Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
8598
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Rozwój emocjonalny dziecka w okresie przedszkolnym

"Psychika dziecka w pierwszych latach życia stanowi jedność, w której poszczególne sfery: umysłowa, uczuciowa i ruchowa są ze sobą ściśle powiązane. Niezaspokojenie potrzeb w jednej sferze oddziałuje negatywnie na pozostałe"
(Problemy wychowawcze wieku przedszkolnego, D.Siemek).

Rozwój emocjonalny dziecka w okresie przedszkolnym charakteryzuje się niezwykłym zróżnicowaniem i bogactwem przeżyć. Jedną z jego najbardziej charakterystycznych cech jest tak zwana "labilność uczuciowa", czyli zmienna i nietrwała reakcja emocjonalna niewspółmierna do siły bodźca. W procesie kształtowania się prawidłowych reakcji emocjonalnych dziecka najważniejsze jest wspieranie dziecka i dostarczanie mu prawidłowych wzorców wychowawczych, nazywanie uczuć oraz uczenie konstruktywnego radzenia sobie z nimi.


REKLAMA

U przedszkolaka uczucia uzewnętrzniają się natychmiast jako reakcja na przeżycie emocjonalne. Dziecko pokazuje je nam za pomocą mimiki, ruchów, gestów, okrzyków, czy słów. Dzięki wyrażaniu emocji, dziecko może spodziewać się szybkiego ich zaspokojenia. Przykładem może być małe dziecko, które chce otrzymać zabawkę i szuka skutecznego sposobu na zaspokojenie swojej potrzeby. Jeśli odkryje, że krzyk jest metodą (rodzice dla "świętego spokoju" kupują zabawkę), będzie posługiwać się tą formą częściej niż do tej pory, gdyż koduje informacje o skuteczności tej metody (wzmocnienie).

Uczucia dziecięce są gwałtowne, ale zmienne i nietrwałe. W jednej minucie dziecko potrafi krzyczeć i płakać, by za chwilę już śmiać się i cieszyć. Nawet niewielki bodziec może wywołać zarówno przyjemne jak i przykre stany emocjonalne. Dziecko ulega różnorakim napięciom emocjonalnym, które często rozpraszają jego uwagę oraz utrudniają przystosowanie społeczne, co w konsekwencji prowadzi do kolejnych napięć.

Zmiany emocjonalne podlegają pewnemu rytmowi przeplatając się od stanów większego zrównoważenia do stanów zwiększonego napięcia emocjonalnego i zachwiania stanu równowagi. Trzyletnie dziecko wkraczające w wiek przedszkolny wychodzi z poprzedniej egocentrycznej fazy pełnej zachowań aspołecznych i autorytatywnych form zachowania się ku emocjom pozytywnym, wyraźnemu uspokojeniu, i polepszeniu ogólnego nastroju. Faza ta trwa około pół roku. U dziecka około 3 i pół letniego pojawiają się kłopoty ze spokojnym snem, trudności z rozłąką, pragnienie wyłączności uczuć. Wraz z ukończeniem czwartego roku życia i intensywnym rozwojem mowy dziecko zyskuje większe możliwości wyrażania uczuć w formach słownych. Skłonność do kłótni przeplatana jest wybuchami czułości i zazdrości. Pięciolatkowi udaje się już porzucić kłótliwość i agresywność wykazując przyjazną postawę wobec dzieci i dorosłych. Potrzeba informacji i zaspokojenia ciekawości poznawczej zaczyna powoli dominować nad uczuciami. Stosunki z dorosłymi stają się o wiele lepsze, być może dlatego, że za ich pośrednictwem dziecko poszerza wiedzę o świecie zatem też lepiej orientuje się w otaczającej go rzeczywistości. Rozwija się w nim badacz i baczny obserwator stąd rozkwit wyobraźni i narastające zaciekawienie zjawiskami przyrody. Dziecko, którego rozwój przebiega prawidłowo ma naturalną potrzebę zdobywania i rozszerzania wiedzy. Chętnie słucha bajek, opowiadań, słuchowisk. Żywość, ruchliwość, dociekliwość, postawa wnikliwego badacza, dobry kontakt słowny oraz swobodne operowanie mową komunikatywną sprzyjają rozwojowi myślenia konkretno-wyobrażeniowego oraz nawiązywaniu kontaktu z innymi dziećmi, przy czym wciąż zdarza im się popadanie z nimi w konflikty. Kształtuje się pomału zdolność wyobrażenia symbolicznego przedmiotów i zjawisk, w dalszym ciągu jednak występuje potrzeba działania na konkretach dla prawidłowego przebiegu procesów myślowych. Dzięki stałemu odwoływaniu się do wcześniejszych doświadczeń, zapamiętanych sytuacji dziecko stopniowo konkretny przedmiot zastępuje jego wyobrażeniem. Pięcioipółletnie dziecko zna już sporo konkretnych informacji o przedmiotach, najbliższym otoczeniu, nie zawsze zadowala się odpowiedzią dorosłego na zadane pytanie, tworząc własny obraz przedmiotów, czy zjawisk. W wyniku zwiększających się możliwości intelektualnych, rozwija się też wyobraźnia. Dziecko próbuje wytłumaczyć sobie świat poprzez myślenie magiczne: ożywanie przedmiotów martwych (animizm), nadawanie przedmiotom, zwierzętom cech ludzkich (antropomorfizm), wiarę w istnienie dobrych, mądrych, silnych i wszechmocnych ludzi, którzy wykonali wszystko co jest na świecie (artyficjalizm). Rozwój bogatej wyobraźni wyraża się też w ekspresji plastycznej, przekształcając się z czasem w wyobraźnię twórczą. Pod koniec wieku przedszkolnego w związku z rozwojem czynności poznawczych i umysłowych następuje zanik myślenia magicznego na rzecz myślenia słowno-logicznego. Przedszkolak porównując przedmioty i zjawiska, wyciąga wnioski, zaczyna zastanawiać się nad przyczynami i przewiduje skutki swoich działań. Wciąż jednak reakcje mają silne zabarwienie uczuciowe, gdyż uczucia dominują nad procesami umysłowymi.


Księgarnia HELION poleca:

Kształtowanie się uczuć dziecka pięcioletniego polega na opanowywaniu niepohamowanych emocji i rozwoju tak zwanych uczuć wyższych. Dziecko stara się dostosować swoje zachowanie do norm społecznych obowiązujących w jego środowisku, osiągając kontrolę nad krótkimi reakcjami uczuciowymi (afektami).
Dla dziecka najbliższymi wzorcami są rodzice i wychowawcy dlatego też od nich dziecko uczyć się będzie cech takich jak umiejętność samokontroli, dostosowania do grupy rówieśniczej, rozwiązywania zadań, problemów, przestrzegania norm moralnych, działania na rzecz innych. Jeśli prawidłowe wzorce nie zostaną dostarczone w procesie kształtowania osobowości dziecka będzie miało to konsekwencje w braku umiejętności rozumienia tak siebie, jak i otaczającego świata. Pozbawienie gruntu reguł i norm ma odbicie w zaburzonym funkcjonowaniu emocjonalnym, a także trudnościami w dostosowaniu społecznym.
Rozumienie i definiowanie uczuć, pozwala dziecku akceptować siebie, swoje emocje. dlatego tak ważnym jest, aby pokazywać dzieciom różne formy wyrazu i możliwości wyrażania emocji w sposób akceptowalny społecznie.

Literatura:
1. Rozwój dziecka, E. B. Hurlock, Warszawa 1961.
2. Psychologia Rozwojowa pod red. M. Żebrowskiej, PWN Warszawa 1982.
3. Problemy wychowawcze wieku przedszkolnego,Warszawa 1982, D.Siemek.

Alina Kołodziejska


Zaświadczenie online



numer online: 75 gości

reklama

Księgarnia HELION poleca: