Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
8473
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Powiew nowoczesności w szkole, czyli ABC tablicy interaktywnej

Szkoła już od dawna przestała być placówką, w której jedyną skuteczną metodą dydaktyczną było nauczanie przy użyciu tablicy i kredy. Rozwój nowoczesnych technologii oraz idące za nim potrzeby "digital natives" - czyli młodych ludzi oswajonych z komputerem niemalże od kołyski - doprowadził do rozpowszechnienia się narzędzi interaktywnych. Narzędzia takie jak np. komputer z dostępem do sieci, DVD, rzutnik, kiedyś z powodzeniem stosowane jako pomoc dydaktyczna, są obecnie wypierane przez urządzenie, które łączy w sobie wszystkie te funkcje i otwiera nowe możliwości w nauczaniu -tablicę interaktywną.
Celem niniejszego artykułu nie jest wypromowanie tablicy interaktywnej, czy też przekonanie nauczycieli bazujących na tradycyjnych i wypróbowanych metodach nauczania do rewolucyjnych zmian w tej dziedzinie. Ma on być jedynie przewodnikiem dla tych, którzy w swojej pracy dydaktycznej nie zetknęli się jeszcze z tym urządzeniem, a chcą poznać jego funkcje, wreszcie dowiedzieć się w jaki sposób odwołuje się do aktualnych tendencji w nauczaniu i w jakim stopniu podnosi skuteczność oraz pragmatyczność nauczania.
W nieniejszym artykule pozwoliłam sobie na przytoczenie kilku opinii i komentarzy pionierów w dziedzinie pracy z tablicą interaktywną - nauczycieli z USA, Wielkiej Brytanii i Australii.


REKLAMA

Tablica interaktywna - co to jest?

Tablica interaktywna to ekran dotykowy, który działa w połączeniu z komputerem oraz projektorem. Pierwsza tablica interaktywna została wyprodukowana przez firmę SMART Technologies w 1991 roku. Do prawidłowego działania tablicy koniecznie jest zainstalowanie specjalnego oprogramowania, które najczęściej dołączane jest do tablicy, można je również zdobyć za pośrednictwem wydawnictw, które oprócz tradycyjnych podręczników oferują również rozwiązania multimedialne.
Pedagodzy jako pierwsi odkryli możliwości tablicy interaktywnej i zaczęli wykorzystywać ją do tworzenia prezentacji, materiałów dydaktycznych, szkoleniowych i wreszcie w nauczaniu. Obecnie tablice interaktywne są chętnie i często wykorzystywane w szkołach na terenie USA, Wielkiej Brytanii i Australii. Jednak moda na nie nie ominęła również krajów Europy.
Tablice interaktywne 'współpracują' z nośnikami cyfrowymi oraz odtwarzają materiały multimedialne tworząc interaktywne środowisko nauczania. Szerokie spektrum zastosowań tablicy interaktywnej pozwala na:
- modyfikowanie tekstu i obrazów
- pisanie bezpośrednio po powierzchni tablicy palcem lub specjalnym markerem
- robienie notatek, przechowywanie ich, przesyłanie pocztą elektroniczną lub ich drukowanie
- przeglądanie stron www
- swobodne demonstrowanie oprogramowania lub zawartości strony www dające lepszy efekt niż prezentacja tych samych treści na ekranie monitora
- tworzenie multimedialnych ćwiczeń zawierających tekst oraz grafikę
- wykorzystanie klipów np. z serwisu YouTube
- tworzenie prezentacji multimedialnych oraz odtwarzanie prezentacji przygotowanych przez uczniów.

Podstawy pedagogiczne

Uczenie się to zamierzona aktywność jednostki zmierzająca do nabywania wiedzy i kompetencji, kształtowania określonych sprawności, wypracowywania nawyków. Współczesne tendencje w nauczaniu wskazują na aktywne uczestnictwo i zaangażowanie ucznia w procesy uczenia się. Wspomniane tendencje opierają się na znanych pedagogom teoriach pedagogicznych:

Konstruktywizm - polega na wybieraniu i przetwarzaniu przez ucznia informacji, tworzeniu hipotez w celu podejmowania decyzji oraz na syntezie uczenia się i personalizacji wiedzy.

Aktywne uczenie się - aktywne uczestnictwo w procesie dydaktycznym poprzez czytanie, pisanie, dyskusję, analizę, syntezę oraz ewaluację, a nie poprzez pasywny odbiór informacji (np. lekcja w formie wykładu).
Uczenie się całą klasą - zbliża środowisko uczniowskie, skupia uwagę wszystkich uczniów oraz zapewnia usystematyzowaną interakcję pomiędzy uczniami uwzględniającą rolę nauczyciela.

Motywacja oraz uczestnictwo w lekcji

Motywacja to najprościej ujmując wykazywana przez ucznia chęć uczestniczenia w procesie dydaktycznym. Chociaż poziom motywacji uczniów w kierunku wykonania jakiegoś zadania może być taki sam, źródła tej motywacji bywają różne. Wyróżniamy dwa podstawowe typy motywacji ze względu na jej pochodzenie: motywację wewnętrzną oraz motywację zewnętrzną. Tablica interaktywna oddziałuje na uczniów reprezentujących oba wspomniane typy motywacji.
Według przeprowadzonych badań, uczniowie z motywacją wewnętrzną często zgłaszali się "do tablicy" demonstrując klasie swoje umiejętności oraz dając przykład samodzielnego nabywania umiejętności i zdobywania wiedzy. Do uczniów z motywacją zewnętrzną przemawia z kolei innowacyjność urządzenia oraz zabawa jakiej mogą doświadczyć w trakcie multimedialnych lekcji. Nauczyciele z USA zauważyli, że:

"uczniowie, którzy mają okazję widzieć swoich kolegów chętnie i bez zahamowań wykonujących pewne czynności, chcą tych kolegów naśladować. Tablica interaktywna pozwala na obserwowanie klasowych liderów oraz powtarzanie ich zachowań przez uczniów w niewielkim stopniu uczestniczących w procesie dydaktycznym. Badania wykazały również, że uczniowie o różnych poziomach koncentracji, potrafią skupić się na jakimś zadaniu jeśli jest ono prezentowane na ekranie monitora lub telewizora. Tablica interaktywna umożliwia skupienie uwagi uczniów na dłuższy czas".

Style uczenia się i specyficzne potrzeby uczniów

Od pedagogów często oczekuje się dostosowania metod dydaktycznych do indywidualnych potrzeb uczniów. Tablica interaktywna wychodzi na przeciw takim oczekiwaniom i uwzględnia potrzeby uczniów reprezentujących różne style uczenia się, a nawet uczniów z dysfunkcjami.

WZROKOWIEC - lubi robić notatki, diagramy, oraz manipulować obiektami i symbolami. Tablica interaktywna pozwala takiemu uczniowi wyłapywać najważniejsze informacje widoczne na tablicy, identyfikować symbole i znaki z danym pojęciem oraz łączyć materiał obrazkowy z tematyką poznaną na lekcji.

KINESTETYK I DOTYKOWIEC - zwykle takich uczniów najtrudniej jest zaangażować w proces dydaktyczny. Kinestetyk lubi ćwiczenia uwzględniające ruch, eksperyment, badanie, odgrywanie ról. Dotykowiec preferuje uczenie się poprzez dotyk, odczuwanie wrażeń i emocji. Tablica interaktywna umożliwia przygotowanie przez nauczyciela ćwiczeń opartych na materiale audiowizualnym oraz multimedialnym, który skutecznie oddziałuje na wyobraźnie i zmysły ucznia, a także ćwiczeń uwzględniających ruch i dotyk (tablica umożliwia manipulowanie tekstem oraz grafiką poprzez dotyk).

UCZEŃ GŁUCHY I NIEDOSŁYSZĄCY - tacy uczniowie przyswajają wiedzę głównie poprzez materiał wizulany. Tablica interaktywna daje możliwość prezentowania rozmaitych treści za pomocą obrazów oraz na zsynchronizowanie języka migowego z prezentowanymi obrazami.

UCZNIOWIE z ADHD - uczniowie nadpobudliwi, ruchliwi, szybko tracący motywację do nauki. Jeden z nauczycieli objętych badaniem tak oto przedstawia zachowanie uczniów z ADHD podczas lekcji z wykorzystaniem tablicy interaktywnej:
" zanim zdecydowaliśmy się skorzystać z tej nowoczesnej technologii, trzeba było upominać nadpobudliwych uczniów cztery lub pięć razy. Lecz teraz, ostrzegłem swoich uczniów, że jedno upomnienie wystarczy, by pożegnali się z szansą napisania czegoś na tablicy. Taki warunek okazał się skuteczną metodą kontrolowania kłopotliwych zachowań uczniów. Zaobserwowałem, że uczniowie z ADHD podczas lekcji z tablicą byli uważni, mniej nadpobudliwi i impulsywni".


REKLAMA

Utrwalenie wiadomości

Za udaną i dobrze przeprowadzoną lekcję można uznać taką, z której uczeń wyniesie kilka nowych informacji przekazanych podczas tej lekcji. Umiejętność przyswojenia a następnie wykorzystania wiadomości zależy od różnych czynników, takich jak zaangażowanie ucznia w proces dydaktyczny oraz jego motywacji. Pomocne okazują się również dobre notatki, które w sposób zwięzły podsumowują ważniejsze treści lekcyjne oraz stanowią bazę do powtórek.
Tablica interaktywna ułatwia proces przyswajania wiedzy, ponieważ:

- multimedialne lekcje są ciekawsze i zapadają w pamięć, co wpływa na motywacje i zaangażowanie uczniów. Ucziowie skupiają się bardziej na prezentowanym materiale, niż na tym, że mogą nie zdążyć zanotować wszystkich informacji przekazywanych przez nauczyciela.

- Tablica interaktywna uwzględnia potrzeby uczniów o różnych wymaganiach edukacyjnych, angażuje wszystkich uczniów, minimalizując tym samym problemy z dyscypliną podczas lekcji.

- Notatki przygotowane i zaprezentowane przez nauczyciela na tablicy interaktywnej mogą być dostarczone uczniom po lekcji w wersji drukowanej (nie ma konieczności dyktowania notatki - oszczędność czasu lekcyjnego) oraz stanowić niezbędny materiał do powtórek.

Przygotowanie merytoryczne i praktyczne nauczyciela

Znajomość podstaw technologii informacyjnej oraz umiejętność sprawnego poruszania się w wirtualnym świecie to niewątpliwie walory przydatne nauczycielowi w dzisiejszej szkole. Szkoła wyposażona w dobry sprzęt komputerowy przyciąga uczniów oraz zachęca samych pedagogów do wprowadzania innowacji do swoich metod nauczania. Testowanie nowinek technicznych nie powinno jednak odbywać się bezpośrednio podczas lekcji, która powinna być dobrze przygotowana i zaplanowana od początku do końca. Wielu z nas poświęca swoje popołudnia przygotowując się do lekcji, robi notatki, przygotowuje materiały dydaktyczne, ćwiczenia dla klasy, co wymaga przede wszystkim czasu. Zaletą tablicy interaktywnej jest oszczędnośc czasu nauczyciela, ponieważ:

- umożliwia ona połaczenie nowych materiałów multimedialnych z materiałami wcześniej wykorzystywanymi przez nauczyciela i stworzenie całkiem nowej ciekawej lekcji;

- pozwala na kopiowanie i zapisywanie plików z materiałami wykorzystanymi na lekcji oraz umożliwia tworzenie bazy dydaktycznej, którą można się dzielić z innymi nauczycielami i wykorzystywać w kolejnych latach pracy edukacyjnej.

"Wielu nauczycieli zauwazyło, że interaktywny charakter tablicy pozwolił im znacznie skrócić czasochłonny proces przygotowania materiałów na kolejną lekcję. Wielu z nich przechowuje zapis całych lekcji przeprowadzonych przy pomocy tablicy interaktywnej, co ogranicza konieczność powtarzania tych samych czynności w przyszłości. Nauczyciele zauważają pozytywny wpływ tablicy interaktywnej, bo pozwala na większą wydajność w pracy"

Tablica interaktywna jest narzędziem powszechnie stosowanym w szkołach za oceanem już od ponad dekady. U nas ta technologia dopiero raczkuje, czego powodem jest z jednej strony wysoka cena tablic interaktywnych, z drugiej - sceptycznie nastawieni nauczyciele, którzy boją się konfrontacji z "cudami techniki", a może nawet tego, że w przyszłości maszyna mogłaby zastąpić człowieka również w szkole. No właśnie...Co tak naprawdę sadzą o tablicy ci, którzy zmierzyli się z tym nowoczesnym urządzeniem w swojej pracy edukacyjnej? Korzystając z forum jednego z portali edukacyjnych zapytałam nauczycieli o opinię na temat pracy z tablicą interaktywną:

"Tablica to super sprawa - jestem nauczycielem język angielskiego i powiem tak:
Obecnie bez mojej tablicy byłabym nieszczęśliwa ; -)
Nie jest to tablica najwyższych lotów - wygrałam ją z całym pakietem (projektor+laptop) w specjalnej akcji dla szkół prowadzonej przez pewien hipermarket i kiedy w końcu została zainstalowana moja radość nie miała końca.
Oczywiście trzeba poświęcić trochę czasu i energii żeby nauczyć się obsługi ale to pikuś.
W necie jest tyle zadań interaktywnych dla uczniów - robimy je na lekcjach, zadaje je do domu, uczniowie wykonują swoje prezentacje tematyczne a kiedy czegoś nie wiedzą np gdzie jest jakis kraj o ktorym akurat mowa w czytance to prosze pyk Wikipedia i już wszystko jasne.
Tablica uatrakcyjnia lekcje, nie używasz kredy, nie ścierasz jej...
Warto i tyle. No chyba że masz awersję do techniki to może być bolesne".

"Lekcja poprowadzona przy użyciu tablicy interaktywnej i komputera podpiętego do internetu, daje nieograniczone możliwości prowadzenia zajęć, ograniczeniem jest tylko wyobraźnia nauczyciela. Nawet nieprzygotowany nauczyciel może z powodzeniem prowadzić zajęcia fundując dzieciakom żywą i ciekawą lekcje z filmami,obrazkami, odgłosami zwierząt lub wieloma innymi ciekawymi gadżetami wymyślanymi na żywo lub przygotowanymi wcześniej.
Tablice nie mają ostrych krawędzi i są bardzo wytrzymałe i odporne na "wyobraźnie" dzieciaków, więc jest to sprzęt na lata, a gdy zabraknie prądu zawsze można po nich pisać mazakami suchościeralnymi.
Koszty Tablicy finansowane są zwykle z budżetu szkoły, są też projekty unijne które pomagają zdobyć dofinansowanie nawet do 85%."

Przeszukując inne fora internetowe natrafiłam również na opinie negatywne:

"Droga nowinka. Czar pryska przy bliższym poznaniu.
Do tablicy potrzeba dobrego oprogramowania. Na dobrą sprawę jest to tylko jeszcze jedna pomoc i nie zastąpi nauczyciela. Raczej skierowana do młodszych uczniów, bo dla nich ważniejsze, ze coś się rusza, popiskuje i mruczy.
Sporo cwiczeń i zabaw, które można zrobić w formie planszowo - obrazkowej teraz jest skompilowane na CD. Niemniej puzzle, wypełnianie, dopasowywanie, wykreślanki to można robić na tradycyjnej tablicy i nie trzeba mieć sprzętu za kilka tysięcy i czas na rozkładanie i składanie tego sprzętu odpada.
Sadzę, że przy dobrym oprogramowaniu może być to świetne narzędzie dla nauczycieli fizyki, chemii czy historii".

Każde zjawisko ma swoje plusy i minusy. Musimy pamiętać o tym w walce o uwagę i zaangażowanie ucznia w przygotowaną przez nas lekcję. Tablica interaktywna może urozmaicić i ułatwić proces dydaktyczny, ale może również okazać się jedynie chwilową atrakcją, gadżetem, którym uczniowie szybko się znudzą. Wprowadzając nowe technologie w szkole myślę, że warto zastosować zasadę "złotego środka" i wykorzystać tablicę interaktywną jako pomoc dydaktyczną, wspomagającą pracę nauczyciela, a nie postrzegać jako antidotum na wszelkie nasze niepowodzenia edukacyjne.

Bibliografia:
zasoby internetowe:

  • www2.smarttech.com
  • www.profesor.pl
  • www.forum.gazeta.pl
  • www.forum.szkola.net

    Aleksandra Masełko
    Zespół Szkół Ogólnokształcących
    Mistrzostwa Sportowego
    w Raciborzu


  • Zaświadczenie online



    numer online: 159 gości

    reklama