Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
5921
rok szkolny
2008/2009

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Jak zachęcić uczniów do mówienia na lekcji języka obcego ?

Jako nauczyciel języka obcego każdy z nas zastanawia się jakiej metody użyć, aby zachęcić uczniów do mówienia w tym języku. Niejednokrotnie spotykamy się z sytuacją, kiedy dzieci są nieśmiałe nawet, jeśli chodzi o posługiwanie się językiem ojczystym. Na pewno nie będziemy mieć efektu, gdy spróbujemy zmuszać uczniów do używania wyrażeń, które nie są im na co dzień potrzebne i których w ogóle nigdy mogą nie potrzebować.

Głównym celem zajęć powinno być zawsze dawanie słuchaczom możliwości ćwiczenia mówienia. Większą uwagę należy przy tym zwrócić na biegłość posługiwania się językiem, niż na dokładność budowanych zdań. Celem dodatkowym może być ćwiczenie języka specyficznego np. w temacie ekologii, zakupów, itd.

Aby osiągnąć cel główny zazwyczaj pragniemy znaleźć sposób zaangażowania jak największej liczby uczniów w dyskusję, rozmowę. Czasami takie ćwiczenia mówienia z całą klasą są pożyteczne, ale jeśli przeciągają się na całą lekcję, daje to taki efekt, iż każdy z uczniów ma niewiele czasu na wypowiedź indywidualną. Zazwyczaj dobrym sposobem okazuje się być podział klasy na grupy, pary lub trójki przy inscenizowaniu ćwiczeń z mówienia.

W celu sprawnego przeprowadzenia ćwiczenia na mówienie potrzebne są trzy warunki:
- dobry temat,
- zadanie do wykonania,
- narzędzia, czyli pomoce i instrumenty potrzebne do jego wykonania.

Te trzy czynniki współgrają ze sobą w różnych proporcjach we wszystkich dobrze przeprowadzonych ćwiczeniach na mówienie. Czasami bywa tak, iż temat dominuje nad pozostałymi warunkami. Jak jednak znaleźć właściwy dla danego zespołu klasowego temat? Każdy zespół jest inny, tak jak uczniowie różnią się między sobą. Należy więc przemyśleć kilka spraw, zanim zdecyduje się podjąć konkretny temat:
1. Czy jest to coś, do czego każdy z uczniów może się odnieść, przynajmniej do pewnego stopnia? Tematy takie jak np. muzyka, środowisko naturalne, polityka mogą przyczynić się do naszego sukcesu na lekcji, ale również mogą sprawić, iż uczniowie mniej zainteresowani lub z mniejszą wiedzą na dany temat zostaną odizolowani od dyskusji lub zadania.
2. Czy uczniowie są w stanie poradzić sobie z tematem na właściwym dla siebie poziomie?
3. Czy jest to temat, na który mieli okazję rozmawiać wcześniej i czy są w stanie zająć w nim stanowisko, a nie tylko powtórzyć utarte frazesy znane im od dawna?
4. Jak my sami byśmy się czuli rozmawiając na ten sam temat z innymi na forum klasy?
5. Czasem dobrze jest przeprowadzić wcześniej ankietę, aby uczniowie sami mogli wybrać sobie spośród podanych interesujący ich temat.

Wybór tematu jest więc bardzo ważny, ale nie każdy uczeń lubi mówić "dla samego mówienia". W większych grupach, gdzie spotykamy większą liczbę nieśmiałych uczniów, bardziej zasadne może okazać się użycie specjalnie zaprojektowanego ćwiczenia w celu sprowokowania wypowiedzi. Zazwyczaj dobre rezultaty dają ćwiczenia kontrolowane, np. różnego typu ankiety, ćwiczenia z lukami do wypełnienia, zadania w parach czy grupach na podanym modelu. Tego rodzaju ćwiczenia zapewniają dobry efekt w grupach, w których jest duża ilość uczniów bez pewności w posługiwaniu się językiem.
Dużo większe wyzwanie dla dzieci stanowią zadania częściowo kontrolowane. Mogą to być karty z rolami do odegrania dla poszczególnych członków grupy połączone z dodaniem ich własnego komentarza lub opinii i wyrażeniem tego w określonym limicie czasowym. Inną odmianą tego rodzaju ćwiczeń jest szeregowanie różnych opcji według preferencji - np. układamy różnego rodzaju czynności według kryterium co lubimy robić najbardziej, a co najmniej. Takie ćwiczenie można przeprowadzać w oparciu o wiele tematów i przy niewielkim nakładzie czasu na przygotowanie się uczniów do wypowiedzi w klasie.
Dyskusja piramidowa jest z kolei sposobem na zaangażowanie do zadania całej grupy. Uczniowie otrzymują czas na zastanowienie się nad argumentami w parze, następnie, po upływie określonego z góry czasu, dwie pary ustalają wspólnie swoje stanowisko, aż w konsekwencji cała grupa dyskutuje na dany temat. Podczas gdy uczniowie uzgadniają swoje zdania w mniejszych grupach, łatwiej jest zabrać głos uczniom słabszym lub bardziej nieśmiałym. Wzrasta wtedy ich własna pewność językowa, co powoduje ich większą aktywność.
Bardzo wiele książek i publikacji wymienia proste gry planszowe jako formę pracy grupowej angażującą wszystkich jej członków. Każdy kwadracik zawiera inny temat do omówienia przez ucznia w z góry określonym czasie. Celem jest jak najszybsze (przy użyciu kostki i pionków) zakończenie gry po przejściu wszystkich kwadracików.

Przejdźmy teraz do narzędzi, czyli do pomocy i instrumentów koniecznych do zorganizowania lekcji, której celem jest ćwiczenie mówienia. Nie należy od razu wchodzić w temat "zbyt głęboko". Dobrze jest najpierw sprowokować pierwsze wypowiedzi koncentrując uwagę uczniów np. na obrazku, krótkim tekście do przeczytania przez wszystkich lub po prostu przedmiocie przyniesionym do klasy.
Dzieci zwykle potrzebują czasu na zastanowienie się przed rozpoczęciem ćwiczenia na mówienie, zebranie myśli, jakiejś treści potrzebnej do wypowiedzi. Czasem należy także przeznaczyć trochę czasu na to, aby uczniowie sprawdzili w słowniku odpowiednie słownictwo, zanotowali w zeszycie.
Zamiast dawać uczniom do dyskusji bardzo ogólny temat, należy postawić problem bardziej szczegółowo. Im łatwiej im będzie ustosunkować się do bardziej realistycznej sytuacji, tym łatwiej nam będzie uzyskać wypowiedź. Przykładem takiego ćwiczenia może być rozdanie kart ze szczegółowymi rolami do odegrania w grupie - łatwiej jest zawsze wcielić się w postać, niż wypowiedzieć we własnym imieniu.
Jeśli chodzi o zachęcenie uczniów nieśmiałych do mówienia, to dobrym sposobem jest odpowiednie ustawienie ławek do pracy w grupach. Dzieci mogą między sobą uzgadniać stanowiska tak, żeby inne grupy nie słyszały. Łatwo jest wtedy poruszać się między ławkami, co sprzyja komunikacji.

Przedstawiłam krótko kilka sposobów na udane lekcje mówienia. Nie było moim celem pokazanie wszystkich i na pewno wiele z nich pominęłam, albo może nawet nie jestem ich świadoma. Ważne jest jednak to, żeby każdy z nas potrafił sobie wypracować swoja własną metodę na skuteczne lekcje. To bardzo się przydaje, zwłaszcza jeśli chodzi o uczniów bardzo nieśmiałych, którym to nauczyciel powinien pomóc przezwyciężyć obawy. W końcu taka jest nasza rola.

Bibliografia:

  • Jim Scrivener, "Learning Teaching", Macmillan Heinemann, 1998.
  • Jayne Moon, "Children Learning English", Macmillan Heinemann, 2000.

    Katarzyna Joanna Góra
    Szkoła Podstawowa nr 6 im. Polskich Lotników
    w Puławach


  • Zaświadczenie online



    numer online: 162 gości

    reklama