Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
8684
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

Wpływ klasy szkolnej na rozwój społeczno-emocjonalny dziecka

Zgodnie z definicją Marii Żebrowskiej przez rozwój społeczny rozumie się szereg zmian, dokonujących się w osobowości jednostki, dzięki którym staje się ona zdolna do konstruktywnego uczestniczenia w życiu i działalności społeczeństwa (Ekiert-Grabowska, 1982).

Klasa szkolna jest grupą społeczną, w której w dużym stopniu następuje uspołecznienie jednostki. Wzajemne kontakty występujące w jej obszarze mają istotny wpływ na kształtowanie się osobowości uczniów. Podejmowanie aktywności w ramach tej struktury może - w zależności od rodzaju nabywanych doświadczeń - sprzyjać zaspokajaniu głównych potrzeb jednostki lub też przyczyniać się do przeżywania przez nią wielu frustracji (Sikorski, 2000).


REKLAMA

Pozycję społeczną w nieformalnej strukturze klasowej zdobywa jednostka dzięki swym cechom osobowościowym i postawie, jaką przyjmuje w kontaktach z innymi członkami grupy.

Poziom akceptacji ucznia w zespole klasowym zależy od następujących czynników:
- predyspozycji osobistych, np. postępów w nauce, koleżeńskości, poziomu rozwoju umysłowego, aktywności pozalekcyjnej,
- warunków pozaindywidualnych, tj.: statusu społeczno-ekonomicznego rodziców, klimatu wychowawczego rodziny, wykształcenia rodziców, liczby rodzeństwa.

Osoby akceptowane przez zespół klasowy nabywają poczucie pewności siebie, co daje im możliwość zaspokajania potrzeb psychicznych i pozwala na rozwój społeczny w strukturze klasy szkolnej.

Z kolei uczniowie mało popularni w grupie rówieśniczej czują się w niej stale zagrożeni, niejednokrotnie zachowują się agresywnie wobec pozostałych, często uciekają się do gróźb, podejmują różne działania w celu zwrócenia na siebie uwagi, co jeszcze bardziej pogłębia brak akceptacji i izolację społeczną. "Zbytnie skupianie się na własnych niepowodzeniach i konfliktach wewnętrznych utrudnia im emocjonalne uczestniczenie w życiu klasy szkolnej (Sikorski, 2000, s.8).


REKLAMA

Kazimierz Obuchowski w swojej klasyfikacji potrzeb ludzkich wymienia potrzebę kontaktu emocjonalnego, który określa jako "stosunek dwustronny, polegający na tym, że osobnik: 1) czuje się przedmiotem zainteresowania i sympatii oraz 2) współdźwięczy z innymi, przeżywając ich przykrości i radości" (Ekiert-Grabowska, 1982, s.25). Zdaniem autora w przypadku niezaspokojenia potrzeby kontaktu emocjonalnego człowiek nie może się prawidłowo rozwijać. W okresie szkolnym, czyli wieku wyraźnego wzrostu znaczenia grup rówieśniczych, potrzeba kontaktu emocjonalnego jest zaspokajana przez przebywanie wśród rówieśników. Frustracja opisywanej potrzeby w ramach grupy prowadzi do powstania tzw. "kompleksu różnicy", którego odmianą jest poczucie niższości. Dziecko ma wówczas świadomość, że jest nieprzyjęte w grupie z powodu wyróżniania się z otoczenia (najczęściej ujemnego) i we wszelki możliwy sposób stara się zmienić swoją sytuację, szukając kontaktu z członkami grupy. Według Kazimierza Jankowskiego poczucie niższości utrudnia jednak nawiązanie kontaktów społecznych, które zapewniłyby dziecku odpowiednią pozycję w grupie. Dziecko zachowuje się bowiem w sposób, który skłania otoczenie do zachowań obojętnych, nieprzyjaznych, a nawet wrogich. Konsekwencją niezaspokojenia potrzeby kontaktu emocjonalnego jest więc negatywna postawa wobec siebie, powodująca zachowanie innych zgodne z tą postawą (Ekiert-Grabowska, 1982).

Uczniowie nieakceptowani w klasie szkolnej przeżywają wiele napięć i stresów, które negatywnie wpływają na ich samopoczucie, obniżają możliwości uczenia się, a z czasem mogą stać się przyczyną niechęci do szkoły (Chaber-Dądela, 2003). Odrzucanie przez grupę, zwłaszcza długotrwałe, może prowadzić do wzrostu poczucia bezwartościowości, a w konsekwencji do przyjęcia takiej postawy, którą będzie cechował nihilizm, negatywny stosunek do samego siebie i własnych możliwości, co w efekcie może stanowić przyczynę zaburzeń osobowości i niedostosowania społecznego danej osoby (Sikorski, 2000).

BIBLIOGRAFIA

  • Chaber-Dądela A. (2003), Jak integrować klasę szkolną? (propozycje dla nauczycieli liceum), "Nowa Szkoła", nr 7, s.20-24
  • Ekiert-Grabowska D. (1982), Dzieci nieakceptowane w klasie szkolnej, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  • Sikorski W. (2000), Struktura cech osobowości uczniów akceptowanych i odrzuconych w klasie szkolnej, "Opieka, Wychowanie, Terapia", nr 3, s.8-13

    Magdalena Kołodziejczyk
    Publiczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Nr 1
    w Częstochowie


  • Zaświadczenie online



    numer online: 178 gości

    reklama