Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
7982
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rola ekspresji plastycznej w rozwoju dzieci o obniżonej sprawności umysłowej

W procesie wszechstronnego rozwoju dziecka skuteczne są takie zabiegi dydaktyczno-wychowawcze, które wyzwalają aktywność dzieci, motywują do działania i poznania świata.

Działania świadomie inspirowane przez nauczyciela oparte na twórczej ekspresji plastycznej, dostarczają dzieciom nie tylko wiedzy o świecie i ludziach, doskonalą ich operacje psychiczne, wzbogacają osobowość, ale także pomagają im w lepszym poznaniu siebie i swoich emocji.

Ważność i konieczność w edukacji plastycznej dzieci podkreślali już przedstawiciele pedagogiki Nowego Wychowania i jego odłamów (V.Lowenfeld, J.F.Boutonier, M.Debesse, H.Read, S.Szuman i inni). Zwolennicy strategii dydaktycznej opartej na twórczej ekspresji za podstawę edukacji plastycznej przyjmują wewnętrzne potrzeby dziecka, spontaniczne działanie i naturalną potrzebę samorealizacji własnego "ja".


REKLAMA

Podstawowym procesem owej samorealizacji i wyzwalania się jest ekspresja plastyczna (naturalna i inspirowana).Przez ekspresję rozumiemy uzewnętrznienie własnych przeżyć, zwłaszcza uczuć, doświadczeń i wiedzy o świecie za pomocą mimiki, słowa, kreski i plamy barwnej.

W działalności plastycznej dzieci wyrażają swoje przeżycia, przedstawiają swoje pragnienia i obawy. Działalność ekspresyjna pozwala im na odwrócenie uwagi od zmartwień i niepowodzeń, umożliwia realizowanie potrzeb psychicznych. Dzięki twórczości i ekspresji dziecko wyzwala się ze swych problemów emocjonalnych. Twórczość plastyczna stanowi możliwość wykazania się czymś wartościowym, umożliwia przeżycie sukcesu, jest źródłem radości i wewnętrznego zadowolenia. Ekspresyjne działanie dziecka realizuje się głównie poprzez proces twórczy. St.Popek (1978, s.28) twierdzi, że w procesie twórczym angażują się wszystkie sfery psychiczne mniej lub bardziej uświadomione przez dziecko, uczestniczą procesy poznawcze, emocjonalne i motywacyjno-wolicjonanlne. Następuje ekspresja własnej osobowości dziecka poprzez dokonywanie zabiegów przekształcania rzeczywistości zewnętrznej i własnego "ja".

Istotnym warunkiem rozwoju twórczej ekspresji jest: poznanie i zrozumienie dziecka, jego psychiki, możliwości rozwojowych, akceptowanie oryginalności i samodzielności rozwiązań plastycznych.

W pracy z dziećmi o obniżonej sprawności umysłowej działaniami wzmacniającymi ekspresję plastyczną mogą być ćwiczenia kolorystyczne. Posługiwanie się kolorem stanowi dla dzieci duże przeżycie emocjonalne, pozwala określić i wyrazić własne emocje, stosunek emocjonalny do różnych osób, przedmiotów i zdarzeń, odczytać i oznaczyć emocje występujące u innych. Ćwiczenia kolorystyczne pozwolą dzieciom określić siebie, odreagować napięcia emocjonalne, łagodzić przykre doznania i wyrazić własne pragnienia.

Doskonałym materiałem umożliwiającym rozwijanie dużej swobody ekspresji są tempery i plakatówki ze względu na swą konsystencję i fakturę. Z powodzeniem można też stosować kolorowe pastele, kolorową kredę, kredki i flamastry. Przed przystąpieniem do ćwiczeń kolorystycznych dzieci wybierają ulubione kolory, przyjemne dla nich oraz kolory których nie lubią, nie są dla nich przyjemne.

Przykładowy zestaw ćwiczeń to malowanie palcami, całą dłonią,malowanie dowolnymi kolorami kolorami na białym papierze- kolorowa mozaika, malowanie ulubionymi kolorami na kolorowym papierze - taniec kolorów. Działania wzmagające ekspresję plastyczną można poszerzyć o malowanie bądź rysowanie postaci ludzkiej i zwierzęcej, o ilustrowanie wydarzeń z najbliższego otoczenia, opowiadań nauczyciela, fragmentów literackich czy muzyki.

Prace plastyczne pozwalają poznać uczucia, myśli i pragnienia dzieci, pozwalają je lepiej zrozumieć, dają dziecku sposobność do konstruktywnego spożytkowania emocji. Umożliwiają nam poznanie upodobań i preferencji kolorystycznych dzieci.


Księgarnia HELION poleca:

Materiałem trójwymiarowym, w którym dzieci chętnie się wypowiadają i który ułatwia auto-ekspresję, jest glina, plastelina, modelina a więc tworzywa przekształcalne. Formowanie w materiale trójwymiarowym umożliwia doznania kinestetyczne, dotykanie: całą powierzchnią dłoni, opuszkami palców, grzbietem dłoni. Dzieci poznają plastyczność tworzywa poprzez: naciskanie, ugniatanie, rwanie na mniejsze kawałki, ciągnięcie, skręcanie, wałkowanie i łączenie. Pracując w glinie (plastelina, modelina) dzieci mają dwie możliwości ekspresji - tzw. Wyciąganie części całości z bryły oraz łączenie - zlepianie elementów w całość. Proces modelowania umożliwia też stałe i ciągłe zmiany kształtu. Praca w materiale trójwymiarowym daje dzieciom sposobność do rozładowania frustracji.

Przykładowe działania plastyczne to: wykonanie z plasteliny (modeliny) ulubionego zwierzątka, formowanie z masy solnej zabawnego zwierzątka, ulepienie fantastycznych zwierząt z gliny, modelowanie w glinie dowolnej postaci z ulubionej bajki (metodą tzw. Wyciągania z całości), wykonanie z plasteliny ulubionej zabawki, rzeczy (metodą zlepiania elementów w całość), wykonanie z plasteliny (modeliny) scenki rodzajowej, np. spacer w parku, w moim ogródku, w ZOO, na grzybach w lesie itp.

W miarę jak dziecko się rozwija, zmienia się charakter jego ekspresji. Wraz z rozwojem dziecko odkrywa, że jest członkiem grupy rówieśniczej. Uczy się współdziałania i współpracy, znajduje przyjemność we wspólnym działaniu. Praca w mniejszych grupach (3-4 osobowych lub 5-6 osobowych) daje dzieciom poczucie bezpieczeństwa, stwarza możliwość wypowiadania się dzieciom nieśmiałym i zahamowanym. Współpraca w grupie ułatwia wzajemne poznanie, przyczynia się do wzrostu empatii i tolerancji, uczy wspólnego rozwiązywania problemów. Pracę w mniejszej grupie możemy poprzedzić pracą we dwoje. Dzieci dobierają się parami i wspólnie wykonują pracę. W trakcie działalności plastycznej wymieniają uwagi, komentują pracę i omawiają produkt swojej twórczości. Zachęcamy dzieci do opowiadania o tym, czego nauczyły się podczas wspólnej pracy, co sprawiło im przyjemność, w jaki sposób pokonywały trudności, co im się szczególnie podobało. Omawiamy też wspólne dzieło i przebieg prac z nim związanych. Ważne jest, aby temat ekspresji plastycznej zachęcał dzieci do identyfikowania się z działalnością zespołową. Czasem sam rodzaj zadania jest bodźcem do emocjonalnego zaangażowania i wzmożonej aktywności członków grupy. Motywem współdziałania jest ważny wspólny cel do osiągnięcia, realizacją którego są zainteresowani wszyscy członkowie grupy. Duże znaczenie ma także pobudzanie do współpracy przez identyfikowanie się dzieci z postaciami, których współdziałanie jest ważne i podejmowane jest na rzecz środowiska społecznego.

mgr Alina Smuła


Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



numer online: 100 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: