Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
8408
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Charakterystyka osoby upośledzonej w stopniu umiarkowanym

Pojęcie upośledzenia umysłowego jest bardzo szerokie zarówno ze względu na zróżnicowane stopnie upośledzenia, które obejmuje, są to: zaburzenia sprawności motorycznej, zaburzenia zachowania, zaburzenia somatyczne, motywacji, emocjonalności, uwagi, pamięci, myślenia.

Niepełnosprawność intelektualna (obniżenie poziomu rozwoju intelektualnego) - to zaburzenie rozwojowe polegające na znacznym obniżeniu ogólnego poziomu funkcjonowania intelektualnego, któremu towarzyszy deficyt w zakresie zachowań adaptacyjnych (w szczególności niezależności i odpowiedzialności).

Ogólnie przyjmuje się, że liczba dzieci z upośledzeniem umysłowym wynosi od 2% do 3%, w tym głębiej upośledzonych o ilorazie inteligencji poniżej 50 - od 0,3% do 0,4% ogółu ludności. Spośród nich najliczniejszą grupę stanowią osoby umysłowo upośledzone w stopniu lekkim (75%), następnie osoby upośledzone w stopniu umiarkowanym i znacznym (20%) oraz głębokim (5%).


REKLAMA

Mianem upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym określa się te dzieci, które podczas badań psychologicznych uzyskały:
- ilorazy inteligencji w granicach 36 do 51 (mierzone skalą inteligencji np. Terman-Meerill lub Stanford-Bineta, gdzie odchylenie standardowe wynosi 16) lub od 40 do 54 (mierzone skalą Wechslera),
- ilorazy rozwoju poszczególnych sprawności intelektualnych wahające się w zależności od stosowanej techniki pomiaru w granicach 36-51 lub 40-54,
- ilorazy dojrzałości społecznej mierzonej Skalą Dojrzałości Społecznej E.Dolla, wahające się w granicach od 44 do 63 bądź wskaźniki uzyskane w pierwszej części Skali Zachowania Przystosowawczego dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych K.Nihiry, które znajdują się między -3,01 a -4,00 odchyleniem standardowym.

Rozwój dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym przebiega z dużym opóźnieniem. W wieku 2 lat zaczyna siadać, a w 3 roku życia zaczyna chodzić i wypowiadać pierwsze słowa, pojedyncze wyrazy występują około 5 roku życia, zdania około 7 roku życia.

Jednostka posługuje się prostymi zdaniami, występują liczne agramatyzmy. Wymowa jest niewyraźna, wadliwa, wypowiedzi mają ograniczony zasób słownictwa, nie zawierają pojęć abstrakcyjnych. Mowa u nich jest wyraźnie niedorozwinięta, a z otoczeniem porozumiewają się często za pomocą form pozawerbalnych.

Dzieci te nie przejawiają inicjatywy i samodzielności. Z trudem przyswajają sobie podstawowe czynności (ubieranie się, nawyki zachowania higieny osobistej).

Osoby upośledzone umysłowo w stopniu umiarkowanym w rozwoju poznawczym pozostają na poziomie przedoperacyjnym. Znaczne uszkodzenia centralnego układu nerwowego oraz liczne schorzenia współwystępujące, w tym również narządów zmysłów sprawiają, że poznawanie świata przez te jednostki jest niezupełne, nieadekwatne, ograniczone. Dotyczy to również możliwości spostrzegania otaczającej rzeczywistości.

Jednostka upośledzona w stopniu umiarkowanym spostrzega tylko cechy konkretne, nie odróżnia cech ważnych.

Zaburzenia w poznawaniu rzeczywistości, obniżenie i zaburzenie motoryki, a przede wszystkim niedorozwój mózgu bardzo ograniczają procesy myślowe. Myślenie charakteryzuje się konkretnością, przebiega od poziomu sensoryczno-motorycznego do konkretno-wyobrażeniowego, ale tylko u tych dzieci, które są zdolne do opanowania mowy. Dzieci te mają ogromne trudności w działaniach wymagających zmiany wyuczonego stereotypu z przewidywaniem czynności następnych, z wykonywaniem operacji abstrakcyjnych i wykorzystaniem wiedzy teoretycznej. Słabo rozwinięte jest myślenie pojęciowo-słowne. Upośledzone jest rozumowanie przyczynowo - skutkowe. Jednostka wykazuje bardzo wolne tempo i sztywność myślenia, brak samodzielności i zdolności do samokontroli. Pojęcia definiuje poprzez opis przedmiotu i materiału, z którego jest zrobiony i przez zastosowanie oraz wykorzystanie przedmiotu.

Wykazuje również trudności w skupieniu uwagi dowolnej, natomiast dobrze koncentruje uwagę przy wykonywaniu prostych czynności mechanicznych i na interesujących przedmiotach. Dominuje uwaga mimowolna, która jest rozproszona, chwiejna, łatwo kieruje się ku nowym bodźcom. Pod wpływem zorganizowanych zajęć, wzbudzających zainteresowanie, wzrasta rola uwagi dowolnej, co jest przejawem rozwoju poznawczego dziecka.

Pamięć dzieci upośledzonych w stopniu umiarkowanym cechuje: znaczne obniżenie dokładności, krótka trwałość, wolne tempo zapamiętywania, wąski zakres. Zdarzają się przypadki posiadające dobrą pamięć "fotograficzną". Zachowana jest dobra pamięć mechaniczna. Dzieci te zapamiętują treści w powiązaniu z ruchem, z konkretną ważną dla nich sytuacją, w wyniku wielozmysłowego kontaktu z bodźcami, którym towarzyszy treść emocjonalna. Potrafią zapamiętać proste piosenki i wiersze, osoby dorosłe potrafią powtórzyć zdanie 15 - 18 sylabowe. Mają kłopoty w liczeniu, nie rozumieją sensu filmu czy opowiadania, mają ograniczoną zdolność porównywania, uogólniania, wyciągania wniosków, cechuje je brak krytycyzmu.


Księgarnia HELION poleca:

Osoby dorosłe

Maksymalny poziom rozwoju umysłowego : w wieku 15 lat życia osiąga wiek inteligencji 7-8 latka. Osoby upośledzone umysłowo w stopniu umiarkowanym potrafią sobie radzić w takich sytuacjach życiowych, jak: ubieranie się, rozbieranie, samodzielne mycie się i dbałość o czystość osobistą, samodzielne jedzenie przy stole, przygotowywanie prostych posiłków, sprzątanie, robienie prostych zakupów, mogą opanować elementy nauki czytania, pisania i liczenia, korzystanie z telefonu, wykonywanie prac zarobkowych itp.
Możliwości zawodowe osób umiarkowanie upośledzonych są jednak stosunkowo niewielkie. Mogą one pracować tylko w specjalnych warunkach i pod nadzorem innych osób. Z tego też powodu najczęściej przygotowywane są do pracy, a następnie zatrudniane w zakładach pracy chronionej, głównie w spółdzielniach inwalidów. W nielicznych przypadkach zatrudniani są w zwykłych zakładach pracy na dobranych i przygotowanych stanowiskach pracy. Mogą wyuczyć się prostych czynności zawodowych, takich jak: cięcie, zbijanie, montaż różnych elementów, składanie, naklejanie, pod kontrolą i nadzorem mogą obsługiwać proste urządzenia i maszyny. Wykonują ruchy mało precyzyjne i niezgrabne, mają wolne tempo czynności ruchowych. Przeznaczona dla nich praca powinna składać się z niewielu czynności zawodowych, powtarzających się i nie zmieniających się często.

Osoba z upośledzeniem w stopniu umiarkowanym ujawnia wrażliwość emocjonalną oraz głębokie przywiązanie do wychowawców. Słabo kontroluje swoje emocje, popędy i dążenia. Maksymalny poziom dojrzałości społecznej to etap 10-latka. Jednostki te mają widoczne potrzeby psychiczne, intuicyjne uczucia moralne i potrzeby kontaktów społecznych.

Dla upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym dostępne są przede wszystkim przeżycia bezpośrednie, słabo reagują na poważne zdarzenia, natomiast sprawy mało istotne mogą wywołać u nich intensywną reakcję. Reakcje ich są więc mało współmierne do bodźca, nieadekwatne. Emocje charakteryzują się sztywnością oraz małym zróżnicowaniem, słabo jest rozwinięta zdolność opanowania popędów, niedorozwój uczuć wyższych związanych z brakiem zdolności do zrozumienia pojęć abstrakcyjnych. Brak jest przeżyć emocjonalnych wiążących się z zainteresowaniami i działalnością poznawczą, a dotyczą aktualnych doznań ze strony osób i sytuacji, przeżycia z przeszłości nie wywołują reakcji uczuciowej.

Rozumieją proste sytuacje społeczne, na ogół potrafią wyrazić swoje potrzeby, porozumiewać się i współpracować z innymi. Okazują oznaki przywiązania do osób i rzeczy.

Wśród osób upośledzonych w stopniu umiarkowanym wyróżnia się dwa typy, a mianowicie typ apatyczny i typ pobudliwy. Typ apatyczny jest flegmatyczny, spokojny, obojętny, nie agresywny, nie sprawiający trudności, dość pracowity (w granicach swoich możliwości). Typ pobudliwy jest niespokojny, dużo mówiący i biegający, przeszkadzający, ze skłonnością do niszczenia wszystkiego co się wokół znajduje. W procesie nauki szkolnej osoby te mogą opanować program (nauka czytania i pisania) w zakresie dwóch klas szkoły specjalnej.

Symptomatologia upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym:

Spostrzeganie:
- obniżona sprawność spostrzegania,
- spostrzega cechy konkretne, nie odróżnia cech ważnych.

Uwaga:
- trudności z koncentrowaniem uwagi dowolnej,
- dobrze koncentruje uwagę przy wykonywaniu czynności prostych, mechanicznych i na interesujących przedmiotach,
- dominuje uwaga mimowolna.

Pamięć:
- dobra pamięć mechaniczna,
- zdarzają się przypadki wybitnie dobrej "pamięci fotograficznej",
- ograniczony zakres pamięci,
- bardzo wolne tempo uczenia się,
- potrafi zapamiętać proste wierszyki i piosenki,
- osoby dorosłe potrafią powtórzyć zdanie (16-18 sylab), 5 cyfr.

Mowa:
- znacznie opóźniony rozwój mowy: pojedyncze wyrazy około 5 roku życia, zdania około 7 roku życia,
- używa prostych zdań,
- liczne agramatyzmy,
- ograniczony zasób słownictwa,
- brak pojęć abstrakcyjnych.

Myślenie:
- słabo rozwinięte myślenie pojęciowo-słowne,
- myślenie ma charakter konkretno-obrazowy,
- upośledzone rozumowanie przyczynowo-skutkowe,
- bardzo wolne tempo i sztywność myślenia,
- brak samodzielności, samokrytycyzmu, zdolności do samokontroli,
- pojęcia definiuje przez opis przedmiotu i materiału, z którego jest zrobiony lub "przez użytek".

Maksymalny poziom rozwoju umysłowego:
- w wieku 15 lat osiąga wiek inteligencji do 7-8 lat.

Motoryka:
- poważnie opóźniony rozwój ruchowy: siadanie w 2 r.ż., chodzenie w 3 r.ż.,
- dość dobrze radzi sobie z samoobsługą,
- wyuczalne w wykonywaniu prostych czynności zawodowych, pod nadzorem obsługuje proste maszyny i urządzenia,
- ruchy mało precyzyjne, niezgrabne,
- wolne tempo czynności ruchowych.

Procesy emocjonalno-motywacyjne i dojrzałość społeczna:
- ujawnia wrażliwość emocjonalną, głębokie przywiązanie do wychowawców,
- słabo kontroluje emocje, popędy i dążenia.
Maksymalny poziom dojrzałości społecznej - 10 lat.

Wyróżnia się następujące zasady rewalidacji dzieci upośledzonych w stopniu umiarkowanym:
- zasada akceptacji,
- zasada pomocy,
- zasada indywidualizacji,
- zasada terapii pedagogicznej,
- zasada współpracy z rodziną,
- zasada wczesnego objęcia opieką i pomocą specjalną,
- zasada indywidualizacji programów rewalidacji,
- zasada powiązania oceny z usprawnianiem,
- zasada podejścia wielospecjalistycznego,
- zasada kształcenia integracyjnego.

Ważną metodą pracy z dzieckiem upośledzonym jest terapia zabawą. Zabawa pozwala na usprawnianie psychoruchowe, intelektualne i społeczne. Kolejną metodą stosowaną również w rewalidacji jest muzykoterapia. Wykorzystywana na zajęciach z dziećmi i młodzieżą muzyka pobudza energię, utrzymuje uwagę i chęć do aktywności, zapobiega znużeniu, umożliwia współprzeżywanie z innymi pozytywnych emocji, likwiduje stres i napięcie, a więc umożliwia odprężenie, tłumi agresję, przygotowuje do ekspresyjnego mówienia, pozwala na rozrywkę.
Wobec dzieci z umiarkowanym upośledzeniem umysłowym stosuje się wiele metod oddziaływania pedagogicznego: metodę Weroniki Sherborne, metody kształcenia o nachyleniu behawioralnym, metody porozumiewania się za pomocą gestów, symboli (np. metoda Blissa) i słów, metody nauczania podstawowych technik szkolnych - głównie czytania i pisania w ograniczonym zakresie (m.in. metoda globalna nauki czytania wg Domana), metody terapii zajęciowej, terapii wspomnieniami itd. Stosowanie tych i innych metod pozwala na skuteczniejszą pracę z dziećmi upośledzonymi.

Żaneta Waszkinel


Zaświadczenie online Certyfikat publikacji



numer online: 190 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: