Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
6674
rok szkolny
2009/2010

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Negatywny wpływ telewizji na wychowanie młodego pokolenia

Oddziaływanie telewizji dokonuje się:
1. przez czas jej poświęcany,
2. przez sposób przekazu,
3. przez przekazywane treści.

Przekaz telewizyjny nie wymaga najmniejszej aktywności ruchowej i jest bardzo łatwym sposobem spędzania czasu. Ponieważ obraz ruchomy przyciąga uwagę, dziecko nie musi sobie nic wyobrażać i do niczego myślowo dochodzić, bo wszystko jest podane wprost.

Z badań W. Klapy i M. Ogarek dowiadujemy się, że telewizja ma wielką moc oddziaływania gdyż:
1. Dzieci i młodzież przeciętnie spędzają przed telewizorem około 3-4 godzin dziennie. W dni wolne od nauki czas oglądania telewizji ulega wydłużeniu do 6-12 godzin (potwierdza się to z badaniami E.Bobrowskiej i J.Izdebskiej).
2. Dzieci starsze oglądają telewizję niekiedy o 1-2 w nocy.
3. W wielu domach program jest oglądany od rana do późnych godzin nocnych "jak leci".
4. Zmianie ulega rytm życia domowego, który jest podporządkowany programowi telewizyjnemu.
5. Rodzaje i tematyka programów:
- dzieci młodsze oglądają głównie filmy rysunkowe - zwłaszcza te drugorzędne w których dominuje agresja;
- dzieci starsze oglądają filmy akcji, kryminały, horrory, programy muzyczne, sporty walki, koszykówkę, sporty motorowe, filmy erotyczne;
- dzieci przejawiające trudności wychowawcze i wywodzące się z rodzin patologicznych częściej od pozostałych oglądają programy pełne agresji (filmy akcji, horrory). Potwierdza to również J.Izdebska.
6. Wzorce postaw i zachowań oglądanych na ekranach telewizorów są widoczne w codziennych zachowaniach dzieci, zwłaszcza ich wypowiedziach i zabawach. Wpływają też na sposób ubierania oraz dobór gadgetów i zabawek.
7. Rodzice w minimalnym stopniu ingerują w oglądanie przez dzieci telewizji. Dotyczy to czasu oglądania oraz treści programów. Nie potrafią zaproponować dzieciom właściwych programów.

Nieracjonalne korzystanie z telewizji przez dzieci i młodzież stwarza wiele zagrożeń, tym bardziej, że telewizja jest "najgłębszym i najbardziej sugestywnym środkiem informacji i rozrywki.

Odbiór niewłaściwych treści może przynieść szkody o charakterze wychowawczym. Negatywne skutki kontaktu z mediami zazwyczaj rozpatrywane są w związku z emitowanymi i odbieranymi treściami o charakterze agresywnym.

Przekazy medialne w coraz większym stopniu nasycone są obrazami przemocy. Można je spotkać już w "kreskówkach", w filmach, w programach informacyjnych.

Literatura przedmiotu (J.N.Sprafkin i E.S.Dawidson, 1982;J.Murray, 1985; L.R.Huesmann, 1986; R.M.Libert, M.Braun-Gałkowska, I.Ulfik, 2000) sugeruje, że oglądanie przemocy w telewizji już od wczesnego dzieciństwa powodowało, że jednostki wykazywały wzrost zachowań antyspołecznych i agresywnych w późniejszym życiu.

S. Dylak podaje, że oglądanie wielkiej liczby aktów przemocy na ekranie czyni nas mniej wrażliwymi na takie zachowanie - jest to tzw. zobojętnienie czy trafniej ująć odwrażliwienie.

Liczne badania pokazały, że dzieci nie tylko obojętnieją na zachowania agresywne, ale także naśladują je. Działa tu mechanizm uczenia się społecznego, gdyż dzieci identyfikują się z modelami oglądanymi na ekranie. Chłopcy mają silniejszą tendencję do identyfikowania się z mężczyznami, a dziewczynki z kobietami. Dlatego telewizyjne modelowanie agresji w większej mierze dotyczyło chłopców, a teraz - gdy w filmach także kobiety stały się modelami agresji - rozszerzyło się na dziewczynki.

O sytuacjach coraz częściej występujących w naszym społeczeństwie, gdzie przemoc z ekranu przenoszona jest do realnego życia, można dowiedzieć się z prasy, radia czy telewizyjnych programów informacyjnych.

Oprócz emitowanej przez telewizję przemocy, która ujemnie może wpływać na osobowość odbiorców, duże kontrowersje budzą zawarte w niektórych programach treści erotyczne, a nawet i pornograficzne. Zastrzeżenia i obawy, które wysuwa się pod adresem pornografii mają swoje odniesienie do wychowania. W literaturze dotyczącej tej problematyki podkreśla się, że pornografia zniekształca obraz człowieka, redukując go wyłącznie do sfery ciała. Ta z kolei może mieć wpływ na formowanie się fałszywego obrazu miłości, małżeństwa i życia intymnego człowieka. Wymienić należy ponadto inne negatywne następstwa obcowania z pornografią, jak eliminacja poczucia wstydu niezbędnego w kulturze stosunków międzyludzkich, wzrost zachowań uzależnionych od pornografii (erotomania), zaburzenia w obrębie seksualności, wulgaryzacja zachowań czy też utrwalenie postawy egoistycznej. D.Zawadzka (1997) słusznie zwraca uwagę na takie skutki nadmiernie eksponowanego erotyzmu, jak zubożenie duchowe, a także szerzącą się przestępczość na tle seksualnym.

Dotychczasowe badania wykazują, że reklamy mają na młodych ludzi znaczny i wielostronny wpływ (C.Wrightisak, R.J.Faber).

E.Brombosz sądzi, że reklama telewizyjna bywa przyczyną niezadowolenia młodych widzów ze swojego stanu posiadania, konfliktów rodzinnych i materialistycznego nastawienia do świata. Liczne badania dowodzą, że reklama ma wpływ na dzieci i młodzież tj.
- przyjmowanie postawy konsumpcyjnej,
- rozbudzanie łakomstwa,
- agresywność,
- erotyzacja wyobraźni.

Preferowane przez media wzorce zachowań charakteryzują się nadmiernym eksponowaniem wartości zabawy, rozrywki, nieograniczonej wolności, łatwego sukcesu, tworzeniem swoistego kultu młodości. Unikają one tematów, które pozwoliłyby na odniesienie się do problemów egzystencjonalnych związanych z przemijaniem, samorealizacją, byciem z innymi. Prowadzi to do zafałszowania obrazu świata, pomija najistotniejsze problemy, rodząc wizję odrealnioną, w której nie ma miejsca na trud, cierpienie, przemijanie, śmierć.

Kluczem do wszystkiego jest bogactwo, które budzi powszechny podziw. Posiadanie pieniędzy może być zaledwie środkiem do osiągania celów wyższych, staje się celem samym w sobie, do którego coraz częściej zdąża się wchodząc na drogę przestępstwa. "Z codziennych doniesień telewizyjnych dowiadujemy się o wielkich aferach finansowych, nadużyciach, korupcji, protekcji lub dyskryminacji gospodarczej, łapówkarstwie, wymuszaniu haraczy, sprzedaży narkotyków, nadużyciach władzy, porachunkach mafijnych czy nadużywaniu prawa. Wszystkie te zjawiska wpływają destrukcyjnie na proces wychowania młodych ludzi."

Zdaniem M.Braun-Gałkowskiej pod wpływem mediów ukształtowała się w obecnej rzeczywistości "postawa mieć".

Zagrożenie stanowią także lansowane w telewizji wzorce urody, niejednokrotnie będące w zasadniczej rozbieżności z obrazem własnej osoby, skazują odbiorcę na stałą konfrontację z ideałem, nie dając szansy na porównania mogące podnieść własną samoocenę. Zważywszy, że w okresie dojrzewania zwraca się uwagę na wygląd własnego ciała, można oczekiwać pojawienia się u dorastającej młodzieży braku akceptacji własnej osoby i zaniżania samooceny.

Prowadzone w ciągu ostatnich lat obserwacje dotyczące wpływu telewizji na młodego odbiorcę pozwoliły ustalić, że stanowi ona źródło wielu zagrożeń. Szczególny niepokój budzą zmiany mające miejsce w sferze emocjonalnej, jak wzrost poziomu agresji, kształtowanie postawy konsumenckiej czy formowanie fałszywej wizji siebie i świata.

Aby zredukować lub złagodzić negatywny wpływ telewizji należy podjąć następujące działania:

  • Ograniczanie dostępu do telewizji - z badań wynika, że dzieci do lat 7 nie są w stanie oglądać w skupieniu audycji dłużej niż 15-20 minut (tyle zresztą trwają na ogół programy dla najmłodszych); z wiekiem można go stopniowo wydłużać, ale tylko wtedy kiedy nie wchodzi w rachubę inne zajęcie.
  • Kontrola tego, co dzieci oglądają - bardzo istotną sprawą jest właściwy wybór audycji, przy którym należy uwzględnić możliwości percepcyjne, rozwojowe, zainteresowania, potrzeby psychiczne i wiek dziecka.
  • Oglądanie telewizji wraz z dziećmi.
  • Rozmowy, dyskusje, wyjaśnienia powinny nastąpić możliwie jak najszybciej po wspólnym oglądaniu programu. Dzięki temu można pomóc dziecku właściwie wyciągnąć pewne wnioski i spostrzeżenia, podkreślić pozytywne zachowania i wartości, przedstawić własny punkt widzenia. Dziecko ma możliwość podzielenia się na gorąco swoimi emocjami, wrażeniami i odczuciami.

    Przestrzeganie swoistego "regulaminu oglądania telewizji". Do podstawowych zasad powinno należeć wyłączanie telewizora na czas posiłków, podczas zabawy dziecka, podczas rodzinnych uroczystości itp.

  • Wykształcenie u młodego widza krytycznej postawy wobec prezentowanych treści oraz właściwego sposobu korzystania z telewizji, wybieranie wartościowych programów.
  • Starsze dzieci i młodzież należy prowokować do dyskusji na temat prezentowanych konkretnych postaw ekranowych bohaterów, przedstawianych spraw, wydarzeń, problemów i sposobu ich rozwiązywania. Ważna jest tu rola nie tylko najbliższej rodziny, ale i szkoły.

    Bibliografia:
    1. Bobrowska E.: Obraz oddziaływania mass mediów na młodzież [w] Media a edukacja. II Międzynarodowa Konferencja, pod red. Strykowski W., Poznań 1998.
    2. Braun-Gałkowska M. :Dziecko w świecie mediów, http://www.vulcan.edu pl/eid/archiwum/2003/06/dziecko.html.
    3. Braun-Gałkowska M.: Media a odbiorca, http://www.wychowawca.pl/miesięcznik/11_107/04.htm.
    4. Braun-Gałkowska M.: Wpływ telewizyjnych obrazów przemocy na psychikę dziecka, "Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze" 1995 nr 6.
    5. Brombosz E.: Specyfika oddziaływania reklamy telewizyjnej na dzieci, "Psychologia Wychowawcza" 1993 nr1.
    6. Czerny J.: Zagrożenia wychowawcze we współczesnym świecie, Katowice 1999.
    7. Dylak S.: Sceny przemocy w mediach a zachowania dziecka [w] Media a edukacja. II Międzynarodowa Konferencja, pod red.Strykowski W. Poznań 1998.
    8. Gajda J.:Media w edukacji, Kraków 2004.
    9. Izdebska J.: Dziecko w świecie mass mediów [w] Media a edukacja. I Międzynarodowa Konferencja, pod red. Strykowski W., Poznań 1997.
    10. Izdebska J.: Niektóre przejawy ujemnego oddziaływania telewizji na dzieci, "Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze" 1994 nr5.
    11. Janota-Palusińska M.: O oddziaływaniu telewizji, "Wychowawca" 2004 nr5.
    12. Kirwil L.: Wpływ telewizji na dzieci i młodzież, "Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze" 1995 nr6.
    13. Kwiek J. :Faktyczne i wyimaginowane zagrożenia wynikające ze stosowania mediów [w] Media a edukacja. I Międzynarodowa Konferencja, pod red. Strykowski W., Poznań 1997.
    14. Wawrzak-Chodaczek M.: Kształcenie kultury audiowizualnej młodzieży. Wrocław 2000.
    15. Wróbel A.: Mass media jako pośrednie środowisko społeczno-wychowawcze, "Wychowanie na co dzień" 2000 nr10-11.

    Iwona Kaczmarek


  • Zaświadczenie online



    numer online: 58 gości

    reklama