Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
5894
rok szkolny
2008/2009

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Projekt modernizacji systemowej procesu wychowawczo-dydaktycznego we własnej placówce z uwzględnieniem podłoża teoretycznego różnych koncepcji edukacji alternatywnej

Współczesne funkcje przedszkola

Zmiany w systemie edukacyjnym skłaniają do rozważenia czynników modyfikujących funkcjonowanie poszczególnych jego ogniw. Tym pierwszym - wprawdzie jeszcze nie powszechnym - lecz obejmującym znaczną liczbę dzieci, zwłaszcza 5-letnich, jest przedszkole. Istnieje ono już w świadomości społecznej jako etap przygotowujący dziecko do systematycznej nauki. Oddaje to jego nazwa, co jak wiadomo, pociąga za sobą określone konsekwencje.

Obecnie przyjmowane są przez różne grupy zainteresowane społeczną edukacja dwa odmienne sposoby myślenia. W pierwszym dominuje widzenie przedszkola jako instytucji pomocy rodzinie. W tym obrazie podstawowe zadanie to zapewnienie dziecku opieki i bezpieczeństwa oraz zaspokojenie podstawowych potrzeb. Nie rozpatruje się przedszkola jako miejsca, w którym dziecko ma możliwość rozwoju, lecz tylko jako miejsce pobytu przez określona liczbę godzin. Ważne zatem, by warunki lokalowe i materialne były pozytywne w odbiorze rodziców, nie gorsze niż w przeciętnym domu. Nie formułuje się natomiast wymagań kwalifikacyjnych zakładając, że opiekunki, podobne jak matki, mogą się dzieckiem opiekować bez specjalnego przygotowania, jako, że nauka zacznie się dopiero w szkole. Okres lat przedszkolnych ma być czasem swobodnej zabawy i co najwyżej pouczeniem dziecka do przestrzegania podstawowych norm współżycia w grupie i posłuszeństwa wobec dorosłych. Ten pogląd znajduje zwolenników wśród wielu odmian grup głoszących wyższość opieki domowej nad jakąkolwiek instytucją.

Drugi kierunek myślenia to rozważanie możliwości i potrzeb dziecka jako etapu rozwoju "przed szkołą" Dziecko jest już na tyle dorosłe, że potrzebny jest mu szerszy krąg społeczny niż najbliżsi mu dorośli czy rodzeństwo. Stopniowo poznaje oczekiwania formułowane wobec niego przez innych i uczy się wyrażać swoje wobec otoczenia. Jest więc to miejsce i czas, by obok socjalizacji znaczącą rolę zaczęło odgrywać wychowanie. W tym zaś już procesie rozpoznawanie intelektualnych możliwości dziecka staje się bardzo ważne, gdyż pozwala na tworzenie właściwych mu warunków rozwoju. W takim obrazie przedszkole jest miejscem edukacji o swoistym charakterze kompleksowych działań wobec dziecka. Zostaje ono - w przystępny sposób - wprowadzone w różne dziedziny wiedzy społecznej i przyrodniczej, otrzymując przygotowanie do nauki szkolnej. Równolegle uczy się poznawać swoje możliwości w działaniu. Doświadcza od otoczenia pierwszych ocen, tworzy samooceny. Zapewnienie opieki jest wymogiem tak oczywistym, że od razu postulowane są inne zadania: rozpoznawanie możliwości rozwojowych dzieci, zaciekawienie światem, pobudzanie i stymulowanie jego rozwoju. Bardzo ważne są także kwalifikacje pracowników, które nie mogą sprowadzać się jedynie do umiejętności zabawy z dzieckiem. Ma to być pierwszy obiektywny diagnosta, wychowawca, opiekun i przyjaciel dziecka.

Istotnym uwarunkowaniem działalności przedszkola jako instytucji wychowawczej są akceptowane współcześnie przez kadrę nauczycielską teorie rozwoju dziecka. We wszystkich tych teoriach rozwój rozumiany jest jako bogacenie się życia psychicznego w nieustannym dążeniu do coraz pełniejszego odzwierciedlenia złożoności świata. W przedszkolach, gdzie większa liczba dzieci utrudnia daleko idące zróżnicowania form pracy oraz w tzw. "zerówkach", które maja być "łagodnym " przejściem do wymagań szkoły, pojawiają się sytuacje, w których dzieci porównują swoje osiągnięcia, a jeszcze częściej robią to nauczyciele i rodzice. W grupie zaczynają się wyróżniać dzieci, których osiągnięcia są bliższe wzorca i te, które nie mogą mu sprostać. Dlatego już w przedszkolu szczególnie w ostatnim roku, pojawiają się dylematy wychowawców: nauczycieli i rodziców, czy przyspieszać nabywanie umiejętności przez dzieci, czy też dbać o komfort psychiczny, nie zrażając ich do przyszłej nauki. Należy zawsze przyjmować za postawę swych działań wychowawczych koncepcję indywidualnego rozwoju dziecka.

Istotne jest również to, że każde przedszkole należy do określonego środowiska społeczno-kulturalnego (lokalne lub z wyboru). Zawsze jest dla dziecka nowym, szerszym kręgiem społecznym. Panują tu nieco inne zasady niż w domu rodzinnym. Bardzo istotne jest nastawienie wychowawcy i płaszczyzna kontaktów z rówieśnikami, bowiem ona stanowi fundamentalne wzory zachowań społecznych.

Zaczyna kształtować się stosunek do ludzi, rzeczy i do siebie. Owe nastawienia nie są już tylko prostą odpowiedzią na uczucia, ale znaczenia nabierają informacje i doświadczenia. Jest to, więc okres, w którym dziecko jest bardzo podatne na przyjmowanie wartości. Dostarczanie wzorów, nakazywanie norm, pierwsze próby określania, wskazywania i uzasadniania wartości to droga kształtowania osobowości wolnych, autonomicznych.

Od 1990 roku prowadzenie przedszkoli należy do zadań samorządów terytorialnych. W momencie przyjmowania tego zadania nie wszystkie gminy były do tego przygotowane. Konsekwencją tego było gwałtowne zmniejszenie liczby placówek i powszechne podniesienie opłaty za korzystanie z nich co również nie ominęło naszego małego przedszkola.

Zwiększona autonomia, zarówno finansowa jak i merytoryczna pozwala na wybór form pracy. Na to również składa się zróżnicowana sytuacja ekonomiczna wyrażająca się w standardzie wyposażenia oraz urozmaiceniu form zajęć tzw. dodatkowych, które z czasem staja się - w niektórych środowiskach - zwykłymi.

Prócz programu, sposobu pracy, wykształceniu kadry istotna rolę w nadawaniu kształtu współczesnym przedszkolom pełnią oczekiwania rodziców. Do korzystania z przedszkola skłaniają ich różne motywy. Są to: konieczność zapewnienia dziecku opieki w czasie pracy zawodowej rodziców, stworzenie dziecku korzystnych warunków rozwoju (intelektualnego i społecznego), możliwość kontaktu z rówieśnikami, a przez to nabywanie pewności siebie, kształtowanie zaradności, przygotowanie do szkoły jako nabycie niezbędnych wiadomości i pożądanych na starcie szkolnym umiejętności. Ogólny stan świadomości rodziców podniósł się na tyle wyraźnie, że w wypowiedziach swoich z reguły wskazują na liczne motywy potrzeby funkcjonowania przedszkoli w naszym środowisku.

Zdecydowana większość rodziców deklaruje najczęściej chęć współdecydowania we wszystkich sprawach: treści dydaktyczno-wychowawczych, sposobów pracy, organizacji, choć często jest to ingerencja kłopotliwa, gdyż zazwyczaj taki rodzic dostrzega tylko swoje dziecko i chce, aby wszyscy mieli taki sam jak on, obraz swego dziecka.

Optymizmem, choć umiarkowanym, napawa fakt, że w pracy współczesnych przedszkoli coraz mniej osób jest przypadkowych. Najważniejsze zadania przedszkoli w zakresie rozwijania dziecka, we współczesnej rzeczywistości to:
- kompetencja fizyczna i umysłowa dziecka( umiejętność pokonywania przeszkód i rozwijania zdolności),
- autonomia i niezależność (umiejętność dokonywania wyborów i postępowania zgodnie z wytyczonym przez siebie kierunkiem, cierpliwość, konsekwencja, doświadczenie odpowiedzialności),
- poczucie tożsamości, samoocena, samoświadomość, rozwijanie silnego poczucia wartość i realistycznego obrazu siebie, uczenie się pokonywania trudności),
- otwartość (zdolność komunikowania się, szacunek dla indywidualności innych, umiejętność bycia współzależnym),
- system wartości (poznanie moralności, czyli rozwijający się, zinternalizowany system etyczny, docenienie prawdy, dostrzeganie zależności i jego skutku).

Wydaje się, że tylko tak szeroko zakreślone zadania pozwolą na proces wychowania, w którym dwie osoby: wychowawca i wychowanek będą istniały jako autonomiczne podmioty, ludzie wolni, ale i odpowiedzialni, stanowiący o sobie, ale umiejący żyć wśród innych.

Bibliografia:

  • K. Ferenz Współczesne funkcje przedszkola. "Wychowanie w przedszkolu" 1999 nr4.
  • S. Guz Przedszkole i nauczyciel przedszkola w opinii rodziców i nauczycieli "Wychowanie w przedszkolu" 1989 nr7

    (...)

    Pełna publikacja...


    REKLAMA

    Publikacja archiwalna do pobrania z serwera FTP.

    Aby pobrać daną publikację wpisz jej numer:
    i naciśnij > > >

    UWAGA:
    Numer ukazuje się w lewym górnym rogu okna danej publikacji.

    mgr Beata Kumor


  • Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



    numer online: 136 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: