozumiana i przyjęta, że nada sens życiu i wzbudzi postawy - a mianowicie: wyrzeczenie, wstrzemięźliwość, łagodność, sprawiedliwość, zaangażowanie, pojednanie itp. Czyli takie przymioty, które pozwolą rozpoznać tego młodego człowieka wśród uczniów Jezusa Chrystusa. Należy również uwzględnić różnorodność sytuacji religijnych: są młodzi, którzy nie są nawet ochrzczeni, są inni, którzy nie przeszli do końca procesu wtajemniczenia chrześcijańskiego lub przeżywają, niekiedy nawet poważny, kryzys wiary, są też i tacy, którzy są skłonni dokonać wyboru wiary lub już go dokonali i proszą o pomoc. Nie można zapomnieć o tym, że korzystna jest ta katecheza, która będzie się odbywać w ramach szerszego duszpasterstwa dorastających i młodzieży, uwzględniającego całość problemów dotyczących ich życia. W tym celu należy zintegrować katechezę z pewnymi sposobami postępowania, takimi jak odczytanie sytuacji, zwrócenie uwagi na nauki o człowieku i wychowaniu, współpraca świeckich i samych młodych.

Wśród różnych form katechezy młodzieżowej, stosownie do sytuacji, należy przewidzieć katechumenat młodzieżowy odpowiedni do wieku szkolnego, katechezę wtajemniczenia chrześcijańskiego, katechezę na określone tematy, inne spotkania okazjonalne i nieformalne. Powinno się zaproponować katechezę dla młodzieży w nowym kształcie, otwartą na wrażliwość i problemy jej wieku, które mają charakter teologiczny, etyczny, historyczny, społeczny... Szczególne miejsce należy przyznać wychowaniu w prawdzie i wolności zgodnie z Ewangelią, formacji sumienia, wychowaniu do miłości, problematyce powołaniowej, zaangażowaniu chrześcijańskiemu w społeczeństwie, odpowiedzialności misyjnej w świecie. Kładzie się więc nacisk na konieczność "przystosowania katechezy młodych" przekładając na ich język.

Katecheza ma sprawić to, by młody człowiek we wczesnej młodości osiągnął dojrzałość pozwalająca mu na odzyskanie po przezwyciężeniu subiektywizmu - nowego zaufania w moc i mądrość Bożą.

Młodzi mają tendencje do osiągnięcia własnej autonomii pragną się zrzeszać w tym celu, aby łatwiej zamanifestować własne idee i swój charakter oraz zachować własną niezależność od zrzeszeń osób dorosłych. Również i w tym przypadku zadaniem katechezy jest działanie w tych organizacjach młodzieżowych, które mogą stać się łącznikiem pomiędzy młodzieżą i całą wspólnotą Kościoła. Dorastająca młodzież posiada, formalnie rzecz biorąc, zdolność samodzielnego rozumowania. Uczy się właściwego posługiwania intelektem i zdaje sobie z tego sprawę, że kultura, z którą spotyka się wymaga przemyślenia i musi znaleźć zastosowanie w jego życiu. Jeżeli katecheza pragnie zaszczepić życie wiary, nie może w żaden sposób zaniedbać kształtowania religijnych sposobów myślenia wykazujących powiązanie tajemnic wiary między sobą i z ostatecznym celem człowieka. Chrześcijańska katecheza ma wychowywać dorastającą młodzież do podjęcia odpowiedzialności związanej z wiarą oraz przygotować ich stopniowo do realizowania wobec wszystkich chrześcijańskiego powołania. Katecheza staje się w ten sposób od wczesnych lat dzieciństwa po próg dojrzałości pewnego rodzaju stałą szkołą i towarzyszy głównym etapom życia, jak latarnia oświecająca drogę małego dziecka, młodzieńca i dorastającego człowieka.

Obecna praca katechetyczna, jeśli chce się ją pełnić dokładnie i poważnie jest trudniejsza i bardziej męcząca niż kiedykolwiek, a to z powodu przeszkód i trudności wszelkiego rodzaju, jednakże przynosi ona równocześnie więcej pociechy, zważywszy na głębię odpowiedzi dawanych przez dzieci i młodzież. Jest to skarb, na który Kościół może i powinien liczyć w nadchodzących latach.

Bibliografia:
1. Katechizm Kościoła Katolickiego. Pallottinum 1994.
2. Dyrektorium Ogólne o Katechizacji. Pallottinum 1998.
3. Adhortacja Apostolska Ojca Świętego Jana Pawła II do Biskupów Kapłanów i wiernych całego Kościoła Katolickiego o katechizacji w naszych czasach

Małgorzata Krasucka
Miejska Szkoła Podstawowa nr 4
w Zawierciu


Zaświadczenie online



numer online: 86 gości

reklama