Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
7788
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Konflikty w rzeczywistości szkolnej oraz ich rozwiązywanie

Słowo "konflikt" pochodzi z łaciny - conflictus oznacza starcie, niezgodę, walkę. Konflikt zachodzi wówczas, gdy zachowanie jednej ze stron przeszkadza w zaspokojeniu potrzeb drugiej lub gdy mają one niezgodne ze sobą systemy wartości. Jest on zjawiskiem nieuniknionym oraz potrzebnym zarówno do pełnego rozwoju jednostki jak i przygotowaniem do dorosłego życia.

Konflikty podzielić możemy na wewnętrzne (psychiczne) oraz zewnętrzne. Konflikty wewnętrzne pojawiają się w obliczu zaistnienia dwóch konkurencyjnych motywów: dążenie-dążenie, dążenie-unikanie, unikanie-unikanie. Do konfliktów zewnętrznych należą konflikty:
a. interpersonalne (między jednostką a jednostką/grupą)
b. grupowe (gdy podmiotem starcia są grupy ludzkie)

W szkole podstawowej dominują konflikty w grupie rówieśniczej, zaś w miarę upływu lat wraz z potrzebą wymiany poglądów i zaznaczenia swojej niezależności coraz częstsze są konflikty młodzieży z dorosłymi.

Wbrew pozorom konflikt nie musi być zjawiskiem negatywnym, ponieważ zawiera w sobie wielki potencjał rozwojowy, dostarcza wzmożonej energii do działania a także stanowi bazę do tworzenia nowych pomysłów i rozwiązań. Pozwala on też na weryfikację własnych potrzeb oraz uczy elastyczności w postępowaniu i radzenia sobie z trudnymi sytuacjami.


REKLAMA

Tradycyjne metody rozwiązywania konfliktów w szkole opierają się na schemacie "wygrany - przegrany", w którym zwycięzcą może być uczeń lub nauczyciel. Cechami charakterystycznymi tych metod jest chęć współzawodnictwa, upór, nieuprzejmość, brak szacunku dla potrzeb drugiej strony. W każdej z nich przegrany odchodzi, odczuwając gniew i oburzenie, a i osoba wygrywająca nie czuje się w pełni usatysfakcjonowana ze zwycięstwa, które odbyło się kosztem drugiego człowieka.

Thomas Gordon w swojej książce "Wychowanie bez porażek w szkole" proponuje inną metodę rozwiązywania konfliktów. Polega ona na takim podejściu do konfliktu dotyczącego zaspakajania potrzeb, w którym obie strony łączą się w poszukiwaniu możliwego dla nich do przyjęcia rozwiązania; jest to metoda, w której nikt nie musi wygrywać. Polega ona na:

  • współdziałaniu obu stron w poszukiwaniu optymalnego rozwiązania
  • respektowaniu wspólnie ustalonych zasad postępowania
  • traktowaniu się wzajemnie po partnersku
  • wspólnym opracowaniu zestawu różnych możliwości rozwiązania konfliktu, które są korzystne dla obu stron.

    Rozwiązanie problemu tą metodą składa się z 6 etapów:

    a. określenie problemu / konfliktu
    Pomocne wskazówki:

  • wyjaśnij uczniom istotę omawianej metody
  • włączaj w rozwiązywanie problemu tylko tych uczniów, którzy są stroną w konflikcie
  • używaj komunikatów "ja"
  • określ swój problem, a nie rozwiązanie, którego pragniesz
  • wykorzystaj aktywne słuchanie, by pomóc uczniom wyrazić swe potrzeby

    b. szukanie możliwych rozwiązań

  • nie oceniaj proponowanych rozwiązań
  • zachęcaj do uczestnictwa w dyskusji
  • stosuj metodę "burzy mózgów"
  • nie żądaj od uczniów, by uzasadniali swoje pomysły

    c. ocena rozwiązań

  • rozpocznij proces oceniania od pytania otwierającego dyskusję, np. "Co myślicie o każdym z tych pomysłów? Który jest najlepszy?"
  • wykreśl te rozwiązania, które wywołują negatywną reakcję kogokolwiek
  • nie wahaj się wyrażać własne opinie
  • posługuj się wypowiedziami "ja" w celu wyrażania własnych uczuć
  • nie pospieszaj

    d. podejmowanie decyzji

  • nie głosujcie - głosowanie, jeśli nie jest jednomyślne, zawsze sprawi, że są wygrani i przegrani
  • wypróbujcie proponowane rozwiązania - uczniowie powinni spróbować wyobrazić sobie, jak każde z proponowanych rozwiązań funkcjonowałoby, gdyby zostało wybrane
  • nie przyjmuj żadnego rozwiązania, dopóki wszyscy nie zgodzą się, żeby przynajmniej je wypróbować
  • zapisz przyjęte przez wszystkich rozwiązanie

    e. wypracowanie sposobów realizacji postanowienia

  • staraj się, by podjęte decyzje zostały wprowadzone w życie; zapytaj grupę: "Co jest nam potrzebne, aby zacząć? Kto będzie za co odpowiedzialny i od kiedy?"
  • spisz postanowienia dotyczące tego, kto, co i kiedy robi

    f. stwierdzenie, jak w praktyce sprawdziło się dane rozwiązanie (np. poprzez odpowiedź na pytania: "Czy problem przestał istnieć? Czy dokonaliśmy postępu w skorygowaniu problemu? Czy jesteśmy zadowoleni z tego, co zrobiliśmy?")

    Metoda, zaproponowana przez T.Gordona umacnia stosunki, oparte na wzajemnym szacunku, trosce i zaufaniu. Rozwiązania, jakie zapewnia, zbliżają do siebie ludzi, rodzą serdeczność. Jedną z jej najważniejszych korzyści jest to, że eliminuje ona ryzyko posługiwania się władzą oraz konieczność wytwarzania przez ofiary mechanizmów obronnych, prowadzących do samozniszczenia wzajemnych stosunków.

    Źródła:
    1. Gordon, T. (1997): "Wychowanie bez porażek w szkole"
    2. "Uwaga konflikt - jak radzić sobie z sytuacjami trudnymi w rzeczywistości szkolnej" - szkolenie organizowane przez MNODN

    Izabela Truchan


  • Zaświadczenie online



    numer online: 125 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: