Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
8361
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Polityka edukacyjna

Polityka edukacyjna jest ważną częścią polityki społecznej, którą można rozumieć jako dyscyplinę naukową lub jako praktyczną działalność. Głównym celem polityki edukacyjnej jest wyrównanie różnic edukacyjnych ludzi na różnych etapach ich rozwoju, ze szczególnym uwzględnieniem osób i środowisk dotkniętych marginalizacją społeczną i ubóstwem. Skutecznie prowadzona polityka edukacyjna powinna nie tylko wyrównywać szanse edukacyjne dzieci i młodzieży, ale także dokonywać selekcji najzdolniejszych stwarzając warunki do rozwijania zdolności.

Edukacja to proces przekazywania z pokolenia na pokolenie dziedzictwa kulturowego (wiedzy, umiejętności, systemów wartości) określonej społeczności za pośrednictwem specyficznej instytucji społecznej jaką jest szkoła. Edukacja ma kluczowe znaczenie dla rozwoju ekonomicznego oraz rozwoju ludzkiego.

Pojęcie kapitału ludzkiego to wartość kwalifikacji ludzkich na sferę gospodarstwa domowego, konsumpcji oraz rodziny i wolnego czasu. W polskiej literaturze naukowej kapitał ludzki obecny jest jako kategoria społeczno - ekonomiczna.

Prawo do edukacji regulują międzynarodowe akty prawne wywodzące się z podstawowych

Praw człowieka. W Polsce podstawowe regulacje prawne dotyczące prawa do edukacji, w tym także równości szans edukacyjnych zawarte są w konstytucji oraz w ustawie o systemie oświaty z 7 września 1991r.


REKLAMA

W literaturze przedmiotu edukacja ujmowana jest w wąskim znaczeniu jako system szkolnictwa od przedszkola aż po studia dyplomowe. Obejmuje całościowy system edukacyjny, czyli oprócz systemu szkolnictwa także inne instytucje, organizacje oraz środowiska oświaty równoległej a także środki oddziaływania edukacyjnego do których zaliczane są prasa i radio i telewizja.

Pierwsze zmiany jakie wprowadziła Ustawa o Systemie Oświaty z 1991 r dotyczyły głównie: autonomii szkół, możliwości zakładania placówek niepublicznych przez osoby prawne i fizyczne, rozszerzenia kompetencji społecznych organów szkół, wyboru dyrektora w wyniku konkursu.

1 stycznia 1999 roku weszła w życie reforma administracyjna kraju, powstały samorządy powiatowe i wojewódzkie, a oświata prawie całkowicie przeszła w zarząd władz lokalnych. Gminy zostały zobowiązane do prowadzenia przeszkoli, szkól podstawowych i gimnazjów. Powiaty przejęły szkolnictwo ponadgimnazjalne, specjalne oraz placówki oświatowe. 1 września rozpoczął się pierwszy etap reformy. Zmiany strukturalne dotyczyły:
- wprowadzenia sześcioletniej szkoły podstawowej z podziałem na nauczanie zintegrowane klas I-III i nauczanie blokowe klas IV - VI
- utworzenie trzyletnich gimnazjów gdzie kształcenie kończy się egzaminem

Kolejny etap reformy rozpoczął się 1 września 2002 roku kiedy wprowadzono trzyletnie licea o zróżnicowanych profilach kształcenia.

W założeniach reformy zostało podkreślone, że wprowadzenie nowego ustroju szkolnego nie jest celem reformy lecz drogą do osiągnięcia jej głównych celów uznanych za nadrzędne:
- podniesienie poziomu edukacji społeczeństwa przez upowszechnienie szkolnictwa na poziomie szkoły średniej oraz zwiększenie liczby studiujących
- wyrównanie szans w dostępie do kształcenia
- poprawę jakości edukacji rozumianej jako integralny proces wychowania i kształcenia

Do realizacji celów reformy oświaty zostały wprowadzone zmiany w następujących obszarach:
- reforma programowa dotycząca nowych podstaw programowych gdzie szczególny nacisk zostaje położony na logiczne myślenie i przydatność wiedzy w życiu codziennym
- zmiany w systemie oceniania orasz wprowadzenie zewnętrznego systemu egzaminów na koniec każdego etapu kształcenia przeprowadzanego przez zewnętrzną komisję egzaminacyjną
- zmiany dotyczące statusu zawodowego nauczycieli polegające na wprowadzeniu szczebli awansu zawodowego
- zmiany w zarządzaniu i finansowaniu placówek oświatowych
- gminy i powiaty zostały zobligowane do prowadzenia własnej polityki oświatowej w zależności od lokalnych potrzeb

W założeniach reforma edukacji ma być szansą polskiej młodzieży a tym samym dla dalszego rozwoju państwa. Badania pokazały, że reforma posiada wiele słabych stron i niedociągnięć. Reforma nie rozwiązała problemu obniżenia wieku szkolnego do sześciu lat co mogło być ważnym pomostem budowania równego startu dzieci. Na wstępie wystąpiły problemy natury organizacyjnej z którymi nie wszystkie samorządy terytorialne potrafiły sobie poradzić. Należy dodać, że główną przyczyną były niedostateczne środki finansowe przekazywane z budżetu państwa w postaci oświatowej dotacji.. Problemy takie wystąpiły zwłaszcza w małych gminach gdzie trudno jest uzyskać jakościowo dobrą sieć szkolną stąd też większość gimnazjów została umieszczona w tych samych budynkach co szkoły podstawowe. Budynki te są źle wyposażone i nadają się do kapitalnego remontu..

Nie wszędzie został rozwiązany problem dowozu dzieci do szkól w związku z czym można się obawiać, że edukacja dzieci biednych może zakończyć się na sześcioklasowej szkole podstawowej. Obawy ekspertów budzi też nauczanie zintegrowane które wymaga od nauczycieli wysokich kwalifikacji i wszechstronnego przygotowania. Jak powszechnie wiadomo zwłaszcza na peryferiach specjalistów takich jest bardzo niewielu. Zachodzi więc obawa , że już na samym początku zaczną się pogłębiać nierówności edukacyjne. Podobne obawy są też w stosunku do kadry nauczycieli gdzie nauczyciele trafiają do szkół podstawowych bez przygotowania do realizacji jakościowo nowych treści.

Bardzo wiele obaw budzi system wąsko specjalistycznego kształcenia w szkołach zawodowych. Sądzi się, że będą to fabryki bezrobotnych z następujących powodów:
- trafia tam młodzież która nie ma szans na naukę w liceach
- szkoła nie kształci na potrzeby obecnego rynku pracy i nie daje takiego przygotowania aby młody człowiek był elastyczny i mógł dostosować się do szybko zmieniającej się rzeczywistości
- szkoły zawodowe nie przygotowują do zawodu
- zmiany technologiczne są tak szybkie, że uczeń który opanuje pewna czynności do perfekcji nie przydadzą się one żadnemu pracodawcy.

W literaturze przedmiotu określa się ogromne znaczenie tak szeroko rozumianej edukacji ustawicznej, ale też jednocześnie zwraca się uwagę na możliwość pogłębiania nierówności społecznych i kulturalnych społeczeństw. Dlatego tak ważne jest aby edukacja nie służyła tylko grupom społecznym, których potrzeby edukacyjne kształtują się na wysokim poziomie ale była szansą na godne życie dla środowisk dotkniętych marginalizacją.


Księgarnia HELION poleca:

Biorąc pod uwagę doświadczenia innych państw, wydaje się konieczne upowszechnienie na szeroką skalę kształcenia ustawicznego w Polsce. Dużą przeszkoda jest brak spójnego systemu, brak doświadczenia w tym zakresie a także brak środków finansowych przeznaczonych na tę sferę działalności. Pewne przesłania zostały zawarte w NARODOWEJ STATEGII WZROSTU ZATRUDNIENIA I ROZWOJU ZASOBÓW LUDZKICH w latach 2000 - 2006. Główne proponowane działania mają polegać:
- tworzeniu systemu zachęt dla pracodawców szkolących swoich pracowników
- wprowadzeniu prawnych i instytucjonalnych ram współpracy z partnerami społecznymi
- zwiększeniu środków finansowych na realizację szkoleń, w tym również pozyskania częściowo ich ze środków Unii Europejskiej
- monitorowanie efektywności prowadzonych działań oraz porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ramach kształcenia ustawicznego a także kwalifikacji uzyskiwanych w ramach edukacji szkolnej.

Celem systemu edukacyjnego jest pełny rozwój osobowości dziecka niepełnosprawnego, dlatego za realizację powinni być odpowiedzialni wszyscy, zaangażowani w pracę z dziećmi w tym także rodzice. Aby rodzina mogła pełnić swoją rolę wobec dziecka niepełnosprawnego powinna być wspomagana poprzez placówki opiekuńczo-wychowawcze.

Prze system kształcenia specjalnego należy rozumieć zorganizowany proces edukacji, dostosowany do potrzeb wychowanka i ucznia niepełnosprawnego, dla którego ze względu na istotne zaburzenia lub dysfunkcje w różnych sferach rozwoju w sposób istotny zakłócają jego funkcjonowanie psychiczne i fizyczne, społeczne oraz możliwości uczenia się konieczne jest specyficzne oddziaływanie dydaktyczne wychowawcze i rewalidacyjne.

Ze względu na specyficzne potrzeby dzieci niepełnosprawnych w kształceniu należy przede wszystkim uwzględnić:
- indywidualne programy dostosowane do tempa rozwoju dziecka
- stosowanie specjalnych metod nauczania
- wyspecjalizowaną kadrę nauczycieli - specjalistów
- warunku lokalowe oraz wyposażenie miejsca nauki
- specjalne formy sprawdzania wiedzy i przeprowadzanie egzaminów zewnętrznych.

SYSTEM OŚWIATY OBEJMUJE:
1. przedszkola - w tym specjalne,
2. szkoły podstawowe i ponadpodstawowe, z wyjątkiem szkól wyższych, w tym specjalne, sportowe oraz mistrzostwa sportowego i artystyczne,
3. placówki oświatowo - wychowawcze, placówki pracy pozaszkolnej oraz placówki kształcenia ustawicznego umożliwiające uzyskanie i uzupełnienie wiedzy ogólnej i kwalifikacji zawodowych, zdobywanie umiejętności i kształtowanie i rozwijanie zainteresowań i uzdolnień, oraz korzystanie z różnych form wypoczynku,
4. poradnie psychologiczno-pedagogiczne oraz inne poradnie specjalistyczne udzielające dzieciom, młodzieży rodzicom, nauczycielom, pomocy psychologiczno pedagogicznej a także pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu,
5. placówki opiekuńczo-wychowawcze i resocjalizacyjne, zapewniające opiekę i wychowanie dzieciom i młodzieży pozbawionym całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej oraz inne działające stosownie do potrzeb w zakresie pomocy i opieki nad dziećmi i młodzieżą,
6. rodziny zastępcze,
7. ośrodki adopcyjno - opiekuńcze inicjujące i wspomagające zastępcze formy wychowania rodzinnego,
8. Ochotnicze Hufce Pracy,
9. zakłady kształcenia i placówki doskonalenia nauczycieli,
10. biblioteki pedagogiczne.

W Polsce obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym w który dziecko skończy 17 lat. W przypadku młodzieży przebywającej w zakładach karnych, zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich, placówkach resocjalizacyjnych i opiekuńczo-wychowawczych - 18 lat.

Realizuje się go w szkołach tj:
- szkoły podstawowe (6 lat)
- gimnazjum (3 lata)
- liceum o zróżnicowanych profilach kształcenia (3 lata)

Po reformie szkolnictwa zmieniono funkcjonowanie szkół, zlikwidowano technika i 8 klasową szkołę podstawową.

STRUKTURA SYSTEMU EDUKACJI:

Szkoła podstawowa - trwa 6 lat. W nowej szkole podstawowej uczą się dzieci wieku od 7 do 12 lat. Nauczanie nie dzieli się na przedmioty wzorowane na dyscyplinach akademickich, ale przebiega w blokach przedmiotowych, łączących wiedzę i umiejętności z pokrewnych dziedzin. Szkoła podstawowa ma ściśle współpracować z domem rodzinnym w pełnieniu funkcji wychowawczej. Nauka w szkole podstawowej jest poprzedzona przygotowaniem rocznym - zerówką.

Gimnazjum - jest następnym etapem obowiązkowego nauczania. Jest to szkoła ogólnokształcąca, bez określonego profilu zawodowego. Młodzież wieku 13 - 15 lat uczy się w gimnazjum poszczególnych przedmiotów na poziomie podstawowym.

Ostatnim etapem obowiązkowej nauki szkolnej jest liceum profilowane, w którym nauka trwa 3 lata, lub 2 - letnia szerokoprofilowa szkoła zawodowa. Liceum może mieć profil humanistyczny lub matematyczno fizyczny ale także techniczny lub ekonomiczny. Licea mają charakter bardziej ogólnokształcący lub bardziej zorientowany zawodowo. Licea zorientowane zawodowo zastępują technika.
Nauka w liceum kończy się maturą. Egzamin dojrzałości obejmuje podstawowy kanon przedmiotów wspólnych dla wszystkich szkół tego typu oraz przedmioty do wyboru przez uczniów, odpowiadające ich zainteresowaniom lub profilowi szkoły.
Szkoła zawodowa przygotowuje do pracy. Chodzi o to, aby absolwent miał większe możliwości wyboru miejsca pracy. Absolwenci, którzy chcą zdawać maturę, mogą uzupełnić edukację w liceum uzupełniającym.
Zdana matura daje bilet wstępu na wyższe uczelnie. Egzaminy maturalne przeprowadzane przez zewnętrzne komisje egzaminacyjne. Sposób oceniania jest na tyle zobiektywizowany, że wyniki będą podstawą o oceny szkoły i nauczycieli. Uczelnie nie prowadzą egzaminów wstępnych powtarzających się przedmiotów, które zdane są na maturze, mogą jedynie sprawdzać umiejętności wymagane na danych kierunkach studiów (na przykład w przypadku szkół artystycznych czy wychowania fizycznego).

KSZTAŁCENIE NAUCZYCIELI:

Przygotowanie do zawodu nauczycielskiego prowadzą szkoły tj:
- uniwersytety
- wyższe szkoły pedagogiczne
- inne uczelnie wyższe
- kolegia nauczycielskie (szkoły wyższe I stopnia)

Doskonalenie nauczycieli odbywa się w formie instytucjonalnej oraz przez kształcenie indywidualne, samokształcenia. Doskonalenia instytucjonalne prowadzą:
- Centralny Ośrodek doskonalenia Nauczycieli
- Wojewódzkie ośrodki metodyczne
- Uczelnie wyższe i instytuty resortowe
- Kolegia Nauczycielskie i nauczycielskie kolegia języków obcych
- Doradcy metodyczni
Także ważną rolę w systemie kształcenia i doskonalenia nauczycieli spełniają biblioteki pedagogiczne a istniejące formy kształcenia wspomagane są przez programy edukacyjne w mas mediach.

LITERATURA:
1. "Polityka społeczna" Z. Frąckiewicz wydawnictwo Naukowe "Śląski" Katowice 2002r
2. "Polityka społeczna" Red. A. Rajkiewicz, J. Supiński, M. Księżopolski BPS Katowice 1998 rok
3. "Polityka społeczna" Red. A. Frąckiewicz - Wronka, M. Zrałek Katowice 1998 rok
4. "Edukacja w Europie" G. Tadeusiewicz wyd. PWN Warszawa - Łódź 1997 rok
5. www.men.gov.pl

Magdalena Kubica


Zaświadczenie online



numer online: 145 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: