Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
6305
rok szkolny
2008/2009

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola zabawy w ogólnym rozwoju człowieka - szkic pedagogiczny i psychologiczny na podstawie literatury

Pracując z dziećmi w przedszkolu w różnych grupach wiekowych zauważamy zmiany w sposobie bawienia się dzieci. W ich zabawach dostrzec można czerpanie wzorców z domu rodzinnego, bliskiego im środowiska. Pracując w przedszkolu obserwuje w codziennej pracy zachowania dzieci. Ponieważ, zabawa w przedszkolu jest jednym z najważniejszych rodzajów działalności charakterystycznych dla wieku dziecięcego, przygotowałam referat o znaczeniu zabawy dzieci w ogólnym zarysie na podstawie literatury.

Problem zabawy od dawna przyciągał zainteresowanie badaczy. Próbowano znaleźć wytłumaczenie tego, że zabawa jest powszechnym zjawiskiem zarówno u ludzi jak u zwierząt.

Zasługa (odkrycia) zabawy dziecka jako naczelnego problemu rozwoju i wychowania w wieku przedszkolnym przypisywane jest F.Froeblowi. Zasługą Froebla było uznanie zabawy za główną formę działalności dziecka, która służyła do wszechstronnego rozwoju i przygotowania do nauki w szkole.

W.Szewczuk uważa, że zabawa jest jednym z podstawowych rodzajów działalności człowieka obok nauki i pracy, typowym dla wieku dziecięcego, podejmowana przez dziecko dla przyjemności, dla zaspokojenia potrzeby ruchu i działania.

Inny pogląd na zabawę prezentuje S.Szuman. Prawie wszystkie czynności i zajęcia młodego człowieka określa wspólną nazwą - zabawa. "Zabawa u dziecka nie jest, tak jak u dorosłych rozrywką i wytchnieniem po pracy, lecz jest samą istotą i ciągłą nutą jego życia" (por, [19], str.11). Zwrócił uwagę również na związek między zabawą a czynnościami uczenia się. Docenił wpływ tzw. "dobrej zabawy" na wszechstronny rozwój dziecka.

Wśród współczesnych pedagogów i psychologów istnieje wiele teorii i koncepcji zabaw, lecz na podstawie przykładowo wybranych fragmentów współczesnych teorii zabawy, można powiedzieć, że zabawa jest odrębnym rodzajem działalności charakterystycznym dla wieku dziecięcego. Piaget pisał o zabawie, iż daje ona dziecku nową formę pragnienia tj. uczy je pragnień stwarza możliwość wyższych osiągnięć, które staną się jego średnim realnym poziomem, jego moralnością. Szeroko zaprezentowana teoria zabawy została przez D.Elkonin w pozycji "Psychologia zabawy". Według autora zabawa jest specyficznym rodzajem działalności dziecka, "Nie dlatego - zabawa ma wielkie znaczenie dla rozwoju osobowości dziecka przedszkolnego, że w niej ćwiczą się poszczególne procesy psychiczne, lecz poszczególne procesy psychiczne osiągają coraz wyższy stopień rozwoju dzięki temu, że w zabawie rozwija się cała osobowość dziecka i jego świadomość". Definiuje on zabawę jako swoistą formę działalności dziecka, której przedmiotem jest dorosły człowiek - jego działalność i system jego własnych stosunków z innymi ludźmi. Zabawa kształtuje się pod wpływem wychowania. We współczesnej psychologii przywiązuje się dużą rolę do zabawy. Na przykład H.Żebrowska zwraca uwagę na różne jej aspekty:

1. Zabawa podejmowana jest dla przyjemności,
2. Poprzez zabawę dziecko poznaje świat, w którym żyje, uczy się go rozumieć,
3. Zabawa jest czynnikiem kształtującym sprawności i umiejętności dziecka, takie jak:
- sprawności manualne,
- koordynacje wzrokowo-ruchową
- rozróżnianie i poznawanie kształtów.
4. rozwija myślenie przyczynowo-skutkowe,
5. jest jednym z czynników wychowania moralnego,
6. umożliwia i uczy współdziałać z innymi ludźmi

Charakterystyczną cechą zabawy jest to, iż dziecko naśladuje w niej czynności zaobserwowane u dorosłych w swoim środowisku. Zdaniem M.Tyszkowej różnica między zabawą a innymi formami działalności tkwi w odmienności motywów."Motywem zabawy nie jest osiągnięcie praktyczne ważnych rezultatów, ani nawet samodziałanie, lecz przeżycie pewnych ważnych dla dziecka stron rzeczywistości."Podstawową dziedziną działalności dziecka w wieku przedszkolnym jest zabawa, oparta na spontanicznej potrzebie poznania, doświadczenia i przetwarzania rzeczywistości. W zabawie uczy się poznawać i rozwiązywać problemy. Zabawa dostarcza wiele radosnych przeżyć niezbędnych do prawidłowego rozwoju psychicznego. W tej formie dziecko wyraza swoje uczucia i pragnienia. Zabawa zaspokaja wiele potrzeb i życzeń dziecka, które nie mogą być zrealizowane w życiu codziennym. Podczas zabawy dziecko utrwala i doskonali przyswojone już sposoby myślenia i działania a także rozwija swoje możliwości umysłowe, wzbogaca zasób wiedzy o otaczającym go świecie. Zabawy przygotowują dziecko do dalszego życia. Zaspakajają potrzeby aktywności i poznania rzeczywistości. Kształtują i rozwijają zmysły, wzbogacają jego wyobraźnie i życie uczuciowe.

Bibliografia:

  • H.Spionek "Rozwój i wychowanie małego dziecka"
  • S.Szuman "Psychologia wychowawcza wieku dziecięcego"
  • W.Hajnicz "Rozwój organizacji zabaw dzieci w wieku przedszkolnym"

    Bożena Polańska
    Przedszkole Samorządowe Nr 5
    w Chrzanowie


  • Zaświadczenie online



    numer online: 53 gości

    reklama