Publikacje edukacyjne
strona główna  archiwum  dziedziny  nowości  zasady  szukaj  pomoc  poczta  redakcja 
               

 

Publikacja nr
8701
rok szkolny
2010/2011

 
Archiwum publikacji
w serwisie Publikacje edukacyjne

"Dealing with difficulties" - recenzja bestselerowego poradnika dla nauczycieli języka angielskiego autorstwa Luke'a Prodromou

Artykuł przedstawia wskazówki metodyczne, ciekawe strategie i rozwiązania zaprezentowane przez L.Prodromou i L.Clandfielda w książce "Dealing with Difficulties", która stała się bestsellerem wśród nauczycieli języka angielskiego. Książka jest swego rodzaju poradnikiem, w którym autorzy omawiają 5 głównych problemów z jakimi stykają się obecnie nauczyciele na prowadzonych przez siebie lekcjach. Oprócz wartościowej zawartości merytorycznej, książka dostarcza nam również gotowe ćwiczenia, gry językowe, które można wykorzystać w różnych grupach wiekowych, w klasach reprezentujących różne poziomy zaawansowania oraz różne dziedziny zainteresowań.


REKLAMA

Nauczanie języka angielskiego to nie tylko uczenie prawideł gramatyki, leksyki oraz umiejętności związanych z używaniem języka obcego. To przede wszystkim proces, który niesie za sobą wiele wyzwań oraz trudności, jakimi są np. niezmotywowani uczniowie, hałaśliwa klasa, różnorodność intelektualna oraz zróżnicowanie pod względem stylów uczenia się w obrębie jednej grupy uczniów. Skuteczne nauczanie nie może odbywać się w sytuacjach stresowych czy konfliktowych wywołujących chaos i obniżających poziom motywacji zarówno nauczyciela jak i ucznia. Czynniki zewnętrzne są często przyczyną niepowodzeń nauczyciela, któremu coraz trudniej poradzić sobie z problemami związanymi z klasową dyscypliną lub z trudnymi warunkami nauczania w klasach 30-osobowych obejmujących uczniów o różnych poziomach zaawansowania. Jak więc przezwyciężyć te trudności zachowując jednocześnie dobrą jakość nauczania? Autorzy ksiązki, Luke Prodromou oraz Lindsay Clandfield wychodzą naprzeciw wszystkim strudzonym pedagogom, którzy borykają się z wyżej wymienionymi problemami oraz przedstawiają skuteczne strategie działania, dzięki którym można przynajmniej spróbować te trudności zniwelować.
Książka podzielona jest na 5 rozdziałów reprezentujących 5 głównych problemów z jakimi może zetknąc się nauczyciel języka obcego. Pierwszy z nich to:

1) Duże zespoły klasowe

Każdy nauczyciel przyzna, że bardziej komfortowo czuje się w klasie 13-osobowej, niż w takiej, do której uczęszcza 30 uczniów. Niestety często nie mamy wpływu na to jaką grupę uczniów przyjdzie nam uczyć. Największą trudnością w organizowaniu pracy w dużych klasach jest utrzymanie kontroli nad cała grupą w ciągu 45 minut trwania lekcji. Autorzy książki proponują aby wykorzystać następujące strategie w celu zapanowania nad dużym zepołem klasowym:

  • poznanie imion uczniów i odnoszenie się do uczniów po imieniu,
  • poruszanie się po klasie w celu kontrolowania uczniów siedzących w różnych częściach sali,
  • utrzymywanie kontaktu wzrokowego z uczniami,
  • używanie tablicy, ale tylko do zaprezentowania istotnych treści,
  • dobre przygotowanie i organizacja pracy podczas lekcji,
  • przyzwyczajanie uczniów do "rutyny" lekcji - czynności, które będą powtarzać po wejściu do klasy,
  • angażowanie uczniów w pracę w grupach, parach (z możliwością poruszania się po klasie),
  • wykorzystanie materiałów innych niż podręcznik,
  • karanie spóźnialskich w celu podtrzymania dyscypliny w klasie.

    2) Problemy z dyscypliną

    To chyba numer jeden na liście problemów, które spędzają sen z powiek niejednemu nauczycielowi. Problemy z dyscypliną podczas lekcji mogą mieć charakter otwarty oraz ukryty. Najczęściej reagujemy na bezpośrednie próby zakłócenia porządku w klasie, takie jak krzyk, kąśliwe uwagi pod adresem nauczyciela lub kolegów, żucie gumy lub przeklinanie. Jednak dyscyplina w klasie jest zaburzona również wtedy gdy uczeń zamiast uważać patrzy przez okno, huśta się na krześle, ziewa lub nie wykonuje prostych poleceń, jak np. otwarcie książki. Problemy z dyscypliną to temat rzeka i łatwej zdefiniować ich brak, który przejawia się wykazywaną przez nauczyciela umiejętnością podtrzymania uwagi uczniów przez cały czas trwania lekcji. Według autorów książki utrzymanie dyscypliny w klasie to wyzwanie dla każdego dobrego pedagoga, a w osiągnięciu tego celu mogą pomóc nam następujące strategie:

  • ustanowienie reguł zachowania oraz pracy na lekcji, podpisanie kontraktu klasowego i przestrzeganie go,
  • wzmacnianie motywacji jako czynnika warunkującego uczenie się, budowanie pozytywnej atmosfery podczas lekcji,
  • stosowanie zadań takich jak dyktanda lub zadań pisemnych, które angażują ucznia; unikanie zadań opartych na pracy w grupie lub w parach (podczas pracy w parach uczniowie często rozmawiają- niekoniecznie po angielsku),
  • wprowadzanie elementu zaskoczenia, wprowadzanie różnych zadań średnio co 6 minut, tak aby uczeń nie czuł znudzenia lekcją.
  • karanie uczniów niezdyscyplinowanych dodatkowym zadaniem


    Księgarnia HELION poleca:

    3) Uczniowie o różnych poziomach zaawansowania

    W szkołach publicznych nauczyciel języka obcego często ma do czynienia z uczniami o różnym poziomie kompetencji językowych w obrębie jednej klasy. Mamy uczniów dwujkowych, czwórkowych, ale i uczniów uzdolnionych na szóstke. Różnice pomiędzy uczniami w zakresie posiadanej wiedzy mogą wynikać również z czynników takich jak: odmienne style uczenia się, tempo uczenia się, poziom i rodzaj motywacji, zainteresowania, nabyta wiedza i wreszczie problemy natury psychologicznej, społecznej, etc. Nauczyciel musi wziąść pod uwagę wszystkie te uwarunkowania przygotowująć lekcje dla swoich uczniów. Niestety mimo świadomośći różnic istniejących między nimi, nie zawsze udaje nam się zaangażować w proces dydaktyczny każdego z naszych uczniów. Autorzy książki podpowiadają nam jak stawić czoła takiemu wyzwaniu. Sugerują m.in.

  • stosowanie zadań o różnym stopniu trudności, tak aby zarówno zdolny jak i słaby uczeń mogli się wykazać;
  • angażowanie zdolnych uczniów do pomocy tym słabszym;
  • nie dopuszczanie do sytuacji w której uczeń zdolny nudzi się na lekcji czekając, aż uczniowie słabsi zrobią zadanie;
  • uwzględnienie indywidulanych różnic pomiędzy uczniami oraz dostosowanie zadań do różnych stylów uczenia się (różnicowanie zadań dla wzrokowców, słuchowców i kinestetyków);
  • budowanie pozytywnej atmosfery w klasie; zachęcanie do współpracy i wspierania się;
  • przygotowywanie 'uniwersalnych' materiałów dydaktycznych dostosowanych do umiejętności zarówno słabych, jak i zdolnych uczniów;
  • podzielenie klasy na małe grupy, np. grupa kinestetyków, grupa wzrokowców, grupa szybko czytających, grupa wolnomyślicieli, itp.

    4) Zadanie domowe

    Coraz częściej spotykanym zjawiskiem w szkołach jest niechęć młodzieży do odrabiania zadania domowego. Uczniowie lekceważą zadania domowe, traktując je jako niemile widziany dodatek do lekcji lub zemstę nauczyciela, który chce im zabrać resztę wolnego czasu jaki pozostaje po przyjściu ze szkoły. W wielu przypadkach nauczyciel trafiając na opór ucznia oraz niesumienność w odrabianiu zadania domowego w końcu poddaje się i przestaje je zadawać. Wbrew pozorom żródłem tego problemu jest nie tyle lenistwo ucznia, co nieumiejętność zadania przez nauczyciela odpowiedniej pracy domowej. Uczeń otrzymując zadanie domowe powinien dostrzegać bezpośredni związek pomiędzy celami lekcji a pracą domową zadaną przez nauczyciela. Każde zadanie domowe powinno motywować ucznia i zachęcać do poszerzenia wiadomości zaprezentowanych podczas lekcji lub ćwiczenia konkretnych umiejętności, również zainicjowanych podczas lekcji. Inną ważną kwestią jest również sposób oceniania prac domowych. Tu warto porzucić czerwony długopis na rzecz konstruktywnej oraz wzmacniającej oceny. Autorzy książki podsuwają nam następujące pomysły:

  • skupienie się na motywującym aspekcie zadania domowego; zadania powinny odwoływać się do zainteresowań uczniów oraz zmuszać ich do twórczego myślenia, np. prezentacja wykonana z pomocą komputera, napisanie e-maila do koleżanki/kolegi po angielsku, etc.
  • zadanie domowe nie powinno być zbyt trudne, bo zniechęci ucznia, ale też nie powinno być łatwe, bo zapewne zostanie odrobione szybko i niedbale podczas przerwy szkolnej.
  • nauczyciel powinien zawsze sprawdzić zadanie domowe! Powinniśmy pokazać uczniom, że odrabianie zadania domowego ma znaczenie. Warto nagrodzić tych którzy odrabiają prace domowe oraz ukarać tych, którzy je lekceważą.
  • przed zadaniem jakiegokolwiek zadania domowego warto przeprowadzić krótką ankietę, w której uczniowie będą mogli wyrazić swoje preferencje dotyczace prac domowych. Taka ankieta może nam dostarczyć informacji na temat tego czy uczeń lubi zadania w formie wypracowań, czy np. krótkie zadania w zeszycie ćwiczeń.
  • oceniając pracę domową powinniśmy zawsze skomentować to co uczeń napisał w możliwie neutralny sposób (unikając dosadnych komentarzy typu: "twój styl jest beznadziejny", "stosujesz ubogie słownictwo").
  • warto skupić się na jednym aspekcie danej pracy, nie kreślić całej pracy na czerwono zaznaczając wszystkie błędy- taki sposób oceniania jest demotywujący dla ucznia (można ocenić jedno zadanie tylko pod kątem poprawności językowej, w drugim zaś zwrócić uwagę na treść).
  • kryteria oceniania nauczyciela powinny być proste i zrozumiałe dla ucznia, a przede wszystkim sprawiedliwe. Należy unikać błędu atrybucji, który przejawia się w tym, że uczniom zdolnym oceniamy zadania na bdb, a uczniom słabym zawsze na ocenę dopuszczającą. Dajmy wszystkim uczniom szansę się wykazać!

    5) Uczenie w klasach przygotowujących się do egzaminów zewnętrznych

    To problem szczególnie aktualny w klasach przygotowywanych przez nauczycieli do egzaminu maturalnego oraz egzaminu gimnazjalnego zwieńczających poszczególne etapy edukacyjne. Presja zewnętrzna związana z wymogiem uzyskania przez szkołę jak najlepszych wyników z egzaminów zewnętrznych często zmusza nauczycieli do uczenia "pod egzamin". Kreatywnośc nauczyciela w sytuacji gdy liczy się tylko egzamin kończy się na 'wałkowaniu' kolejnych zadań testowych, ćwiczeniu jednych i tych samych umiejętności, wpajaniu uczniom strategii egzaminacyjnych, które rzekomo zapewnią sukces podczas egzaminu. Lekcje oparte na tym samym schemacie oraz zadania, których rozwiązanie musi zgadzać się z kluczem łatwo wywołują znużenie, zniechęcenie oraz obniżenie poziomu motywacji ucznia. Powstaje więc pytanie: jak skutecznie przygotować uczniów do egzaminu i utrzymać w nich przeświadczenie, że to przedmiot jest ważny,a nie egzamin, który jest tylko końcowym sprawdzianem kompetencji? L. Prodromou i L. Clandfield twierdzą, że:

  • powinno się ograniczać wykonywanie zadań w sposób mechaniczny na czas; warto poprzedzić zadanie testowe fazą 'warm-up', w której nauczyciel może zadać pytania powiązane z treścią zadania (to samo można zrobić po wykonaniu zadania jako tzw. 'follow-up').
  • po wysłuchaniu tekstu czytanego można zadać uczniom pytania odnoszące się do treści wysłuchanego tekstu- taka strategia na chwilę odwróci ich uwagę od pytań testowych, które wytwarzają presję poprawnego ich wykonania.
  • w zadaniach typu 'uzupełnianie luk' warto zwracać uwagę uczniów na całe frazy, kolokacje, a nie tylko na pojedyńcze słowa, które mają być wstawione w luki.
  • nauczyciel powinien stworzyć uczniom okazje do 'testowania' swoich umiejętności w sprzyjających warunkach (nie wystawiając im ocen za poprawnie lub niepoprawnie rozwiązany test), monitorować sposób rozwiązywania zadań testowych i przekazywać praktyczne wskazówki dotyczace różnych obszarów testowania.
  • warto wprowadzić tzw. 'peer-correction', czyli pozwolić uczniom na poprawianie własnych prac przez kolegów/koleżanki. Taka forma pracy uaktywni uczniów również po zakończeniu etapu testowania.
  • należy przekonywać uczniów, że testy to częsta forma sprawdzania wiedzy i kompetencji, w innych dziedzinach życia niż szkoła, np. podczas procesu rekrutacyjnego na stanowiska w międzynarodowych korporacjach, w zdobywaniu certyfikatów międzynarodowych.

    Strategie przedstawione powyżej to tylko niewileka próbka tego co możecie znaleźć w tej fascynujacej lekturze traktującej o codziennych trudnościach i bolączkach nauczycieli języków obcych. Oprócz cennej zawartości merytorycznej, książka zawiera również praktyczne porady oraz gotowe ćwiczenia do wykorzystania na lekcjach. Warto skorzystać z doświadczenia naszych angielskich kolegów, a może uczenie w warunkach ekstremalnych okaże się dla nas wyzwaniem a nie barierą nie do pokonania?

    Aleksandra Masełko
    ZSOMS w Raciborzu


  • Zaświadczenie online



    numer online: 130 gości

    reklama

    Księgarnia HELION poleca: