Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
8167
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Integrowanie muzyki z innymi dziedzinami sztuki – malarstwem, poezją, literaturą, tańcem

Muzyka jest dziedziną wychowania estetycznego, który umożliwia jednoczesny rozwój umysłowy, emocjonalny i ruchowy dziecka. Zabawa jest najbardziej kreatywnym czynnikiem rozwoju. W powiązaniu z muzyką staje się najlepszym i najbogatszym bodźcem wielostronnego oddziaływania na dziecko na każdym etapie wychowania w przedszkolu.

W pracy z dzieckiem w wieku przedszkolnym istotnym czynnikiem jest integrowanie treści wszystkich dziedzin wychowania przedszkolnego. Ważne jest bowiem aby oprócz dostarczania dzieciom wiedzy i rozwijania ich sprawności intelektualnych i fizycznych kształtować u nich także wrażliwość, plastyczność jego umysłu, poczucie piękna i estetyki

Integracja w edukacji przedszkolnej oprócz aktywności intelektualnej i treści poznawczych, powinna uwzględniać różne inne formy aktywności na przykład ruchową, muzyczną, plastyczną, konstrukcyjną, relaksacyjną, zabawową, praktyczną, literacką. Pożądane jest aby przeplatać zajęcia intelektualne innymi formami, na przykład artystycznymi czy relaksacyjnymi albo wręcz łączyć wszystkie te aktywności za pomocą różnorodnych form pracy, metod i technik koncentrujących się wokół działalności dziecka, integrujących treści.

Dzieci od najmłodszych lat lubią śpiewać, tańczyć, rysować, grać na instrumentach, dlatego należy wykorzystywać ich twórczy potencjał, aby łatwiej przyswajały nowe treści. Zabawy, tańce i techniki plastyczne urozmaicają zajęcia, dostarczają radości zarówno dzieciom jak i nauczycielom. Jest to podstawowa i najczęściej wykorzystywana forma integracji aktywności.


REKLAMA

Dziecko prawie zawsze zdaje się improwizować, wyraża siebie przez to, co robi, jakby za pomocą swego własnego języka. Dziecko opowiada siebie w swoich wytworach o własnej symbolice, ożywia je swoim własnym życiem.

Stosowanie w edukacji przedszkolnej zajęć o charakterze integracyjnych pozwala na pełniejszy rozwój predyspozycji twórczych dzieci a także na wykształcenie świadomości oraz umiejętności wyrażania przeżyć i treści różnorodnymi środkami artystycznymi. Właśnie zajęcia plastyczne połączone z treściami muzycznymi można określić jako pozawerbalne formy ekspresji i sztuki.

Muzyka w sposób ekspresyjny określa otaczającą nas rzeczywistość. Funkcją muzyki jest rozbudzanie różnorodnych bogatych odczuć a plastyki – wyrażanie tych przeżyć kolorem – nastrój muzyki (funkcja ekspresyjna koloru, linią,układem kompozycyjnym,formą i jej kształtem brzmienia, tempa).

Realizacja zadań plastyczno – muzycznych nie jest bez znaczenia, uwrażliwianie dzieci na muzykę zmierza do systemu słuchania, który umożliwia swobodne i pełne odtwarzanie ruchem a w dalszej kolejności wyrażanie w formie plastycznej.

Malowanie muzyki jest jedną z ciekawszych form integrujących aktywne słuchania muzyki z działalnością plastyczną. Systematyczne i częste stosowanie zajęć z zakresu słuchania muzyki oddziałuje na wyobraźnię plastyczną dziecka, które słuchając pragnie bezpośrednio wyrazić to co odczuwa. Malowanie muzyki daje dziecku nowe możliwości tworzenia. Chociaż dzieła muzyczne i plastyczne różnią się formą, środkami wyrazu, można w nich dostrzec wzajemne związki i zależności.

Pomimo różnic, używa się do ich opisu najczęściej takich samych określeń: harmonia, ton, barwa, kontrast, głębia, czystość, statystyka, dynamika kontrapunkt.

W przedszkolu używa się najczęściej w ramach integracji plastyczno–muzycznej słów treści znanej piosenki. Zwykle są to piosenki o tematyce bliskiej dzieciom, chociaż rodzaj i tematyka muzyczno – plastycznych ćwiczeń integracyjnych może być różnorodna – uzależniona od inwencji nauczyciela oraz możliwości percepcyjnych i interpretacyjnych dziecka.

Nauczycielka prowadząca zajęcia integrujące muzyczno–plastyczne powinna spełnić kilka podstawowych warunków mających wpływ na ich przebieg. Przede wszystkim należy zabezpieczyć odpowiednio pomieszczenia, sprzęt a także trzeba stworzyć odpowiedni nastrój do przeżywania i wyrażania uczuć artystycznych. Nauczycielka powinna też dobrać odpowiednie metody zachęcające i pobudzające do aktywności twórczej, wyboru odpowiedniej muzyki i technik plastycznych a także jego dyskretny udział w twórczej pracy, zapewniając dzieciom satysfakcję z wykonanej pracy.

W przedszkolu forma zajęć muzycznych połączona z plastyką występuje bardzo często. Jest powszechnie stosowana przez nauczycielki do różnego rodzaju działań, chętnie biorą w niej udział dzieci, nawet te najmłodsze. Zadania dla grupy trzylatków są odpowiednio przygotowane, związane z możliwością percepowania. Wśród, najczęściej stosowanych przez nauczycielki rodzajów zajęć plastyczno – muzycznych znalazły się cztery podstawowe:
1. Ilustracja plastyczna treści piosenki.
2. Plastyczne wyrażanie treści programowych miniatur instrumentalnych (program wyrażany jest tytułem i typem nastroju osiąganego za pomocą elementów muzycznych: rytmu, melodii, harmonii, tempa dynamiki czy instrumentacji) Dzieci kierują się tytułem, ale malują ilustrację według własnej interpretacji, ponieważ treści muzyczne nie są jednoznaczne.
3. Plastyczne wyrażanie przeżyć uczuciowych powstałych u dzieci w czasie słuchania utworu muzycznego. Takie interpretacje będą się znaczne różniły między sobą, ponieważ odgrywają tu rolę indywidualne możliwości percepcyjne słuchacza; dzieci malują obraz niekoniecznie związany z treścią utworu, lecz kierują się własnymi przeżyciami, a także obecnym nastrojem.
4. Plastyczne przedstawienie elementów muzycznych utworu, np. rodzaju tempa, melodyki – w postaci linii, ornamentu, kompozycji kolorystycznej. Zajęcia te mają na celu nauczenie świadomego odczuwania elementów muzyki i lepszego ich zrozumienia.

Plastyczna interpretacja utworów muzycznych pobudza wyobraźnię, stwarza okazję do ekspresji słownej, a zaangażowanie emocjonalne wpływa na wyobraźnię, która rozwija się pod wpływem muzyki.


Księgarnia HELION poleca:

Przykładem mogą być cykliczne spotkania z muzyką Fryderyka Chopina, które w związku z 200 rocznicą urodzin kompozytora mają szczególny charakter i mogą być przeprowadzone w każdej grupie wiekowej, począwszy od najmłodszych trzylatków. Propozycją dla dzieci z grup czteroletnich i pięcioletnich jest słuchanie niektórych utworów jako element relaksacji,leżąc na dywanie mając zamknięte oczy, w ciszy i skupieniu. Muzyka Chopina słuchana z nagrań na płytach CD, ale też grana na "żywo", na pianinie przez nauczycielką, inspiruje dzieci do różnorodnych działań. Kilkakrotne osłuchanie z muzyką może odbywać się podczas tańca improwizowanego z elementami metody R.Labana,z wykorzystaniem szarf, wstążek, bibułek. Inne propozycje zaczerpnięte z pomysłów z literatury metodycznej, to wyklaskiwanie rytmu indywidualnie i w parach, zabawa naśladująca grę na pianinie. Wreszcie malowanie palcami podczas słuchania wybranego utworu.

Wśród metod wykorzystywanych nauczycielki przedszkola, znajdą się też na pewno metody pedagogiki zabawy z grupy tych, które łączą muzykę z działaniem plastycznym. Są to takie metody, w których aktywności plastycznej towarzyszy muzyka, jest jej tłem lub też służy realizacji pewnego scenariusza. Taką propozycję może być zabawa "Kolorowa piosenka" łącząca elementy piosenki i plastycznego dzieła, która integruje ze sobą aktywność plastyczną i muzyczną, rozwija kreatywność dziecka i jego twórcze myślenie.

Kolejną propozycją wykorzystania muzyki, ruchu i działalności plastyczno–konstrukcyjnej, jest metoda Doroty Dziamskiej – Edukacja przez ruch. W wyniku ćwiczeń polegających na kreśleniu w rytm słuchanej melodii znaków grafomotorycznych, powstaje plastyczna, techniczna, artystyczna impresja, która w sposób żartobliwy, swobodny wprowadza dzieci w świat pisma. Nauczycielki przedszkola chętnie wykorzystują tą metodę ponieważ, łączy ona naturalny, spontaniczny ruch dziecka przy jednoczesnym słuchaniu muzyki, uruchamiając wiele zmysłów, Wspiera rozwój dziecka w czterech obszarach : poznawczym, fizycznym, emocjonalnym, społecznym. Dzieci podczas takich zajęć są radosne i zadowolone, wszystkie zadania służą sprawianiu im przyjemności. Te zajęcia są lubiane przez wszystkie przedszkolaki bo dają im swobodę i spontaniczne działania.

Najwięcej jednak możliwości integracji muzyki i ruchu przynosi łączenie ich zarówno z plastyką jak i literaturą, i tutaj Jolanta Bauman–Szulakowska przedstawia kilka propozycji, z których wiele jest stosowanych z dziećmi w przedszkolu:

  • Interpretacja plastyki na muzykę i odwrotnie, często w powiązaniu ze zjawiskami przyrodniczymi,
  • Muzyczna interpretacja bajki lub opowiadania,
  • Tworzenie melodii do wycinanek,
  • Tworzenie tekstu do melodii i odwrotnie,
  • Tworzenie kołysanek dla lalek,
  • Odzwierciedlanie określonych form muzycznych za pomocą znaków graficznych,
  • Wyklejanie ornamentu na podstawie formy utworów (ABA, ABAB...)
  • Układanie piosenki z ilustracją plastyczną i projektami strojów przebierańców.

    Najodpowiedzialniejszą i najbardziej wszechstronną formą aktywizacji, wynikającą z potrzeb psychicznych i rozwojowych dziecka jest zabawa, w której następuje samodzielne poszukiwanie rozwiązań przez uczestników. Ważne jest, aby zabawy uwzględniały wszechstronność działań twórczych dziecka. Do takich niewątpliwie należy inscenizacja muzyczna, łącząca w sobie zarówno słowo jak i muzykę, ruch a często także elementy plastyczne (dekoracje, stroje, rekwizyty...). Słowu i ruchowi towarzyszy muzyka, która absorbuje wyobraźnię, kształtuje poczucie rytmu, ruchu wywołując określony nastrój. Często staje się bodźcem do układania fabuły opowiadania ilustrowania muzyki i tekstu ruchem.

    Inscenizacje muzyczne są wykorzystywane w przedszkolu,przede wszystkim w grupach najstarszych, szczególnie w sytuacji, gdy przygotowuje się uroczystość grupową lub przedszkolną. Do takich należą "Jasełka" a także "Dzień Babci i Dziadka", "Dzień Matki".

    Specyficzną rolę w przygotowaniu dzieci do scenek mówionych i ruchowych odgrywa pantomima, w której dziecko bez słów odtwarza pewne treści wykorzystując gesty, mimikę, a gdy dodamy słowo pojawia się też gra dramatyczna, która sprzyja swobodnej ekspresji, wyzwalając jego naturalną aktywność.

    Dzieci uwielbiają "zabawy w teatr", gdzie odgrywa się różne role, równocześnie jest się dekoratorem, twórcą, kompozytorem, akompaniatorem, reżyserem. Do tych celów nauczycielki wykorzystują nie tylko opowiadania, bajki ale także poezję, którą się "umuzycznia" za pomocą momentów dźwiękonaśladowczych, akompaniamentu instrumentalnego czy też podkładem rytmicznym.

    Nauczycielki wychodząc naprzeciw dziecięcym potrzebom i oczekiwaniom mogą organizować "Wieczorki literackie" czyli spotkania z literaturą dziecięcą, przekazywaną w mieszanych formach przekazu, włączając do udziału dzieci, aby samodzielnie tworzyły spektakle.

    Zwolennik stosowania ruchu jako potrzeby ludzkiej aktywności, twórca nowoczesnej kinetografii, gimnastyki twórczej i ekspresyjnej Rudolf Laban, uważał, że rytm, muzyka, słowo i taniec to podstawowe elementy wykonywania zadań ruchowych. Taniec, który jest specyficzną formą ekspresji ruchowej, dopełnia widowiska muzyczne, budzi zainteresowanie widza, zaciekawienie, upaja, raduje tańczących.

    Oprócz wymienionych form integrujących muzykę z różnymi dziedzinami sztuki, które wykorzystywane są także w przedszkolu, są również formy terapeutyczne łączące ruch z muzyką, tańcem, plastyką, literaturą. Wśród nich najczęściej dzieci spotykają się z muzykoterapią i bajkoterapią, która koi serca i dusze, ciało i umysł, dostarczając jednocześnie wrażeń estetycznych i niezwykłych przeżyć emocjonalnych.

    Wszystkie podejmowane działania związane z integracją różnych dziedzin sztuki mają na celu umożliwienie wyrażania emocji i uczuć oraz rozwijanie naturalnej kreatywności. Aktywność twórcza, która jest wyrażona za pomocą artystycznych form wyrazu: tanecznej, ruchowej, słownej czy plastycznej jest wartością, którą warto i należy pielęgnować i rozbudzać.

    Dziecko zdobywa i doskonali dzięki niej wiele umiejętności, kompetencji, i zdolności, zarówno poznawczych jak i umysłowych, językowych, a także bardzo ważnych w życiu, emocjonalnych i społecznych.

    Bibliografia
    1. Danel- Bobrzyk H., Muzyka w edukacji i wychowaniu,Katowice 1999.
    2. Domań R.,Metody pedagogiki zabawy w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym, Lublin 2000.
    3. Dymara B., Dziecko w świecie muzyki, Kraków 2008
    4. Karolczak J., Namalować muzykę Chopina, "Wychowanie w Przedszkolu" 2010.
    5. Klim-Klimaszewska A., Pedagogika przedszkolna. Nowa podstawa programowa., Warszawa 2010.
    6. Podolska B., Muzyka w przedszkolu. Metodyka., Kraków 2010.

    Katarzyna Kierner


  • Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



    numer online: 157 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: